PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

Art. 209.

Aktualizacja: 21 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 1a.Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2.Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

§ 3.Jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a odbywa się z urzędu.

§ 4.Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 1, który nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty.

§ 5.Sąd odstępuje od wymierzenia kary, jeżeli nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego sprawca przestępstwa określonego w § 1a uiścił w całości zaległe alimenty, chyba że wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

III K 660/14Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie

Niealimentacja dziecka – kara więzienia w wyroku SR Warszawa

Fragment uzasadnienia

… uchylał się od płacenia alimentów na rzecz swojej małoletniej córki D. K. , czym naraził ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. o czyn z art. 209 § 1 k.k. o r z e k a: I. oskarżonego R. K. uznaje za winnego dokonania zarzucanego mu czynu, przy czym przyjmuje, iż okres niealimentacji trwał do dnia (...) roku i za to, na podstawie 209 § 1 k.k. wymierza mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności…
  • alimenty
Czytaj orzeczenie
VI RCa 208/15Sąd Okręgowy w Olsztynie

Uchylenie alimentów na byłą żonę – wyrok SO w Olsztynie

Fragment uzasadnienia

… tego wykupuje leki za co najmniej 100,- zł miesięcznie. Dodała, że powód przez lata uchylał się od płacenia alimentów za co nawet został prawomocnie skazany za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. Dodała, iż przez lata nie mogła podjąć pracy, gdyż wychowywała pięcioro dzieci, w czasie, gdy powód prowadził warsztat samochodowy. Dodała, że strony zawarły ugodę sądową w dniu 14 lipca 2008r , na mocy które pozwana zrzekła się…
  • uchylenie alimentów
Czytaj orzeczenie
IV K 66/15Sąd Okręgowy w Gliwicach

Wyrok łączny i pełna absorpcja – SO w Gliwicach 2015

Fragment uzasadnienia

… II. z wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 2 października 2003 r., sygn. akt VI K 487/03 , którym za przestępstwo z art. 209 § l k.k. popełnione w okresie od maja 1998 r. do maja 2003 r. skazano go na karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 (trzech) lat, przy czym postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 grudnia 2004 r.…
  • wyrok łączny
Czytaj orzeczenie
IV Ko 14/14Sąd Okręgowy w Gliwicach

Odszkodowanie za niesłuszne zatrzymanie – wyrok SO Gliwice

Fragment uzasadnienia

… w Tarnowskich Górach – II K 56/13 (sygn. akt prokuratorskich 1 Ds. 633/12, czyli ta sprawa, w której doszło do zatrzymania) wynika, że po oskarżeniu go o przestępstwo z art. 209 § 1 kk , wyrokiem z dnia 24 lutego 2014r. (k - 161 akt II K 56/13) został uznany za winnego i wymierzono mu karę samoistnej grzywny w wysokości 200 stawek, przy stawce równoważnej kwocie 10 złotych; jednocześnie, w punkcie 3 tego orzeczenia, na mocy…
  • odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 209: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 209 Kodeksu karnego dotyczy przestępstwa uchylania się od obowiązku alimentacyjnego, który wynika z orzeczenia sądowego, ugody lub innej umowy. Norma wskazuje, że osoba, która nie wykonuje tego obowiązku i jednocześnie powstaje zadłużenie w wysokości co najmniej trzech okresowych świadczeń lub zaległość trwa co najmniej 3 miesiące w przypadku innego rodzaju świadczeń, może zostać ukarana grzywną, ograniczeniem wolności lub pozbawieniem wolności do roku. Przepis rozróżnia także sytuację, gdy nieudzielenie alimentów prowadzi do zagrożenia podstawowych potrzeb życiowych osoby uprawnionej, za co grozi kara do 2 lat pozbawienia wolności. W przedstawionej normie ustanowiono także istotne zasady ścigania i możliwość odstąpienia od wymierzenia kary w określonych warunkach.

Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy osoba zobowiązana do alimentacji nie reguluje jej pomimo ustalenia obowiązku w odpowiedniej formie prawnej. Ważne jest, by suma zaległych alimentów odpowiadała co najmniej trzem świadczeniom okresowym lub by opóźnienie trwało co najmniej 3 miesiące w przypadku świadczeń jednorazowych. Istotnym elementem jest też status osoby uprawnionej – szczególnie, gdy niedopełnienie obowiązku alimentacyjnego może skutkować niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Przepis zabezpiecza interesy osób uprawnionych oraz definiuje, kto może zainicjować postępowanie karne, włączając w to pokrzywdzonego, organy pomocy społecznej oraz inne instytucje zajmujące się dłużnikami alimentacyjnymi.

Na co dzień przepis ten może zostać zastosowany w przypadku ojca lub matki, którzy uchylają się od płacenia alimentów ustalonych wyrokiem sądu dla swoich dzieci. Jeżeli zaległości przekroczą wartość trzech miesięcznych alimentów bądź opóźnienie wyniesie co najmniej trzy miesiące, uprawniony może zgłosić się z wnioskiem o ściganie do organów ścigania lub skierować sprawę do pomocy społecznej. Na przykład, jeśli ojciec nie wpłaca alimentów na dziecko przez cztery miesiące, a sytuacja powoduje poważne problemy materialne, dziecko lub jego opiekun mogą podjąć działania zgodnie z art. 209 KK. W razie uiszczenia zaległych alimentów przed przesłuchaniem, może nastąpić odstąpienie od kary. Z tych mechanizmów można korzystać także w przypadkach poważniejszych zagrożeń zdrowotnych lub bytowych osoby uprawnionej.

Najczęstszym błędem przy stosowaniu art. 209 KK jest nieprawidłowe określenie wysokości i czasu zaległości, co może prowadzić do braku wszczęcia postępowania. Często pojawia się też nieznajomość przepisów dotyczących możliwości odstąpienia od ukarania, gdy zaległe alimenty zostaną spłacone. Innym problemem jest mylenie zasad ścigania na wniosek z trybem ścigania z urzędu w zależności od sytuacji osoby uprawnionej. Nieraz dochodzi do nieporozumień dotyczących zakresu odpowiedzialności karnej, zwłaszcza w odniesieniu do tzw. "podstawowych potrzeb życiowych" osoby uprawnionej. Dlatego przy indywidualnych sprawach alimentacyjnych warto zasięgnąć porady prawnika, aby właściwie ocenić stanowisko faktyczne i prawne w świetle art. 209 KK.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest obowiązek alimentacyjny według art. 209 KK?

Obowiązek alimentacyjny to zobowiązanie do świadczeń pieniężnych lub rzeczowych na utrzymanie osoby uprawnionej, określone orzeczeniem sądu, ugodą lub inną umową.

Kiedy uchylanie się od alimentów jest karalne?

Jeśli zaległości przekraczają równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych lub opóźnienie wynosi co najmniej 3 miesiące, uchylanie się jest przestępstwem.

Jakie kary grożą za niepłacenie alimentów?

Sprawca może dostać grzywnę, karę ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku, a w poważnych przypadkach – do 2 lat.

Czy można uniknąć kary, jeśli spłacę zaległe alimenty?

Tak, jeśli zaległe alimenty zostaną wpłacone w całości przed upływem 30 dni od pierwszego przesłuchania, można uniknąć kary.

Kto może zgłosić przestępstwo uchylania się od alimentów?

Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub innego organu zajmującego się dłużnikami alimentacyjnymi.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 209
← Wróć do pełnej ustawy