Art. 117¹ Kodeksu cywilnego wprowadza możliwość odstąpienia od skutków upływu terminu przedawnienia roszczeń przysługujących przeciwko konsumentowi. Przepis ten przewiduje, że w wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów obu stron, nie uwzględnić terminu przedawnienia, jeśli przemawiają za tym względy słuszności. Oznacza to, że nawet jeśli formalnie roszczenie jest już przedawnione, sąd ma prawo je rozpatrzyć, uwzględniając specyfikę sprawy i elementy sprawiedliwości.
Zastosowanie art. 117¹ następuje wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych i jest uzależnione od indywidualnej oceny sądu. Przy rozstrzyganiu sąd powinien szczególnie brać pod uwagę długość terminu przedawnienia, czas, jaki minął od jego upływu do momentu dochodzenia roszczenia, oraz charakter okoliczności, które spowodowały, że uprawniony nie dochodził swoich praw w terminie. Wśród tych okoliczności istotne jest również zachowanie zobowiązanego, które mogło wpłynąć na opóźnienie. Te kryteria mają chronić konsumentów przed niesprawiedliwym skutkiem rygorystycznego traktowania terminów przedawnienia.
Przykładem zastosowania art. 117¹ może być sytuacja, gdy konsument nabył wadliwy produkt, ale z powodu niejasnych informacji sprzedawcy lub trudności w dochodzeniu swoich praw nie złożył reklamacji w terminie przedawnienia. Sąd, uwzględniając wyjątkowy charakter sprawy i interes obu stron, może zdecydować o uznaniu roszczenia mimo formalnego upływu terminu. Takie rozwiązanie pozwala na sprawiedliwe rozstrzygnięcie sporu, zwłaszcza gdy opóźnienie w dochodzeniu roszczeń wynikało z obiektywnych przeszkód lub nadużycia prawa przez drugą stronę.
Często występujące błędy przy stosowaniu art. 117¹ to nieprawidłowe założenie, że sąd musi zawsze stosować ten przepis na korzyść konsumenta, co jest błędne, gdyż odstąpienie od przedawnienia zależy od konkretnej oceny sytuacji. Ponadto niektóre osoby mylnie uznają, że każde niedochodzenie roszczenia po terminie jest automatycznie dopuszczalne, podczas gdy art. 117¹ wyraźnie ogranicza to do wyjątkowych przypadków wymagających względów słuszności. Rolą sądu jest dokładna analiza wszystkich wskazanych okoliczności, by nie doszło do nadużyć prawa.
Warto podkreślić, że w indywidualnych przypadkach konkretne zastosowanie art. 117¹ może wymagać szczegółowej analizy prawnej, dlatego osoby zainteresowane powinny rozważyć konsultację z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
