III KS 39/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 lutego 2026 r.
SSN Paweł Wiliński (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Marek Pietruszyński
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie G. D.
oskarżonego o popełnienie czynu z art. 286 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 lutego 2026 r.,
skargi pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej R. sp. z o.o.
od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 29 kwietnia 2025 r, sygn. akt III Ka 45/25,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Łańcucie
z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 354/20
i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2. obciążyć oskarżycielkę posiłkową
postępowania skargowego.
kosztami
sądowymi
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 354/20, Sąd Rejonowy w
Łańcucie uznał G. D. za winnego popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 4
§ 1 k.k. i za to skazał go w trybie art. 37a k.k. na karę grzywny w wymiarze 200
III KS 39/25
2
stawek dziennych, ustalając przy tym wysokość jednej stawki na kwotę 35 zł.
Ponadto, orzekł obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 23.000 euro
na rzecz pokrzywdzonej spółki.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w
Rzeszowie, wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2025 r, sygn. akt III Ka 45/25, uchylił
zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w Rzeszowie.
Skargę od wyroku Sądu odwoławczego wniósł pełnomocnik oskarżycielki
posiłkowej, zarzucając:
„rażące naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 437. § 2. k.p.k. w zw.
z art. 439. § 1. pkt. 4) k.p.k., przez uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w
Łańcucie z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 354/20 i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania ze względu na stwierdzenie bezwzględnej przyczyny
odwoławczej z art. 439. § 1. pkt. 4), która zdaniem Sądu Okręgowego miała
polegać na orzeczeniu przez sąd niższej instancji (Sąd Rejonowy w Łańcucie)
w sprawie należącej do właściwości sądu wyższej instancji (Sądu Okręgowego
w Rzeszowie), które to naruszenie miało wpływ na treść orzeczenia Sądu
Okręgowego, ponieważ, gdyby Sąd Okręgowy błędnie nie uznał w
zaskarżonym wyroku, że wystąpiła wskazana powyżej bezwzględna przyczyna
odwoławcza z art. 439. § 1. pkt. 4) k.p.k., nie doszłoby do wydania
niedopuszczalnego wyroku o uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego w Łańcucie z
14 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 354/20 i przekazaniu sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie”.
Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w Rzeszowie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego
rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy w Łańcucie wniósł o jej
oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
III KS 39/25
3
Zgodnie z przepisem art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. uchylenie orzeczenia
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w
wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne
przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Treść tego przepisu w zestawieniu
z treścią art. 539a § 3 k.p.k., w którym wskazano podstawy skargi, jednoznacznie
wskazuje, że kognicja Sądu Najwyższego rozpoznającego skargę na wyrok sądu
odwoławczego ogranicza się do zbadania, czy w sprawie, na etapie postępowania
przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza,
albo doszło do uchylenia wyroku wobec wystąpienia przesłanek określonych w art.
454 § 1 k.p.k., bądź też konieczne jest przeprowadzenie w całości przewodu
sądowego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., IV KS
6/16, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, oraz
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19).
Podstawą wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku było
stwierdzenie przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie, że zachodzi bezwzględna
przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k. z uwagi na to, że Sąd Rejonowy
osądził przestępstwo oszustwa w stosunku do mienia znacznej wartości, które z
mocy art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k. należy do właściwości sądu okręgowego. Przedmiotem
osądu w niniejszej sprawie był bowiem czyn zakwalifikowany przez prokuratora w
akcie oskarżenia, jak również przez Sąd Rejonowy w Łańcucie, który uznał
oskarżonego za winnego czynu opisanego w akcie oskarżenia, jako występek
oszustwa z art. 286 § 1 k.k., który polegać miał na tym, że oskarżony „doprowadził
firmę R. sp. z o.o. reprezentowaną przez Prezesa Zarządu S. O. do niekorzystnego
rozporządzenia mieniem w postaci samochodu P. o nr rej. […] o wartości 53 000
Euro poprzez wprowadzenie wymienionego w błąd co do zamiaru zakupu pojazdu
przez firmę B. S.R.O., wytworzył u niego błędne przekonanie, że działa w imieniu i
na rzecz wymienionej spółki oraz, że jest ona stroną umowy, uzgodnił warunki
sprzedaży i cenę przedmiotowego pojazdu, nabył posługując się danymi
wymienionej spółki pojazd, a następnie zapłacił kwotę 30.000 Euro nie uiszczając
pozostałej części należności czym spowodował szkodę w wysokości 23 000 Euro”.
Przedmiotem osądu było zatem oszukańcze działanie oskarżonego w stosunku do
mienia w postaci samochodu, którego ustalona wartość mieści się w definicji mienia
III KS 39/25
4
znacznej wartości z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 5 k.k. (po przeliczeniu
walutowym przekracza bowiem 200.000 złotych).
Zgodzić się należy z Sądem odwoławczym, że pojęcia mienia znacznej
wartości nie należy odnosić do wysokości szkody poniesionej przez
pokrzywdzonego przestępstwem oszustwa, ponieważ są to odrębne zagadnienia,
lecz do wartości przedmiotu czynności wykonawczej tj. w niniejszej sprawie do
wartości mienia, którym niekorzystnie rozporządzono. W orzecznictwie przyjmuje
się, że początkowa spłata zobowiązania nie świadczy o zdekompletowaniu
znamion czynu zabronionego z art. 286 § 1 k.k., do których nie należy szkoda w
mieniu osoby dokonującej rozporządzenia. Nie można przy tym odmówić racji
skarżącemu, że tej wartości mienia, którym niekorzystnie rozporządzono, nie
należy zawsze automatycznie utożsamiać z wartością rzeczy będącej przedmiotem
transakcji między oskarżonym a pokrzywdzonym. Kluczowy jest w tym zakresie
opis czynu zarzucanego i przypisanego oskarżonemu w Sądzie I instancji, a także
pomocniczo ustalenia faktyczne sprawy.
Lektura wyroku i uzasadnienia tego wyroku Sądu I instancji w
przedmiotowej sprawie prowadzi jednak do wniosku, że wartość mienia, którym
niekorzystnie rozporządzono, ustalono w wysokości stanowiącej wartość
samochodu tj. 55.000 euro. Z ustaleń faktycznych wynika, że samochód został
wydany oskarżonemu bez uiszczenia jakiejkolwiek kwoty, a pokrzywdzony przystał
na zaproponowane przez oskarżonego warunki spłaty ustalonej ceny w trzech
transzach, przy czym najbliższa miała obejmować kwotę 30.000 euro, a pozostałe -
23.000 euro i 13.000 euro. Oskarżony uiścił pierwszą transzę w kwocie 30.000 euro
w umówionym terminie, kilka dni po odebraniu samochodu, zaś następnych już nie
uregulował. Zamiar popełnienia przestępstwa oszustwa i niedokonywania płatności
przypisano oskarżonemu w tej sprawie od początku negocjacji z pokrzywdzonym (s.
36 uzasadnienia wyroku SR). Okoliczność, że oskarżony dokonał następnie
częściowej wpłaty ceny w tej sprawie miało wpływ jedynie na ustalenie wysokości
szkody, a zatem i rozmiaru obowiązku kompensacyjnego. Nie jest wykluczona
sytuacja, w której Sąd meriti mógłby ustalić pojawienie się zamiaru przestępczego
na późniejszym etapie, wówczas należałoby rozważyć ograniczenie przedmiotu
procesu do innej wartości mienia. Nie miało to jednak miejsca in concreto. W tym
III KS 39/25
5
przypadku uznać więc należało, że w tej sprawie przedmiotem czynności
wykonawczej był pojazd o wartości przekraczającej 200.000 złotych.
Na marginesie dodać należy, że takiemu rozstrzygnięciu nie stoi na
przeszkodzie okoliczność, że zaskarżony skargą wyrok zapadł po uchyleniu
uprzedniego wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2024 r., sygn.
akt III Ka 329/24, przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 17 stycznia 2025 r., sygn.
akt III KS 57/24, i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym. W wymienionym orzeczeniu Sądu Najwyższego w istocie nie
analizowano i nie dostrzeżono tej kwestii, nie stanowiła ona bowiem przedmiotu
skargi, a przyjęta wówczas przez sądy obu instancji w ślad za aktem oskarżenia
kwalifikacja prawna czynu z art. 286 § 1 k.k. nie wskazywała na niewłaściwość
rzeczową sądu rejonowego. Wymagało to bardziej pogłębionej analizy okoliczności
sprawy przez pryzmat opisu czynu i ustaleń faktycznych, prowadzącej do
ostatecznej konstatacji o niewłaściwości sądu rejonowego do rozpoznania tej
sprawy, czego wyrazem jest niniejsze postanowienie.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy skargę oddalił, co
skutkowało obciążeniem oskarżycielki posiłkowej kosztami postępowania
skargowego.
Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[J.J.]
[a.ł]
Marek Pietruszyński
Paweł Wiliński
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
