III KK 70/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 maja 2026 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący)
SSN Antoni Bojańczyk
SSN Adam Roch (sprawozdawca)
w sprawie M.M.
w przedmiocie wyroku łącznego
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 13 maja 2026 r.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu
z 22 listopada 2024 r., sygn. II Ka 455/24,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Sączu
z 2 lipca 2024 r., sygn. II K 561/23 i umarzającego postępowanie
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu w
postępowaniu odwoławczym.
Antoni Bojańczyk
Zbigniew Kapiński
Adam Roch
UZASADNIENIE
III KK 70/26
2
M.M. został prawomocnie skazany:
1. wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z 22 lutego 2021 r.,
sygn. II K 1166/20, za przestępstwo z art. 209 § 1a k.k. popełnione w okresie od
1 sierpnia 2019 r. do 8 września 2020 r., na karę 10 miesięcy ograniczenia
wolności;
2. wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z 24 stycznia 2022 r.,
sygn. II K 1046/21, za przestępstwo z art. 209 § 1a k.k. popełnione w okresie od
9 września 2020 r. do 11 sierpnia 2021 r., na karę 1 roku i 6 miesięcy
ograniczenia wolności;
3. wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z 5 września 2022 r., sygn. II K
1613/21, za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2
k.k. popełnione z 23/24 listopada 2021 r., na karę 3 miesięcy pozbawienia
wolności oraz karę 6 miesięcy ograniczenia wolności;
4. wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z 23 stycznia 2023 r., sygn.
K 589/22, za przestępstwo z art. 209 § 1a k.k. popełnione w okresie od sierpnia
2021 r. do 21 stycznia 2022 r., na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności.
Wyrokiem łącznym z 2 lipca 2024 r., sygn. II K 561/23, Sąd Rejonowy w
Nowym Sączu:
1. na podstawie art. 568a § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 569 § 1 k.p.k. w zw. z art. 85 § 1 i §
2 k.k., art. 86 § 1 i § 3 k.k. połączył skazanemu M.M. kary ograniczenia wolności
orzeczone w sprawach o sygn. II K 1166/20 i II K 1046/21 i w ich miejsce
wymierzył mu karę łączną 2 lat ograniczenia wolności, polegającą na
wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze
24 godzin miesięcznie;
2. pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach podlegających połączeniu
pozostawił do odrębnego wykonania;
3. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie o objęcie wyrokiem łącznym
skazań ze spraw o sygn. akt II K 1613/21 i II K 589/22.
Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone apelacją przez prokuratora w
całości na niekorzyść skazanego. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z 22
III KK 70/26
3
listopada 2024 r., sygn. II Ka 455/24, uchylił zaskarżony wyrok łączny i na podstawie
art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie.
Kasację od wyroku sądu odwoławczego na korzyść skazanego M.M. wywiódł
Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku
naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego – art. 572 k.p.k., art. 85 §
1 k.k. w zw. z art. 87 § 1 i § 2 k.k. i w zw. z art. 37b k.k. poprzez oparcie się na błędnej
wykładni wymienionych norm prawa materialnego i w konsekwencji niesłuszne
przyjęcie, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Sączu, sygn. II K 1613/21, przy
zastosowaniu art. 37b k.k. wymierzono de facto jedną karę sekwencyjną –
pozbawienia wolności i ograniczenia wolności, odrębną od kar jednostkowych
pozbawienia wolności i ograniczenia wolności, z którymi kara ta nie może być
połączona, jako stanowiąca inny rodzaj sankcji i umorzenie postępowania w
przedmiocie wydania wyroku łącznego w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia
wskazanych norm winna była prowadzić do uznania, że na podstawie powyższej
regulacji za popełnienie jednego czynu zabronionego, wymierzono dwie odrębne
kary, to jest karę 3 miesięcy pozbawienia wolności i karę 6 miesięcy ograniczenia
wolności, które nadawały się do połączenia z karami wymierzonymi wyrokami Sądu
Rejonowego w Nowym Sączu o sygn. akt II K 1046/21 i II K 589/22 – odpowiednio:
karą 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności i karą 5 miesięcy pozbawienia
wolności, orzeczonymi za przestępstwa pozostające ze sobą w realnym zbiegu.
Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu
do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, co pozwoliło na
uwzględnienie jej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Wydane przez sąd
okręgowy rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania wyroku
łącznego zapadło bowiem z rażącym naruszeniem przepisów prawa wskazanych w
zarzucie kasacji.
III KK 70/26
4
W części motywacyjnej swego orzeczenia sąd odwoławczy mylnie wywiódł,
że orzekana na podstawie art. 37b k.k. kara sekwencyjna jest karą odrębną od
jednostkowych kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności, albowiem przepis
ten nakazuje obie te kary wymierzyć jednocześnie i są one ściśle ze sobą związane.
Kwintesencją tego było stwierdzenie, że kara sekwencyjna może zostać połączona
karą łączną w trybie art. 87 § 2 k.k. jedynie z inną karą sekwencyjną, natomiast nie z
karami jednostkowymi pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności.
Powyższe założenie nie było trafne, co doprowadziło do naruszenia art. 85 §
1 k.k. w zw. z art. 87 § 1 i § 2 k.k. poprzez brak połączenia kar ograniczenia wolności
orzeczonych w wyrokach II K 1046/21 i II K 1613/21 oraz kar pozbawienia wolności
wymierzonych w sprawach II K 1613/21 i II K 589/22. Zauważyć należy, że dodany
ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. 2015, poz. 396) przepis art. 37b k.k. umożliwia sądowi
jednoczesne orzeczenie za każdy występek zagrożony karą pozbawienia wolności,
niezależnie od dolnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego w ustawie za
dany czyn, dwóch kar, a to krótkoterminowej kary pozbawienia wolności oraz kary
ograniczenia wolności. W uzasadnieniu do projektu ustawy zakładającej
wprowadzenie omawianej regulacji wskazano: „Istotnym novum przewidzianym w
projekcie jest instytucja kary mieszanej, jako kombinowanej formy represji
prawnokarnej, która powinna być szczególnie atrakcyjna w przypadku
poważniejszych występków” (zob. uzasadnienie rządowego projektu ustawy o
zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy Sejmu
VII kadencji nr 2393, s. 11). Powyższy zapis (użycie liczby pojedynczej) może zatem
sugerować, że chodzi tu o jedną karę o cechach mieszanych przynależnych
częściowo karze pozbawienia wolności, a częściowo karze ograniczenia wolności, a
więc, że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie nowego rodzaju kary do
systemu prawa karnego. Tak jednak nie jest. W przepisie art. 37b k.k. nie chodzi
bowiem o jedną, ale o dwie wymierzane kary, z których każda zachowuje swój
odrębny byt. Sytuacja jest tu analogiczna jak w wypadku orzekania za przestępstwo
kary pozbawienia wolności i grzywny. Takie stanowisko jest też prezentowane
zresztą w piśmiennictwie (zob. np. J. Majewski (w:) Kodeks karny. Część ogólna.
Tom I. Komentarz do art. 1-52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016, s. 745; B.
III KK 70/26
5
J. Stefańska (w:) Kodeks karny. Komentarz, red. M. Filar, LEX/el. 2016, komentarz
do art. 37b, teza 1). Odmiennie przebiega jedynie wykonywanie tych kar. W wypadku
orzeczenia kar pozbawienia wolności i grzywny, są one wykonywane jednocześnie.
Natomiast w przypadku orzeczenia kary pozbawienia wolności i kary ograniczenia
wolności, w pierwszej kolejności – co do zasady – wykonywana jest kara
pozbawienia wolności (art. 37b k.k. in fine i art. 17a § 1 k.k.w.). Przedstawiony
powyżej pogląd wspiera też wykładnia językowa art. 37b k.k. Zdanie trzecie tego
przepisu wskazuje bowiem, że w razie zastosowania omawianej tu regulacji, w
pierwszej kolejności wykonuje się karę pozbawienia wolności, chyba że ustawa
stanowi inaczej. Zasadą jest więc wykonywanie najpierw kary pozbawienia wolności,
a dopiero następnie kary ograniczenia wolności.
Unormowanie to potwierdza zatem pełną odrębność omawianych kar.
Uzupełnieniem tej regulacji jest art. 17a k.k.w., który zakłada, że w razie orzeczenia
wobec skazanego kary pozbawienia wolności oraz kary ograniczenia wolności na
podstawie art. 37b k.k. (lub art. 87 § 2 k.k.), karę ograniczenia wolności kieruje się
do wykonania w pierwszej kolejności tylko wówczas, gdy zachodzą przeszkody
prawne do niezwłocznego wykonania kary pozbawienia wolności. Zatem i wykładnia
systemowa zewnętrza wskazuje na odrębność omawianych kar. Nie sposób pominąć
też i tego, że przyjmując regulację art. 37b k.k. ustawodawca nie poszerzył
jednocześnie katalogu kar z art. 32 k.k., a przecież wprowadzając nową karę taki
zabieg byłby niezbędny. Art. 32 k.k. nie przewiduje zaś kary sekwencyjnej jako
rodzajowo odrębnej.
Wszystkie te względy przemawiają za tym, że na podstawie art. 37b k.k. sąd
wymierza jednocześnie dwie odrębne kary, tj. krótkoterminową karę pozbawienia
wolności oraz karę ograniczenia wolności, które wykonywane są kolejno.
Tym samym, art. 85 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 87 § 1 k.k., również i w odniesieniu
do kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności orzeczonych w oparciu o
przepis art. 37b k.k., formułują obowiązek połączenia ich węzłem jednej kary, jeżeli
karę pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności wymierzono również za inne
przestępstwo pozostające w zbiegu (por. wyrok SN z 7 marca 2023 r., V KK 474/22;
J. Majewski, Kodeks karny. Komentarz do zmian 2015, LEX/el. 2015, komentarz do
zmiany
III KK 70/26
6
art. 87, teza 3). Przeszkody w tym względzie nie stanowi regulacja art. 87 § 2 k.k.
Powyższy przepis stanowi jedynie, że jeżeli za zbiegające się przestępstwa
wymierzono kary pozbawienia wolności oraz ograniczenia wolności i kara łączna
pozbawienia wolności nie przekroczyłaby 6 miesięcy, a kara łączna ograniczenia
wolności
– 2 lat, sąd może orzec te kary łączne jednocześnie, jeżeli cele kary zostaną w ten
sposób spełnione. Tym samym obowiązek połączenia przez sąd orzeczonych wobec
skazanego kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności oraz wymierzenia kary
łącznej pozbawienia wolności aktualizuje się dopiero wówczas, gdy nie zostaną
spełnione formalne przesłanki wskazane w art. 87 § 2 k.k., tj. jednoczesnego wymiaru
dwóch kar łącznych pozbawienia wolności i ograniczenia wolności oraz gdy pomimo
spełnienia formalnych przesłanek stwarzających podstawy do wymiaru sekwencji
dwóch kar łącznych sąd uzna, iż w razie orzeczenia jednocześnie kary łącznej
pozbawienia wolności oraz ograniczenia wolności nie zostałyby spełnione cele kary.
Uzasadnienie łączenia kar różnorodzajowych w trybie i na zasadach określonych w
art. 87 § 1 k.k. odnosi się więc do sytuacji, w której nie jest możliwe lub nie jest
zasadne z uwagi na cele kary skorzystanie przez sąd z rozwiązania przewidzianego
w art. 87 § 2 k.k., tj. wyłącznie w sytuacji, gdy brak jest możliwości wymierzenia na
podstawie art. 87 § 2 k.k. dwóch kar łącznych – pozbawienia wolności oraz
ograniczenia wolności, które ze swojej istoty nie będą wykonywane jednocześnie,
lecz sekwencyjnie.
W konsekwencji rację przyznać należy Prokuratorowi Generalnemu, że
podjęta przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu decyzja o umorzeniu postępowania o
wydanie wyroku łącznego wydana została z rażącym naruszeniem przepisów prawa
karnego materialnego, art. 85 § 1 k.k. w zw. z 87 § 1 k.k., która miała przy tym istotny
wpływ na treść orzeczenia. Konsekwencją zaistniałego uchybienia było bowiem
niezasadne umorzenie postępowania na podstawie art. 572 k.p.k., dokonane także
z rażącym naruszeniem tego przepisu. Powyższe względy przesądzają o
konieczności uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu i przekazania
sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
W ponownym postępowaniu sąd odwoławczy rozpoznając apelację
prokuratora mieć będzie na względzie poczynione wyżej uwagi.
III KK 70/26
Antoni Bojańczyk
[WB]
[a.ł]
7
Zbigniew Kapiński
Adam Roch
