po rozpoznaniu dnia 22 września 2023 r.
z dnia 23 maja 2022 r. sygn. akt III K 508/21
1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia M. M. od popełnienia zarzucanego mu czynu;
2. koszty procesu w sprawie przejmuje na rachunek Skarbu Państwa;
3. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi- Południe w Warszawie na rzecz adw. P. S. kwotę 1033,20 zł obejmującą wynagrodzenie za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym oraz podatek od towarów i usług.
|
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
|
|
Lp.
|
Zarzut
|
|
3.1.
3.2.
|
-dokonanie niewszechstronnej, dowolnej oraz niezgodnej ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oceny dowodu z wyjaśnień oskarżonego , wyrażające się w błędnym przyjęciu jakoby fakt przyznania przez oskarżonego w rozmowie z pracownikiem urzędu okoliczności uprzedniego zatrzymania jego prawa jazdy dla celów innego postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie, stanowiąc jedynie przyjętą linię obrony, podczas gdy z depozycji M. M. wynika jednoznacznie, że jego zamiarem było wyłącznie przedłużenie ważności uprawnień taki był faktyczny cel wizyty oskarżonego we właściwym Wydziale Komunikacji (...) Dzielnicy (...) tj. działania w ramach przysługujących uprawnień, a nie jak przyjął sąd – wydanie wtórnika dokumentu czemu miała towarzyszyć próba wprowadzenia w błąd;
|
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
|
|
Zarzut jest niezasadny.
Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że M. M. w dniu 30.09.2020 r. przyszedł do Urzędu (...) (...) i wypełnił wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy. Składając wniosek miał świadomości, że nie utracił dokumentu w postaci prawa jazdy na skutek zagubienia lub kradzieży. Wiedział o tym, że jego prawo jazdy zostało zatrzymane przez Policję w dniu 27.09.2020r. w związku z popełnieniem wykroczeń drogowych polegających na prowadzeniu samochodu po drodze publicznej w stanie po spożyciu alkoholu i spowodowania kolizji drogowej. Ustalenia sądu I instancji zostały oparte na zeznaniach świadków K. C. i K. R. (1), które są wiarygodne bowiem znajdują potwierdzenie w treści wniosku wypełnionego przez M. M.. Zakreślił on punkty dotyczące utraty prawa jazdy i wydania wtórnika oraz złożył, będąc pouczony o treści art. 233 § 1 k.k. fałszywe oświadczenie, że prawo jazdy nie zostało zatrzymane przez Policję. Uczynił tak ze świadomością, że oświadcza nieprawdę bowiem w dniu kolizji- 27.09.2020 r. dokument prawa jazdy został mu fizycznie odebrany przez policjantów i otrzymał stosowne pokwitowanie. Komunikacja z M. M. pomimo, jego niepełnosprawności, nie była zakłócona bowiem z urzędniczką - świadkiem K. R. (1) komunikował się za pomocą pisma. O tym, że M. M. sprawnie posługuje się pismem i rozumie zapisane treści świadczy także złożone przez niego oświadczenie (k- 2), w którym przedstawił swoje argumenty wyjaśniając, że nie czytał treści wniosku a jedynie wypełnił go na polecenie urzędniczki. Prawidłowe ustalenia faktyczne sądu I instancji nie dają podstaw do uznania winy oskarżonego w ramach zarzucanego mu czynu bowiem przestępstwo z art. 272 k.k. polega na wyłudzeniu poświadczenia nieprawdy poprzez podstępne wprowadzenie w błąd osoby wydającej takie poświadczenie. Dla wypełnienia znamion strony przedmiotowej tego występku nie wystarcza złożenie nieprawdziwego oświadczenia, gdyż nie stanowi ono podstępnego zabiegu. Ponieważ "podstępne wprowadzenie w błąd" jest szczególną formą "wprowadzenia w błąd", wymaga podjęcia innych jeszcze podstępnych zabiegów w celu wyłudzenia od osoby uprawnionej określonej treści dokumentu, na przykład "przebiegłych, pozorujących jego zgodność z rzeczywistością i utrudniających wykrycie prawdy" (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2003 r., WA 26/03, OSNKW z. 9 - 10, poz. 83). Jak wynika z ustaleń stanu faktycznego M. M. zakreślił punkt we wniosku dotyczący utraty prawa jazdy mając świadomość, iż prawo jazdy zostało zatrzymane przez Policję w związku z popełnieniem wykroczeń drogowych. Taki sposób działania nie może zostać oceniony jako wypełniający znamiona przestępstwa z art. 272 k.k. gdyż nie jest to działanie podstępne, w celu wyłudzenia od osoby uprawnionej określonej treści dokumentów, a może być tylko ocenione w kategorii złożenia fałszywego oświadczenia.
|
|
zarzut
|
|
-dokonanie nielogicznej oraz niezgodnej ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oceny dowodu z zeznań świadka K. C. wyrażającej się w uznaniu tych depozycji jako wiarygodnych zarówno w zakresie celu wizyty oskarżonego w urzędzie jak i całokształtu okoliczności związanych z jej przebiegiem, podczas gdy prawidłowa ocena powyższego dowodu powinna skutkować przyjęciem, że z uwagi na stwierdzoną wadę słuchu oskarżonego oraz braku tłumacza języka migowego w urzędzie w dacie czynu , a ponadto nieznajomości przez oskarżonego treści przepisów związanych z procedurą administracyjną w tym szeroko pojęta granica interpretacyjna wyrażeń utrata pomiędzy oskarżonym a urzędniczką mogło dojść do swoistego wielce prawdopodobnego błędu w komunikacji co do faktycznego celu M. M. w urzędzie;
|
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
|
|
Zarzut nie jest zasadny.
Fakt niepełnosprawności M. M. nie przeszkadzał w prawidłowej komunikacji gdyż porozumiewał się z urzędniczką – świadkiem K. R. (1) za pomocą pisma, którym biegle się posługuje. Nie poinformował świadka o zatrzymaniu prawa jazdy przez policjantów w związku z popełnieniem przez niego wykroczeń drogowych. Wniosek taki wynika z treści oświadczenia, które wypełnił i podpisał w dniu 30.09.2020 r. M. M. zakreślił punkt 4 (k- 12 v) , z którego wynika, że nie ma zatrzymanego prawa jazdy podczas gdy od dnia 27.09. 2020r. prawo jazdy zostało mu zatrzymane przez Policję i otrzymał pokwitowanie. ( k- 118 v) O fakcie zatrzymania prawa jazdy musiał wiedzieć, gdyż do odebrania dokumentu doszło tuż po popełnieniu wykroczeń drogowych. ( k- 117-118) Dokument odebrali policjanci interweniujący na miejscu zdarzenia. O tym, że M. M. znał różnicę znaczeniową pomiędzy „zatrzymaniem prawa jazdy” a jego „utratą” świadczy to , że oba zwroty zostały wskazane w złożonym przez niego oświadczeniu w znaczeniu wykluczającym się. Pierwszy M. M. zaznaczył jako „ nie mam zatrzymanego prawa jazdy ” a drugi zaznaczył jako „utraciłem prawo jazdy”. M. M. rozumiał więc, że utrata prawa jazdy w treści złożonego przez niego oświadczenia nie może oznaczać zatrzymania prawa jazdy przez Policję, gdyż zaznaczył punkt „ nie mam zatrzymanego prawa jazdy”. Dodatkowo o rozumieniu przez M. M., co oznacza zatrzymanie prawa jazdy świadczy treść jego pisma do sądu w sprawie sygn. V W 3984/20 o wydanie zatrzymanego przez policję prawa jazdy. (k- 119) Tak więc, M. M. świadomie podał nieprawdę we wniosku o wydanie prawa jazdy. Zakreślił punkty dotyczące utraty dokumentu podczas gdy jego prawo jazdy zostało zatrzymane przez Policję. Sąd I instancji zasadnie odmówił wiary wyjaśnieniom M. M. o tym, że nie czytał treści wniosku oraz o tym, że jego zamiarem było jedynie przedłużenie uprawnień do kierowania pojazdami. M. M. w dniu 30.09.2020 r. musiał zapoznać się z treścią wniosku o wydanie prawa jazdy gdyż zna język polski w piśmie i biegle posługuje się pismem. Samodzielnie wypełniał wniosek. Złożył orzeczenie lekarskie, dołączył zdjęcie oraz uiścił opłatę czyli orientował się w procedurze związanej z wydawanemu praw jazdy. W dniu 30.09. 2020 r. nie wiedział na jaki okres zostanie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych bowiem wyrok w sprawie o wykroczenie sygn. V W 3984/20 zapadł w dniu 9.02.2021r. A więc wiedział o tym, że nie może otrzymać uprawień do prowadzenia pojazdów w sytuacji zatrzymania prawa jazdy. Złożony przez oskarżonego wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy podlegał sprawdzeniu w urzędzie lecz nie doszło do jego prawidłowej weryfikacji. Z materiału dowodowego wynika, że postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie sygn. V Ko 263/20 z dnia 26. 11. 2020 r. zostało najpierw przesłane do Starostwa Powiatowego w B. a następnie do Urzędu Miasta (...) W. Delegatura Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Dzielnicy (...). M. M. nie miał wpływu na proces weryfikacji złożonego wniosku. Urząd przygotował prawo jazdy do odbioru lecz M. M. go nie odebrał.
|
|
Zarzut
|
|
-dokonanie nielogicznej oraz niezgodnej ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oceny dowodu z zeznań świadka K. R. (1) , wyrażającej się w uznaniu tych zeznań jako wiarygodnych w zakresie o jakim mowa w poprzednim punkcie w tym także co do faktu rzekomego zgubienia przez oskarżonego dokumentu prawa jazdy oraz niepoinformowania o przyczynach zatrzymania uprawnień, podczas gdy prawidłowa ocena powyższego dowodu w korelacji do treści pozostałych, zwłaszcza zebranej dokumentacji, powinna skutkować przyjęciem, iż M. M. poinformował świadka o cofnięciu jego uprawnień oraz okolicznościach z tym związanych, zaś jego wyłącznym zamiarem było złożenie wniosku o przedłużenie ważność cofniętych uprzednio uprawnień aby przyspieszyć procedurę zwrotu;
|
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
|
|
Zarzut nie jest zasadny.
Zeznania świadka K. R. (1) zostały przez sąd I instancji ocenione prawidłowo. Świadek zeznała, że M. M. nie poinformował jej o zatrzymaniu prawa jazdy przez Policję a jedynie o tym, że je utracił. Zeznania świadka znajdują potwierdzenie w dokumencie w postaci wypełnionego przez M. M. wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy i złożonego przez niego oświadczenia. Zasadnie, jako linię obrony zostały uznane wyjaśnienia M. M. o tym, że nie zamierzał otrzymać wtórnika a jednie chciał uzyskać przedłużenie jego uprawnień gdyż nie można przedłużyć tego co zostało zatrzymane .M. M. w chwili złożenia wniosku nie wiedział na jak długo zostanie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych gdyż takie rozstrzygnięcie zawierał dopiero prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie w sprawie V W 3984/20 zapadł w dniu 9.02.2021r. Nie mógł więc wiedzieć na jaki okres zostanie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Ponadto z zeznań świadka wynika, że po złożeniu wniosku dowiadywał się w urzędzie kiedy zostanie mu wydany ten dokument.
|
|
Zarzut
|
|
-dokonanie niewszechstronnej , dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów wyrażającej się w błędnym przyjęciu, jakoby zakres znaczeniowy sformowania „utrata” prawa jazdy co oskarżony zgłosił (vide k- 1 pismo (...) W.) wykluczał wnioskowanie oraz ocenę tego wyrażenia jako zatrzymanie uprawnień w związku z ich cofnięciem, co w sposób oczywisty przeczy definicji legalnej omawianego pojęcia;
|
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
|
|
Zarzut nie zasadny.
M. M. znał znacznie słów „utrata prawa jazdy” i „zatrzymanie prawa jazdy” bowiem wypełnił i podpisał oświadczenie o tym, że nie zostało mu zatrzymane prawo jazdy i jednocześnie zakreślił punkt o utracie prawa jazdy. Podczas gdy te pojęcia wzajemnie się wykluczały, co wynika z treści złożonego przez niego oświadczenia. Ponadto od dłuższego czasu posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami a więc znał procedurę wydawania prawa jazdy.
|
|
zarzut
|
|
-dokonaniu dowolnej oraz niezgodnej ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oceny dowodu z wyjaśnień oskarżonego i w konsekwencji uznanie tych wyjaśnień jako niewiarygodnych tylko dlatego, że przeczą one dowodom z zeznań świadków (prawdopodobnie stronniczych , zważywszy, iż pochodzących od pracowników urzędu, który złożył zawiadomienie) podczas gdy ich treść w sposób logiczny, pełny oraz obiektywny oddaje przebieg całego zdarzenia będąc w opozycji do nieprawdopodobnych hipotez i założeń przyjętych przez sąd jako rzekomo prawdziwe i udowodnione;
|
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
|
|
Zarzut nie jest zasadny.
Wyjaśnienia M. M. zasadnie sąd I instancji uznał za niewiarygodne. Jego wyjaśnieniom przeczą zeznania świadków oraz załączone do akt dokumenty. Zeznań świadków K. C. i K. R. (1) nie można uznać za stronnicze bowiem znajdowały potwierdzenie w treści wniosku wypełnionego przez M. M.. Komunikacja z M. M. pomimo, jego niepełnosprawności, przebiegała prawidłowo gdyż posługiwał się pismem.
|
|
Zarzut
|
|
-niesłusznym obciążeniu oskarżonego kosztami postępowania przy jednoczesnym pominięciu faktu jego trudnej sytuacji materialnej oraz jego ułomności, przemawiającej w stanie faktycznym za odstąpieniem od zasądzenia tych kosztów, także na zasadach słuszności;
|
☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
|
|
Zarzut jest częściowo zasadny jednak nie z powodów podanych przez obrońcę lecz na skutek wydania przez sąd odwoławczy wyroku uniewinniającego oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 632 ust. 2 k.p.k.
|
|
Zarzut
|
|
-pozbawiony należytych postaw dowodowych ustalanie, jakoby oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje wystarczających podstaw do przyjęcia jakoby oskarżony realizował znamiona występku wskazanego w akcie oskarżenia;
|
☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
|
|
Zarzut jest zasadny.
Na podstawie zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego należy uznać , że M. M. nie popełnił przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 272 k.k. gdyż nie stosował podstępnych zabiegów w celu wprowadzenia w błąd urzędnika uprawnionego do wydania wtórnika prawa jazdy. W dniu 30.09.2020 r. złożył fałszywe oświadczenie o tym, że nie zostało mu zatrzymane prawo jazdy podczas gdyż w dniu 27. 09. 2020 r. w jego obecności policjanci zatrzymali mu prawo jazdy wydając odpowiednie zaświadczenie. Przestępstwo z art. 272 k.k. polega na wyłudzeniu poświadczenia nieprawdy poprzez podstępne wprowadzenie w błąd osoby wydającej takie poświadczenie. Dla wypełnienia znamion strony przedmiotowej tego występku nie wystarcza złożenie nieprawdziwego oświadczenia, gdyż nie stanowi ono podstępnego zabiegu. Ponieważ "podstępne wprowadzenie w błąd" jest szczególną formą "wprowadzenia w błąd", wymaga podjęcia innych jeszcze podstępnych zabiegów w celu wyłudzenia od osoby uprawnionej określonej treści dokumentu, na przykład "przebiegłych, pozorujących jego zgodność z rzeczywistością i utrudniających wykrycie prawdy" (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2003 r., WA 26/03, OSNKW z. 9 - 10, poz. 83).
Z tego powodu M. M. nie popełnił zarzucanego czynu.
|
|
Zarzut
|
|
-pozbawione należytych postaw dowodowych ustalanie jakoby oskarżony nie poinformował urzędników o fakcie zatrzymanie jego prawa jazdy w toku innego postępowania karnego, podczas gdy powyższa okoliczność wynika jednoznacznie z wyjaśnień M. M., zaś inne dowody poza zeznaniami świadków bynajmniej jej nie przeczą w sposób weryfikowalny;
|
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
|
|
Zarzut jest niezasadny.
Został omówiony w części uzasadnienia opisanych w powyższych punktach.
|
|
Zarzut
|
|
-błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, polegający na pozbawionym podstaw zakwalifikowaniu zachowania oskarżonego jako usiłowania, podczas gdy prawidłowa analiza okoliczności związanych z działaniem oskarżonego, w tym w szczególności ocena przebiegu jego wizyty w urzędzie , a ponadto regulacje administracyjno- prawne normujące szczególny sposób procedowania organów w przypadku osób , których uprawnienia do prowadzenia pojazdów zostały odpowiednio zatrzymane (cofnięte) , powinny co do zasady w przypadku uznania winy oskarżonego (czego obrona nie przyznaje) , prowadzić do wniosku, iż zachowanie M. M. miało co najwyżej postać usiłowania nieudolnego;
|
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
|
|
Zarzut jest niezasadny.
Dokument prawa jazdy został przygotowany do odbioru. M. M. prawa jazdy nie odebrał. Nie zachodzi więc wypadek usiłowania niedolnego gdyż M. M. mógł odebrać dokument z Urzędu (...) (...).
|
|
Zarzut
|
|
-rażąca niewspółmierność orzeczonej kary polegającej na skazaniu oskarżonego na relatywnie surową karę grzywny o łącznym wymiarze kwotowym 2000 zł podczas gdy działanie oskarżonego nie przyniosło i nie mogło mu przynieść żadnych korzyści, w wyniku nieuwzględnienia okoliczność przemawiających na korzyść oskarżonego takich jak : dotychczasowa niekaralność, sposób życia oskarżonego przed i po popełnieniu zarzucanego mu czynu, znaczny upływ czasu od zdarzeń stanowiących podstawę wydania wyroku skazującego, przy jednoczesnym zaakcentowaniu jedynie okoliczności dla oskarżonego niekorzystnych;
|
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
|
|
W związku z uniewinnieniem M. M. od popełnienia przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 272 k.k. brak jest przesłanek do rozważania surowości kary.
|
|
Wniosek
|
|
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu;
o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie , że działanie M. M. nastąpiło w warunkach usiłowania nieudolnego z art. 23 § 2 k.k. zaś na podstawie art. 14 § 2 k.k. o odstąpienie od wymierzenia kary , względnie o wymierzenie grzywny przy zastosowaniu instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary;
na podstawi art. 452 § 2 pkt 2 k.p.k. a contrario o uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez zwrócenie się do Urzędu Miasta (...) W. Dzielnicy (...) o nadesłanie dokumentacji jak wynika z relacji świadka K. R. uzyskanej dla celów postępowania administracyjnego w postaci notatek odzwierciedlających przebieg wizyty oskarżonego w Urzędzie, sposobu komunikacji oraz treści składanych oświadczeń przez oskarżonego na okoliczności ustalania faktycznego celu wizyty M. M. w urzędzie stopnia jego rozeznania w kontekście przedsiębranych czynności urzędowych jak również zamiaru przedłużenia ważności zatrzymanego prawa jazdy w tym także informowania urzędnika o powyższym fakcie;
|
☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny
|
|
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
|
|
Wniosek o uniewinnienie jest zasadny bowiem w zachowaniu M. M. brak jest znamion przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 272 k.k. Sąd odwoławczy zwrócił się o nadesłanie akt z postępowania administracyjnego. Akta zawierają te same dokumenty, które w formie kserokopii zostały załączone do akt głównych. Pozostałe wnioski nie są zasadne. Materiał dowodowy jest kompletny i nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
|