Art. 568a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 568a KPK reguluje sposób orzekania kary łącznej, wskazując dwa alternatywne tryby jej wymierzenia. Zgodnie z § 1 pkt 1, sąd orzeka karę łączną już w wyroku skazującym, jeżeli dotyczy ona kar wymierzonych za przestępstwa przypisane oskarżonemu w tym samym wyroku. Natomiast § 1 pkt 2 przewiduje, że w pozostałych sytuacjach - a więc gdy kary podlegające połączeniu pochodzą z różnych wyroków wydanych w odrębnych postępowaniach - karę łączną orzeka się w odrębnym wyroku łącznym. Paragraf 2 doprecyzowuje, że do kary łącznej orzeczonej już w wyroku skazującym stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zasad orzekania kary łącznej w wyroku łącznym, w tym art. 575 § 1 i 2, art. 576 oraz art. 577 KPK. Dodatkowo wskazuje regułę właściwości sądu: jeżeli warunki do orzeczenia nowej kary łącznej dotyczą wyłącznie kar wymierzonych w tym samym wyroku skazującym, właściwy do wydania wyroku łącznego jest sąd, który wydał ten wyrok skazujący.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w każdej sytuacji, w której zachodzi konieczność połączenia kar wymierzonych za zbiegające się przestępstwa. Jeżeli oskarżony w jednym postępowaniu odpowiada za kilka przestępstw pozostających w zbiegu realnym, sąd od razu w wyroku skazującym orzeka wobec niego karę łączną, bez potrzeby wszczynania odrębnego postępowania. Jeżeli natomiast poszczególne kary zostały wymierzone w różnych wyrokach, wydanych w różnym czasie lub przez różne sądy, konieczne jest przeprowadzenie odrębnego postępowania w przedmiocie wyroku łącznego. Artykuł 568a wskazuje również, który sąd jest właściwy, gdy po wydaniu wyroku skazującego z karą łączną ujawnia się potrzeba wydania nowej kary łącznej, obejmującej wyłącznie kary z tego samego wyroku - wówczas właściwy pozostaje sąd, który wydał pierwotny wyrok skazujący, co upraszcza procedurę i skraca czas postępowania.

Przykład zastosowania

Wyobraźmy sobie osobę oskarżoną w jednym akcie oskarżenia o trzy przestępstwa: kradzież, oszustwo i uszkodzenie mienia, popełnione w krótkich odstępach czasu. Sąd rozpoznający tę sprawę, skazując oskarżonego za wszystkie trzy czyny, może od razu w tym samym wyroku orzec wobec niego karę łączną, łącząc kary jednostkowe wymierzone za poszczególne przestępstwa - dzieje się tak na podstawie art. 568a § 1 pkt 1 KPK. Jeżeli jednak ta sama osoba została wcześniej prawomocnie skazana w innym postępowaniu za zupełnie inne przestępstwo, popełnione przed wydaniem pierwszego wyroku, a kary te podlegają połączeniu, konieczne będzie wszczęcie odrębnego postępowania i wydanie wyroku łącznego przez właściwy sąd, zgodnie z art. 568a § 1 pkt 2 KPK. W tym drugim przypadku to inne postępowanie, prowadzone już po uprawomocnieniu się obu wyroków, doprowadzi do połączenia kar.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że karę łączną zawsze orzeka się w odrębnym postępowaniu o wydanie wyroku łącznego - tymczasem art. 568a KPK jasno wskazuje, że jeśli kilka przestępstw zostało osądzonych w jednym wyroku, kara łączna powstaje od razu, bez oddzielnego postępowania. Innym nieporozumieniem jest mylenie właściwości sądu - strony niekiedy zakładają, że każda kolejna kara łączna wymaga postępowania przed sądem właściwym według ogólnych zasad, podczas gdy przepis wprost stanowi, iż w przypadku kar z tego samego wyroku skazującego właściwy pozostaje sąd, który ten wyrok wydał. Warto też pamiętać, że mimo odrębności trybu orzekania kary łącznej w wyroku skazującym, stosuje się do niej odpowiednio te same zasady materialnoprawne i proceduralne, co do kary łącznej orzekanej w wyroku łącznym, wynikające z art. 575 § 1 i 2, art. 576 i art. 577 KPK. Z uwagi na złożoność zagadnień związanych z łączeniem kar oraz właściwością sądu, w indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.