Wyrok SN z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 - jak powołują go inne sądy

„… zostać ocenione w kategoriach nieuzasadnionej ingerencji w prawo funkcjonariusza do zabezpieczenia emerytalnego, zwłaszcza w świetle poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 16 marca 2023 r. (II USKP 120/22, OSNP 2023 nr 9, poz. 104), w którym wskazano, że prawodawca wprowadził do ustawy zaopatrzeniowej dwa mechanizmy korygujące wysokość emerytur funkcjonariuszy pełniących służbą na rzecz totalitarnego …”

„Z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, LEX nr 3506736 wyjaśniono, że prawodawca wprowadził do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy dwa mechanizmy korygujące wysokość emerytur funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa.”

„Tego rodzaju służba wypełnia kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa”, mimo braku po stronie funkcjonariusza indywidualnych działań bezpośrednio zmierzających do naruszania podstawowych praw i wolności człowieka, co znalazło potwierdzenie w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, OSNP 2023 nr 9, poz. 104).”

„Sąd Najwyższy w wyroku z 16 marca 2023 r. (II USKP 120/22, LEX nr 3506736) również przyjął, że w ujęciu „instytucjonalnym” sam fakt pełnienia służby w określonej jednostce może wypełniać kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa”, mimo braku po stronie funkcjonariusza indywidualnych działań bezpośrednio zmierzających do naruszania podstawowych praw i wolności człowieka.”

„… pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka - w myśl uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r., III UZP 1/20, jak również wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (OSNP 2023 nr 9, poz. 104);”

„W odniesieniu do mechanizmu obliczania emerytur na uwagę zasługuje wyrok Sądu Najwyższego z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, LEX nr 3506736, w którym wyjaśniono, że prawodawca wprowadził do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy dwa mechanizmy korygujące wysokość emerytur funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa.”

„Wspomniana linia orzecznicza została zapoczątkowana wyrokiem z 16 marca 2022 r., II USKP 120/22 (OSNP 2023 nr 9, poz. 104), w którym wyjaśniono, że prawodawca wprowadził do ustawy zaopatrzeniowej dwa mechanizmy korygujące wysokość emerytur funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa.”

„Dalej Sąd Apelacyjny podzielając stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 wskazujące na brak wystarczających racji przemawiających za uznaniem oczywistej niezgodności art. 15c ust. 1 pkt 1 i art.22 a ustawy zaopatrzeniowej z Konstytucją RP uznał skuteczność ustawy …”

„… mimo braku po stronie odwołującego się indywidualnych działań bezpośrednio zmierzających do naruszania podstawowych praw i wolności człowieka (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, OSNP 2023 nr 9, poz. 104 oraz z dnia 30 listopada 2023 r., III USKP 65/23, LEX nr 3635453).”

„Sąd Apelacyjny zmieniając wyrok przez niezastosowanie ograniczenia przewidzianego w art. 15c ust.3 ustawy zaopatrzeniowej miał na uwadze w szczególności stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (OSNP 2023 nr 9, poz. 104).”

„W ujęciu „instytucjonalnym” sam fakt pełnienia służby w określonej jednostce może bowiem wypełniać kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa”, mimo braku po stronie odwołującego się indywidualnych działań bezpośrednio zmierzających do naruszania podstawowych praw i wolności człowieka (wyroki Sądu Najwyższego z: 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, OSNP 2023 nr 9, poz. 104;”

„Tak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego (zob. choćby wyroki z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, z 6 lutego 2025 r., I PUNPP 2/24 i powołane w nich dalsze orzecznictwo).”

„Utrwala się też stanowisko o niestosowaniu tzw. gilotyny z art. 15c ust. 3 i art. 22a ust. 3 ustawy (por. powołany przez Sąd Apelacyjny wyrok Sądu Najwyższego z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22).”

„Według skarżącego mimo, że Sąd Apelacyjny powołał się na wyrok Sądu Najwyższego (II USKP 120/22) to nie dokonał analizy czym zajmowała się dana jednostka w której służył i tak, okres służby skarżącego od 10 stycznia 1973 r. była to jednostka systemu PESEL MSW, która na mocy wyroku Sądu Okręgowego …”

„Domniemanie to może być natomiast obalone przez odwołującego się w procesie cywilnym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, OSNP 2023 nr 9, poz. 104; z dnia 17 maja 2023 r., I USKP 63/22, OSNP 2024 nr 1, poz. 9; z dnia 24 maja 2023 r., II USKP 40/23, LEX nr 3568174; z dnia 12 września 2023 r., III USKP 52/23, OSNP 2024 nr 7, poz. 73).”

„… po stronie II USKP 79/24 14 odwołującego się indywidualnych działań bezpośrednio zmierzających do naruszania podstawowych praw i wolności człowieka (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, OSNP 2023 nr 9, poz. 104 oraz z dnia 30 listopada 2023 r., III USKP 65/23, LEX nr 3635453).”

„… państwa”, mimo braku po stronie odwołującego się indywidualnych działań bezpośrednio zmierzających do naruszania podstawowych praw i wolności człowieka (wyrok Sądu Najwyższego z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, OSNP 2023 nr 9, poz. 104).”

„Uprawnione są wykładnia i stosowanie art. 15c ust. 3 ustawy, które Sąd Najwyższy przyjął w wyroku z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, a co potwierdzają wyroki z 6 grudnia 2023 r. w sprawach III USKP 24/23 i III USKP 85/23 oraz z 10 stycznia 2024 r., III USKP 54/23, z 21 maja 2024 r., I USKP 28/24 i szereg kolejnych.”

„W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (LEX nr 3506736) wyjaśniono, że prawodawca wprowadził do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy dwa mechanizmy korygujące wysokość emerytur funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa.”

„Witaszko, OSP 2025 nr 2, poz. 17; z dnia 18 kwietnia 2023 r., I USKP 40/22, OSNP 2023 nr 11 poz. 126; z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, LEX nr 350673).”

„Według skarżącego skarga jest oczywiście uzasadniona, mając na względzie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (OSNP 2023 nr 9, poz. 104), w którym przyjęto, że przepis art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej z uwagi na jego niezgodność z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, nie może kształtować sytuacji prawnej funkcjonariusza.”

„Wspomniana linia orzecznicza została zapoczątkowana wyrokiem z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (OSNP 2023 nr 9, poz. 104), w którym wyjaśniono, że prawodawca wprowadził do ustawy zaopatrzeniowej dwa mechanizmy korygujące wysokość emerytur funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa.”

„… r., III USKP 48/23, LEX nr 3614535; z dnia 24 II USKP 44/24 10 maja 2023 r., II USKP 40/23, LEX nr 3568174; z dnia 18 kwietnia 2023 r., I USKP 40/22, OSNP 2023 Nr 11, poz. 126; z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, LEX nr 350673).”

„Uprawnione są wykładnia i stosowanie art. 15c ust. 3 ustawy, które Sąd Najwyższy przyjął w wyroku z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, a co potwierdzają wyroki z 6 grudnia 2023 r. w sprawach III USKP 24/23 i III USKP 85/23 oraz z 10 stycznia 2024 r., III USKP 54/23; z 21 maja 2024 r., I USKP 28/24 i szereg kolejnych.”

„… działań bezpośrednio zmierzających do II USK 26/24 9 naruszania podstawowych praw i wolności człowieka samoistnie nie wyklucza takiej kwalifikacji (wyrok Sądu Najwyższego z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, OSNP 2023, nr 9, poz. 104).”

„Sąd Najwyższy również prezentuje dwie odmienne linie orzecznicze dotyczące wykładni spornej ustawy, albowiem w sprawie II USKP 120/22 zakończonej wyrokiem z 16 marca 2023 r. przyjmuje, że niekonstyucyjne jest pozbawianie świadczeń osób, które wypracowały je po 1990 r, natomiast w sprawie sygn. akt III UZP 1/20, zakończonej wydaniem …”

„Do kwestii tej Sąd Najwyższy odniósł się już w wyroku z dnia 16 marca 2023 r. (II USKP 120/22, OSNP 2023 nr 9, poz. 104), a przedstawione w nim stanowisko Sąd Najwyższy w obecnym składzie aprobuje.”

„W ocenie obecnego składu uprawnione są wykładnia i odmowa stosowania art. 15c ust. 3 ustawy, które Sąd Najwyższy przyjął w wyroku z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, a co potwierdzają wyroki z 6 grudnia 2023 r. w sprawach III USKP 24/23 i III USKP 85/23 oraz z 10 stycznia 2024 r., III USKP 54/23; z 21 maja 2024 r., I USKP 28/24 i szereg kolejnych.”

„Uprawnione są wykładnia i stosowanie art. 15c ust. 3 ustawy, które Sąd Najwyższy przyjął w wyroku z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, a co potwierdzają III USKP 58/24 11 wyroki z 6 grudnia 2023 r. w sprawach III USKP 24/23 i III USKP 85/23 oraz z 10 stycznia 2024 r., III USKP 54/23, z 21 maja 2024 r., I USKP 28/24 i szereg kolejnych.”

„Brak takich działań samoistnie nie wyklucza owej kwalifikacji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, LEX nr 3506736).”

„W motywach pierwszego wyroku dotyczącego tej kwestii (z 16 marca 2923 r., w sprawie II USKP 120/22, LEX nr 3506736), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że prawodawca wprowadził do ustawy zaopatrzeniowej dwa mechanizmy korygujące wysokość emerytur funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa.”

„Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (LEX nr 3506736) szczegółowo przedstawił motywy przemawiające za odmową zastosowania art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.”

„W ocenie obecnego składu uprawnione są wykładnia i stosowanie art. 15c ust. 3 ustawy, które Sąd Najwyższy przyjął w wyroku z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, a co potwierdzają kolejne wyroki z 6 grudnia 2023 r. w sprawach III USKP 24/23 i III USKP 85/23 oraz z 10 stycznia 2024 r., III USKP 54/23; z 21 maja 2024 r., I USKP 28/24.”

„W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (OSNP 2023 nr 9, poz. 104) Sąd Najwyższy dopuścił możliwość stosowania przez sądy rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw w przypadku bezczynności Trybunału Konstytucyjnego, co ma miejsce w …”

„Najwyższego z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt III UZP 1/20 (nie bezpośrednio) oraz dalszym orzecznictwem Sądu Najwyższego – wyroki z dnia 8 lutego 2023 r., I USKP 86/22; z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (bezpośrednio), powyższe decyduje o tym, czy wystąpiła przesłanka służby na rzecz totalitarnego państwa - a zatem zastosowaniu bądź nie art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a nie art. 15c ust. 1 …”

„Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (LEX nr 3506736) oraz z dnia 17 maja 2023 r., I USKP 63/22 (LEX nr 3563400), w których szczegółowo przedstawiono motywy przemawiające za odmową zastosowania art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej.”

„Tak też ocenił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (OSNP 2023 nr 9, poz. 104).”

„Wspomniana linia orzecznicza została zapoczątkowana wyrokiem z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22 (OSNP 2023 nr 9, poz. 104), w którym wyjaśniono, że prawodawca wprowadził do ustawy zaopatrzeniowej dwa mechanizmy korygujące wysokość emerytur funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa.”

„… mimo braku po stronie odwołującego się indywidualnych działań bezpośrednio zmierzających do naruszania podstawowych praw i wolności człowieka (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, OSNP 2023 nr 9, poz. 104).”

„… podstawowych praw i wolności człowieka - w myśl uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r. (sygn. akt III UZP 1/20), jak również wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r. (sygn. II USKP 120/22);”

„… 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, powyższe decyduje o tym, czy wystąpiła przesłanka służby na rzecz totalitarnego państwa, a zatem zastosowaniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a nie art. 15c ust. 1, art. 24a ust. 1 w zw. z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej;”

„Sąd Najwyższy w orzekającym składzie uznał, że oddalenie apelacji było przedwczesne, ponieważ należałoby odnieść się do wykładni i stosowania art. 15 ust. 3c ustawy, które Sąd Najwyższy przyjął w wyroku z 16 marca 2023 r. (II USKP 120/22, OSNP 2023, nr 9, poz. 104), a co potwierdzają kolejne wyroki z: 6 grudnia 2023 r. III USKP 24/23, LEX nr 3637351;”

„Wspomniana linia orzecznicza została zapoczątkowana wyrokiem z 16 marca 2022 r., II USKP 120/22 (OSNP 2023 nr 9, poz. 104).”

„W sprawie II USKP 120/22 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że w trakcie kwalifikacji na mocy art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie jest wystarczające podkreślenie, że funkcjonariusz osobiście nikomu nie szkodził i że nie prowadził sam działalności operacyjnej.”