Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 25.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

§ 1.Sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o następujące przestępstwa:

1)o zbrodnie określone w Kodeksie karnym oraz w ustawach szczególnych;

2)o występki określone w rozdziałach XVI i XVII oraz w art. 140‒142, art. 148 § 4 i 5, art. 148a, art. 149, art. 150 § 1, art. 151‒154, art. 158 § 3, art. 163 § 3 i 4, art. 165 § 1, 3 i 4, art. 166 § 1, art. 173 § 3 i 4, art. 185 § 2, art. 189a § 2, art. 210 § 2, art. 211a, art. 228 § 6, art. 229 § 5, art. 252 § 3, art. 258 § 1‒3, art. 265 § 1 i 2, art. 269, art. 278 § 1, 2 i 3a w związku z art. 294 § 1 lub 2, art. 284 § 1 i 2 w związku z art. 294 § 1 lub 2, art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 lub 2, art. 287 § 1 w związku z art. 294 § 1 lub 2, art. 296 § 3 oraz art. 299 Kodeksu karnego;

3)o występki, które z mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu okręgowego.

§ 2.Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sądowi pierwszej instancji, sprawę o każde przestępstwo, ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy.

§ 3.Sąd okręgowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 25 KPK wyznacza zakres spraw, w których sąd okręgowy działa jako sąd pierwszej instancji. Przepis wskazuje przede wszystkim wszystkie zbrodnie określone w Kodeksie karnym oraz w ustawach szczególnych. Obejmuje też wymienione w nim występki, w tym przestępstwa ujęte w określonych rozdziałach i artykułach Kodeksu karnego oraz niektóre czyny popełnione w związku z przepisami o mieniu znacznej wartości. Do właściwości sądu okręgowego należą również występki, jeżeli przepis szczególny wyraźnie tak stanowi, a ponadto sąd ten rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji przez sąd rejonowy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 25 KPK stosuje się przy ustalaniu, który sąd ma rozpoznać sprawę karną na początku postępowania sądowego. Decydujące znaczenie ma rodzaj zarzucanego przestępstwa oraz jego kwalifikacja prawna, a nie wyłącznie potoczne przekonanie o powadze sprawy. Sąd okręgowy jest właściwy w pierwszej instancji, gdy czyn jest zbrodnią albo gdy należy do katalogu występków wskazanych w § 1. Sąd apelacyjny może też, na wniosek sądu rejonowego, przekazać sądowi okręgowemu sprawę o każde przestępstwo, jeżeli przemawia za tym szczególna waga albo zawiłość sprawy.

Przykład zastosowania

Przykładowo, gdy akt oskarżenia dotyczy zbrodni określonej w Kodeksie karnym, sprawę w pierwszej instancji rozpoznaje sąd okręgowy. Nie wynika to z oceny, czy oskarżony jest winny, lecz z ustawowego podziału właściwości sądów. Inaczej może wyglądać sprawa należąca zasadniczo do sądu rejonowego, która ze względu na wyjątkowo skomplikowany materiał dowodowy ma szczególną zawiłość. W takiej sytuacji sąd rejonowy może wystąpić do sądu apelacyjnego o przekazanie sprawy sądowi okręgowemu, a przekazanie następuje dopiero po decyzji sądu apelacyjnego.

Częste nieporozumienia lub błędy

Częstym błędem jest utożsamianie właściwości sądu okręgowego z przesądzeniem winy oskarżonego albo wysokości przyszłej kary. Art. 25 KPK reguluje wyłącznie to, który sąd rozpoznaje daną sprawę, a nie wynik postępowania. Nie każda sprawa postrzegana jako poważna trafia automatycznie do sądu okręgowego, ponieważ znaczenie ma ustawowy katalog czynów, przepis szczególny albo decyzja o przekazaniu sprawy. Przekazanie sprawy z sądu rejonowego nie następuje samoczynnie, gdyż wymaga wniosku tego sądu i rozstrzygnięcia sądu apelacyjnego. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie sprawy rozpoznaje sąd okręgowy w pierwszej instancji?

Sąd okręgowy rozpoznaje w pierwszej instancji wszystkie zbrodnie oraz występki wymienione w art. 25 § 1 KPK. Może też rozpoznawać występki przekazane mu na podstawie przepisu szczególnego.

Czy każda poważna sprawa karna trafia do sądu okręgowego?

Nie. O właściwości decyduje przede wszystkim rodzaj przestępstwa wskazany w ustawie, a nie potoczna ocena powagi sprawy.

Czy sprawę można przekazać z sądu rejonowego do okręgowego?

Tak, sąd apelacyjny może to zrobić na wniosek sądu rejonowego. Warunkiem jest szczególna waga albo zawiłość sprawy.

Czy sąd okręgowy rozpoznaje odwołania od wyroków sądu rejonowego?

Tak. Art. 25 § 3 KPK stanowi, że sąd okręgowy rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji przez sąd rejonowy.

Czy właściwość sądu okręgowego oznacza, że oskarżony jest winny?

Nie. Właściwość sądu określa jedynie, który sąd ma rozpoznać sprawę, i nie przesądza o winie ani o karze.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy