Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
§ 1.Sąd rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu.
§ 2.Sąd rejonowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze w wypadkach wskazanych w ustawie.
Art. 24 § 1 KPK ustanawia podstawową regułę dotyczącą właściwości sądu rejonowego w postępowaniu karnym. Zgodnie z tym przepisem sąd rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach. Oznacza to, że co do zasady to właśnie ten sąd jako pierwszy rozpoznaje sprawę karną i wydaje rozstrzygnięcie. Reguła nie ma jednak charakteru bezwzględnego, ponieważ ustawa może przekazać daną sprawę do właściwości innego sądu. Art. 24 § 2 KPK przewiduje dodatkowo, że sąd rejonowy rozpoznaje środki odwoławcze w przypadkach wyraźnie wskazanych w ustawie.
Art. 24 KPK ma zastosowanie przy ustalaniu, który sąd powinien rozpoznać sprawę na określonym etapie postępowania. W pierwszej kolejności należy przyjąć, że właściwy jest sąd rejonowy, jeżeli ustawa nie przewiduje odmiennego rozwiązania. Przepis odsyła więc do innych regulacji ustawowych, które mogą przekazywać określone sprawy innym sądom. Nie wystarcza samo przekonanie uczestnika postępowania, że sprawa powinna trafić do innego sądu, ponieważ wyjątek musi wynikać z ustawy. Drugi paragraf ma znaczenie wtedy, gdy ustawa przewiduje rozpoznanie przez sąd rejonowy środka odwoławczego, a więc środka służącego zakwestionowaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia lub czynności.
Do sądu wpływa akt oskarżenia w sprawie karnej, a ustawa nie przekazuje tej sprawy do właściwości innego sądu. W takiej sytuacji, na podstawie art. 24 § 1 KPK, sprawa powinna zostać rozpoznana w pierwszej instancji przez sąd rejonowy. Sąd ten prowadzi postępowanie sądowe i wydaje rozstrzygnięcie jako sąd pierwszej instancji. Jeżeli w dalszym toku postępowania ustawa wskaże, że określony środek odwoławczy rozpoznaje sąd rejonowy, podstawą jego działania będzie art. 24 § 2 KPK. Sam przepis nie określa jednak wszystkich rodzajów takich środków ani wszystkich sytuacji, w których mogą być rozpoznawane.
Częstym błędem jest uznawanie, że sąd rejonowy zawsze rozpoznaje każdą sprawę karną w pierwszej instancji. Art. 24 § 1 KPK wyraźnie zastrzega wyjątek dla spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu. Nie należy także utożsamiać orzekania w pierwszej instancji z rozpoznawaniem wszystkich środków odwoławczych, ponieważ § 2 dotyczy wyłącznie przypadków wskazanych w ustawie. Przepis nie przesądza samodzielnie, jaki sąd będzie właściwy w konkretnej kategorii sprawy, gdy szczególna regulacja ustawowa przewiduje odstępstwo. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, aby prawidłowo ustalić właściwość sądu i znaczenie przepisów szczególnych.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Zgodnie z art. 24 § 1 KPK co do zasady jest to sąd rejonowy. Wyjątek występuje, gdy ustawa przekazuje sprawę do właściwości innego sądu.
Nie. Art. 24 KPK przewiduje zasadę właściwości sądu rejonowego, ale dopuszcza wyjątki wynikające z ustawy.
Oznacza rozpoznanie sprawy przez sąd po raz pierwszy i wydanie rozstrzygnięcia na tym etapie postępowania. Art. 24 § 1 KPK wskazuje, że zasadniczo robi to sąd rejonowy.
Tak, ale tylko w wypadkach wskazanych w ustawie. Wynika to bezpośrednio z art. 24 § 2 KPK.
Nie. Przepis formułuje ogólną zasadę i odsyła do wyjątków ustanowionych w ustawie. Dla konkretnej sprawy należy uwzględnić także przepisy szczególne.
Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.
Zapytaj AI