Artykuł 118 Kodeksu cywilnego określa standardowe terminy przedawnienia roszczeń w polskim prawie cywilnym. Zgodnie z jego treścią, jeśli przepis szczególny nie stanowi inaczej, podstawowy termin przedawnienia wynosi sześć lat. W odniesieniu do roszczeń dotyczących świadczeń okresowych oraz do roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin ten skraca się do trzech lat. Ponadto przepis ustala, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, w którym termin mija, chyba że termin ten jest krótszy niż dwa lata, wtedy termin biegnie dokładnie według wskazanej liczby dni lub miesięcy.
Przepis ma zastosowanie wtedy, gdy brak jest odmiennych postanowień w przepisach szczególnych dotyczących przedawnienia danego roszczenia. Innymi słowy, art. 118 KC stanowi regułę ogólną, którą stosuje się, gdy prawo nie przewiduje krótszego lub innego terminu. Dotyczy to najczęściej roszczeń majątkowych wszelkiego rodzaju, które nie zostały objęte specyficznymi regulacjami. Warto też podkreślić, że zasada ostatniego dnia roku kalendarzowego jako końca przedawnienia ma znaczenie praktyczne, bo ułatwia ustalenie granicznej daty przedawnienia.
Przykładowo przedsiębiorca świadczący usługi, który wystawił fakturę za wykonane prace, ma trzy lata na dochodzenie zapłaty, jeśli roszczenie dotyczy działalności gospodarczej. Jeśli natomiast osoba fizyczna dochodzi roszczenia np. za naprawę auta niebędącą działalnością gospodarczą, termin do przedawnienia roszczenia wynosi sześć lat. Załóżmy, że faktura została wystawiona 15 marca 2020 roku. To oznacza, że termin przedawnienia upływa z ostatnim dniem 2023 roku, czyli 31 grudnia 2023, a nie dokładnie 15 marca, dzięki zasadzie z art. 118 KC.
Często pojawiają się trudności w praktycznym stosowaniu tego przepisu, zwłaszcza w kwestii ustalenia, czy określone roszczenie należy do kategorii o trzyletnim terminie, czy sześciu lat, co bywa mieszało przedsiębiorców i konsumentów. Inne wątpliwości dotyczą momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia czy zastosowania końca roku kalendarzowego – nie każdemu jest to intuicyjne. Warto także pamiętać, że przepisy szczególne mogą modyfikować te terminy, co wymaga dokładnej analizy odpowiednich aktów normatywnych.
Podsumowując, art. 118 KC jest kluczowym wskazaniem dla określenia podstawowych terminów przedawnienia roszczeń w Polsce. W konkretnych sytuacjach istotne jest łączenie tej normy z przepisami szczególnymi i precyzyjne ustalenie charakteru roszczenia. W sprawach indywidualnych warto zasięgnąć porady prawnej, by poprawnie ocenić terminy przedawnienia i skutki ich upływu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
