III KS 24/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 lipca 2025 r.
SSN Małgorzata Bednarek (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Adam Roch
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie M.W.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 23 lipca 2025 r.
skargi obrońcy oskarżonej
na wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 11 grudnia 2024 r. sygn. akt III Ka 407/24
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 23 lutego 2024 r.,
sygn. akt II K 609/20 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539 e § 1 i 2 k.p.k.
1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie w postępowaniu
odwoławczym;
2. nakazuje zwrócić oskarżonej M.W. kwotę 450 (czterysta
pięćdziesiąt) złotych tytułem opłaty od skargi.
Adam Roch
Małgorzata Bednarek
Ryszard Witkowski
UZASADNIENIE
III KS 24/25
2
M.W. została oskarżona o to, że: w dniu 28 sierpnia 2019 r.
w R. na drodze biegnącej obok budynków mieszkalnych przy ul. [...] i [...], działając z
zamiarem bezpośrednim, szarpała H.Ż. i mocno uciskała prawe ramię oskarżycielki
prywatnej, czym spowodowała u H.Ż. obrażenia w postaci stłuczenia ramienia
prawego, objawiające się jego obrzękiem, bólami mięśni oraz urazami
powierzchownymi ramienia prawego, czym naruszyła czynności narządu ciała H.Ż.
trwające poniżej dni siedmiu, tj. o czyn z art. 157 § 2 k.k.
Wyrokiem z 23 lutego 2024 r., sygn. II K 609/20, Sąd Rejonowy w Rzeszowie
uniewinnił M.W od popełnienia zarzucanego jej czynu.
Apelację od ww. wyroku złożył pełnomocnik oskarżycielki prywatnej i zarzucił
rozstrzygnięciu:
1. naruszenie art. 410 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej,
a nie swobodnej oceny dowodów, nieuwzględniającej wskazań wiedzy,
prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego, objawiających się
brakiem wyciągnięcia wniosków, tj. poczynienia ustaleń faktycznych
z przeprowadzonych i uznanych za wiarygodne dowodów w postaci:
dokumentacji medycznej oskarżycielki prywatnej, zeznań Z.P. oraz zeznań
E.Ś.; nielogiczną oceną zeznań świadków P.Ż. oraz A.B. którym sąd I instancji
odmówił wiarygodności w zakresie w jakim byli bezpośrednimi świadkami
zdarzeń,
a także nielogiczną i naruszającą zasady doświadczenia życiowego oceną
dowodów z wyjaśnień oskarżonej, zeznań oskarżycielki prywatnej oraz
zeznań L.B.;
2. naruszenie art. 410 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k. w zw.
z art. 4 k.p.k. poprzez pominięcie okoliczności faktycznych mających
znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności nieuwzględnienie
okoliczności przemawiających na niekorzyść oskarżonej;
3. brak poczynienia ustaleń faktycznych wynikających ze zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego.
Pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uznanie oskarżonej
za winną zarzucanego jej czynu.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt III Ka
III KS 24/25
3
407/24, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania
Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył obrońca oskarżonej, który zarzucił
rozstrzygnięciu: rażące naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k., które
miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, polegające na uchyleniu wyroku
Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 23 lutego 2024 r., sygn. akt II K 609/20 i
przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, podczas gdy w
myśl brzmienia art. 437 § 2 k.p.k. w sprawie nie było konieczności przeprowadzenia
na nowo przewodu w całości, co też wynika z konstatacji Sądu Okręgowego w
Rzeszowie podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, a co za tym
idzie jawiąca się w ocenie sądu II instancji potrzeba przeprowadzenia w zasadzie
wyłącznie jednego dowodu w postaci zeznań świadka A.B. i ponowna ocena
poszczególnych dowodów w sprawie nie może powodować przekazania sprawy
sądowi I instancji do ponownego rozpoznania na zasadzie art. 437 § 2 k.p.k.
Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi
Okręgowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Złożona skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w sprawie doszło do
obrazy art. 437 § 2 k.p.k.
Zgodnie z treścią art. 539 a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego
uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji przekazującego sprawę do ponownego
rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k.
lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Kognicja Sądu Najwyższego
w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi obejmuje badanie czy w danej
sprawie, na etapie postępowania przed sądem pierwszej lub drugiej instancji,
zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza (art. 439 § 1 k.p.k.) albo czy sąd
odwoławczy zasadnie uznał, że ma miejsce wypadek wskazany w art. 454 k.p.k. czy
też konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż w uzasadnianiu wyroku,
sąd odwoławczy wskazał, że powodem uchylenia wyroku sądu I instancji były istotne
III KS 24/25
4
uchybienia w zakresie oceny dowodów, jednakże z analizy treści tego uzasadniania
wynika, iż rzeczywistym powodem wydania orzeczenia kasatoryjnego była potrzeba
przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a także ponowienie
oceny już przeprowadzonych dowodów. Trzeba jednak przypomnieć, że podstawy
do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, o której
mowa w art. 437 § 2 in fine k.p.k. nie stanowi konieczność uzupełnienia
postępowania dowodowego, podobnie jak i potrzeba dokonania ponownej,
spełniającej wymogi art. 7 k.p.k., oceny dowodów już przeprowadzonych prawidłowo,
bez względu na ich rangę i znaczenie dla wyniku postępowania, w żadnym razie nie
może stanowić uzasadnienia dla uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji (tak: Sąd
Najwyższy w wyroku z 8 maja 2024 r., IV KS 13/24).
Sąd odwoławczy akcentuje, że w tej sprawie zachodzi konieczność
uzupełnienia przewodu sądowego w części, poprzez przeprowadzenie dowodu
z uzupełniającego przesłuchania świadka AB..
Również - jak wskazał Sąd Okręgowy - Sąd Rejonowy winien dokonać oceny
opinii biegłego lekarza medycyny W.S. czy też rozważyć ewentualne dopuszczanie
opinii uzupełniającej w tym zakresie oraz dokonać ponownej oceny zeznań H.Ż. w
części w jakiej są one zbieżne z treścią opinii biegłego.
Wskazane powody na tym etapie postępowania z pewnością nie uzasadniają
uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w oparciu
o dyspozycję art. 437 § 2 k.p.k., dopiero bowiem przekonanie sądu o wadliwości
rozstrzygnięcia sądu I instancji uzasadnia uchylenie wyroku w trybie art. 454 k.p.k.
Nie stanowi jej natomiast potrzeba zgromadzenia dodatkowych dowodów, czy ich
ocena.
Stwierdzenie mankamentów postępowania dowodowego sprowadzających
się do wadliwej oceny części dowodów obligowało sąd II instancji do samodzielnej
konwalidacji tych uchybień, poprzez przeprowadzenie określonych czynności
dowodowych we własnym zakresie, skoro obowiązujące regulacje postępowania
odwoławczego, w tym wynikające z art. 452 k.p.k. przyznają sądowi odwoławczemu
szerokie kompetencje orzekania, w tym także w oparciu o dowody przeprowadzone
wyłącznie w tej fazie postępowania. Sąd odwoławczy, o ile dostrzegł taką potrzebę,
winien ponownie przesłuchać świadka A.B. i biegłego W.S. Dopiero wykonanie tych
III KS 24/25
5
czynności, jeżeli uzasadni przekonanie o wadliwości zaskarżonego apelacją
rozstrzygnięcia, może spowodować jego uchylenie. Obecnie jest to przedwczesne.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku,
że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka uchylenia wyroku
i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Konieczność ponowienia oceny
dowodów i przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego nie
spełnia przesłanki z art. 437 § 2 in fine k.p.k.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy uwzględni zaprezentowane
wcześniej zapatrywania prawne i wskazania Sądu Najwyższego (art. 539 f k.p.k. w
zw. z art. 442 § 3 k.p.k.).
O zwrocie opłaty orzeczono na podstawie art. 527 § 4 k.p.k. w zw. z art.
539 f k.p.k.
Wobec powyższego, należało orzec jak w sentencji wyroku.
Adam Roch
[WB]
[r.g.]
Małgorzata Bednarek
Ryszard Witkowski
