Art. 637a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 637a KPK jest przepisem odsyłającym. Nie tworzy własnych, odrębnych reguł rozliczania wydatków i opłat w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, lecz nakazuje stosować do kosztów postępowania kasacyjnego odpowiednio przepisy dotyczące kosztów postępowania odwoławczego. Oznacza to, że zasady znane z etapu apelacyjnego (kto ponosi koszty w razie nieuwzględnienia środka zaskarżenia, jak rozlicza się koszty przy jego uwzględnieniu, kiedy możliwe jest zwolnienie od kosztów) znajdują zastosowanie także wtedy, gdy sprawę rozpoznaje Sąd Najwyższy w trybie kasacji. Ustawodawca zastrzegł jednak wyjątek: reguła odesłania działa tylko wtedy, "chyba że ustawa stanowi inaczej", a więc ustępuje przepisom szczególnym odnoszącym się wprost do kasacji. Słowo "odpowiednio" ma istotne znaczenie - przepisy o kosztach postępowania odwoławczego stosuje się z uwzględnieniem specyfiki postępowania kasacyjnego, niekiedy z modyfikacją, a niekiedy w ogóle nie znajdą zastosowania, jeśli byłyby nie do pogodzenia z charakterem tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 637a KPK wchodzi w grę zawsze wtedy, gdy sąd rozstrzyga o kosztach związanych z wniesieniem i rozpoznaniem kasacji w sprawie karnej. Dotyczy to zarówno sytuacji, w której kasacja zostaje oddalona lub pozostawiona bez rozpoznania, jak i tej, w której zostaje uwzględniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Przepis znajduje zastosowanie niezależnie od tego, kto wniósł kasację - strona, jej obrońca lub pełnomocnik, czy podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów. Zanim jednak sięgnie się do reguł postępowania odwoławczego, należy sprawdzić, czy Kodeks nie zawiera przepisu szczególnego dotyczącego wprost kosztów kasacji - taki przepis ma pierwszeństwo.

Przykład

Skazany, niezadowolony z wyroku sądu odwoławczego, wnosi za pośrednictwem obrońcy kasację do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy oddala kasację jako oczywiście bezzasadną. Rozstrzygając o kosztach, sąd nie szuka odrębnego katalogu reguł "kasacyjnych", lecz - na podstawie art. 637a KPK - stosuje odpowiednio przepisy o kosztach postępowania odwoławczego, obciążając kosztami stronę, której środek zaskarżenia nie został uwzględniony. Gdyby natomiast kasacja okazała się skuteczna i doprowadziła do uchylenia wyroku, rozliczenie kosztów nastąpiłoby według tych samych, odpowiednio stosowanych reguł, uwzględniających wynik postępowania.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że postępowanie kasacyjne rządzi się całkowicie odrębnymi zasadami kosztowymi - art. 637a KPK wprost temu przeczy. Drugim jest traktowanie odesłania jako bezwzględnego: klauzula "chyba że ustawa stanowi inaczej" oznacza, że przepisy szczególne mają pierwszeństwo. Trzecim nieporozumieniem jest utożsamianie stosowania "odpowiedniego" ze stosowaniem dosłownym, podczas gdy konieczne bywa uwzględnienie odmienności trybu kasacyjnego. Wreszcie strony często zapominają, że rozstrzygnięcie o kosztach obejmuje nie tylko opłatę, ale i wydatki poniesione w toku postępowania. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy ocenie ryzyka kosztowego kasacji, warto skonsultować się z prawnikiem.