III KS 6/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Dziergawka
Dnia 14 maja 2025 r.
w sprawie M. P.
oskarżonego o czyn z art. 288 § 1 k.k. i inne
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 14 maja 2025 r.,
skargi pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt IV Ka 1393/24,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie
z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 739/22/K i przekazującego sprawę Sądowi
Rejonowemu
do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł :
1. oddalić skargę;
2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć
oskarżyciela posiłkowego M. G.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie wyrokiem z dnia 22
kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 739/22/K:
III KS 6/25
2
1. orzekając w granicach czynu opisanego w pkt 1 aktu oskarżenia
oskarżonego M. P. uznał za winnego tego, że w dniu 1 maja 2021 roku w K.
zniszczył należący do M. G. telefon komórkowy marki i. koloru czarnego o nr
IMEI […], IMEI2 […] w ten sposób, że celowo wytrącił ów telefon z ręki
pokrzywdzonego i spowodował jego upadek na posadzkę i rozbicie jego
wyświetlacza oraz obudowy, czym spowodował straty w wysokości 2 000
(dwóch tysięcy) złotych na szkodę M. G., co stanowi występek z art. 288 § 1
k.k., i za to na mocy powołanego przepisu przy zastosowaniu art. 37a § 1
k.k. wymierzył oskarżonemu karę 150 (stu pięćdziesięciu) stawek dziennych
grzywny, ustalając na mocy art. 33 § 3 k.k. wysokość jednej stawki dziennej
na kwotę 30 (trzydziestu) złotych, a na mocy art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec
oskarżonego środek kompensacyjny w postaci obowiązku naprawienia w
całości wyrządzonej przestępstwem szkody, a to poprzez zapłatę na rzecz
M. G. kwoty 2 000 (dwóch tysięcy) złotych;
2. orzekając w granicach czynu opisanego w pkt 2 aktu oskarżenia
oskarżonego M. P. uznał za winnego tego, że w dniu 1 maja 2021 roku w K.
spowodował u M. G. obrażenia ciała w postaci licznych zadrapań powłoki
szyi, które pociągnęły za sobą naruszenie czynności narządów ciała na
okres trwający nie dłużej niż siedem dni, co stanowi występek z art. 157 § 2
k.k., i za to na mocy powołanego przepisu wymierzył oskarżonemu karę 150
(stu pięćdziesięciu) stawek dziennych grzywny, ustalając na mocy art.
33 § 3 k.k. wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 30 (trzydziestu)
złotych, a na mocy art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego na rzecz M. G.
zadośćuczynienie w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych;
3. na mocy art. 85 § 1 i § 2 k.k. i art. 86 § 1 i § 2 k.k. w miejsce kar grzywny
wymierzonych w punktach I oraz II niniejszego wyroku, orzekł wobec
oskarżonego M. P. karę łączną 250 (dwustu pięćdziesięciu) stawek
dziennych grzywny ustalając na mocy art. 33 § 3 k.k. wysokość jednej stawki
dziennej na kwotę 30 (trzydziestu) złotych.
Ponadto sąd orzekł o kosztach procesu (pkt IV i V wyroku).
Od powyższego wyroku apelacje wnieśli oskarżony oraz jego obrońca.
III KS 6/25
3
Po rozpoznaniu wniesionych apelacji, Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z
dnia 25 października 2024 r., sygn. akt IV Ka 1393/24, uchylił zaskarżony wyrok i
sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie do
ponownego rozpoznania.
Skargę od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżyciela
posiłkowego M. G., zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie art. 437 § 2
k.p.k., polegające na uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy
w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 739/22/K oraz przekazaniu
sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, podczas gdy prawidłowa
analiza okoliczności sprawy jednoznacznie prowadzi do wniosku, że przesłanka
przekazania sprawy do ponownego rozpoznania zachodzi nie zachodzi w
niniejszym postępowaniu, a to z uwagi na przeprowadzenie przez sąd I instancji w
sposób kompleksowy oraz wyczerpujący postępowania dowodowego, w tym
przeprowadzenia wszelkich możliwych oraz mających znaczenie dla rozpoznania i
rozstrzygnięcia sprawy dowodów, a następnie poddanie ich właściwej, tj.
swobodnej ocenie, zaś ewentualna „konieczność przeprowadzenia na nowo
przewodu w całości” stanowi wyjątek od zasady czystego modelu apelacyjnego, w
związku z czym należy ją wykładać wąsko, zaś w sytuacji wystąpienia wątpliwości
postępowanie odwoławcze przewiduje nie tylko możliwość, ale wręcz obowiązek
sądu II instancji dążenia – w drodze przeprowadzenia własnych czynności
dowodowych – do wyjaśnienia okoliczności, które budzą jego wątpliwości w
zakresie przeprowadzonych dowodów, co ostatecznie prowadzi do wniosku, iż w
zaskarżonym wyroku nie sposób dopatrzeć się powodów uzasadniających
przeprowadzenie w całości powtórnego postępowania w niniejszej sprawie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy
Sądowi Okręgowemu w Krakowie jako sądowi odwoławczemu do ponownego
rozpoznania oraz o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego
kosztów postępowania skargowego.
Obrońca oskarżonego w odpowiedzi na skargę wniósł o pozostawienie jej
bez rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
III KS 6/25
4
Skarga pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego M. G. okazała się
niezasadna, wobec czego podlegała oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 539a § 3 k.p.k. skarga może być wniesiona wyłącznie z
powodu naruszenia art. 437 lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1
k.p.k. Powyższe oznacza, że rozpoznanie skargi sprowadza się do zbadania, czy
zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k.
albo czy sąd odwoławczy uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód
określonych w art. 454 § 1 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego, względnie, czy
jest konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine
k.p.k.). Zgodnie zatem z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem, wskazać
należy, że postępowanie w trybie skargi na wyrok sądu odwoławczego nie służy do
dublowania przeprowadzonej już w sprawie kontroli odwoławczej. Przedmiotem
kontroli w tym postępowaniu jest tylko stwierdzenie, czy uchylając wyrok sądu
pierwszej instancji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, sąd
odwoławczy kierował się podstawami wydania wyroku kasatoryjnego wskazanymi
w art. 539a § 3 k.p.k. oraz czy takie rozstrzygnięcie było w konkretnej sprawie
konieczne (zob. postanowienie SN z dnia 26 października 2022 r., V KS 23/22;
postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022 r., IV KS 64/21; postanowienie SN z
dnia 28 stycznia 2022 r., II KS 29/21; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2022 r.,
V KS 36/21).
W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy w Krakowie zaskarżonym
wyrokiem uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę temu sądowi do
ponownego rozpoznania ze względu na konieczność przeprowadzenia na nowo w
całości przewodu sądowego, co wynika wprost z treści uzasadnienia tego wyroku.
Zgodnie bowiem z treścią art. 437 § 2 k.p.k. sąd odwoławczy może uchylić
orzeczenie i przekazać je sądowi I instancji do ponownego rozpoznania tylko w
wypadku zaistnienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych, konieczności
przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości oraz wówczas, gdy
wydanie wyroku reformatoryjnego naruszyłoby regułę ne peius, określoną w art.
454 § 1 k.p.k.
III KS 6/25
5
W niniejszej sprawie sąd odwoławczy wyraźnie wskazał, iż sąd I instancji
nienależycie wywiązał się z obowiązku wyjaśnienia sprawy, dokonując błędnych
ustaleń faktycznych, oparł się na niepełnym materiale dowodowym, który ocenił na
korzyść pokrzywdzonego, nie dostrzegających występujących w sprawie
sprzeczności, a także nie weryfikując przedkładanych dowodów. W pisemnych
motywach zaskarżonego wyroku sąd ten jednoznacznie wyjaśnił, że zaistniałe
uchybienia prowadzą do wniosku, że postępowanie sądowe nie spełniało
standardów rzetelnego procesu i wymaga powtórzenia w całości. Zauważyć trzeba,
że sąd ten obszernie i szczegółowo odniósł się do oceny poszczególnych
dowodów, wskazując na szereg błędów po stronie sądu pierwszej instancji,
zarówno na etapie przeprowadzenia dowodów, jak też ich oceny i poczynienia na
tej podstawie ustaleń faktycznych. Skala stwierdzonych uchybień dawała zatem
sądowi odwoławczemu podstawę do wnioskowania, że niezbędne jest
przeprowadzenie na nowo przewodu sądowego w całości.
Mając na uwadze powyższe rozważania należy wskazać, że uzupełnienie
postępowania dowodowego w instancji odwoławczej byłoby niewystarczające,
bowiem uchybienia, na które w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał sąd II
instancji, zaistniały w całym postępowaniu dowodowym przeprowadzonym przez
sąd I instancji. W tym zakresie należy odwołać się do ugruntowanego już
stanowiska Sądu Najwyższego, z którego wynika, że konieczność przeprowadzenia
na nowo przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie drugie in fine
k.p.k., jako powód uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i
przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania,
zachodzi wówczas, gdy orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa
procesowego, co skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego
postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia
na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy
w sądzie pierwszej instancji (zob. uchwała SN z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19;
postanowienie SN z dnia 13 listopada 2024 r., V KS 20/24). Przy czym konieczność
ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, o której mowa w art.
437 § 2 k.p.k., powinna być oceniana nie tylko w aspekcie ilościowym, ale i
jakościowym. Tego rodzaju sytuacja zachodzi zatem także wówczas, gdy
III KS 6/25
6
nieprawidłowo przeprowadzono nie wszystkie, ale większość kluczowych dla oceny
zachowania oskarżonego dowodów, co powoduje niemożność poddania ocenie
tych prawidłowo przeprowadzonych z zastrzeżeniem, iż brak innego prawidłowo
przeprowadzonego dowodu, pozwalającego ocenić dowód nieprawidłowo
przeprowadzony (zob. postanowienie SN z dnia 17 września 2024 r., II KS 37/24).
W konsekwencji powstała konieczność przeprowadzenia w przedmiotowej
sprawie na nowo przewodu sądowego w całości, w zgodzie z treścią art. 437 § 2
k.p.k. zdanie drugie in fine k.p.k., a tym samym zasadnym było uchylenie wyroku
sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Rejonowemu dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie, o
kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636
§ 1 k.p.k.
[PŁ]
[r.g.]
