Art. 572.

Art. 572 KPK reguluje sytuację, w której sąd rozpoznający wniosek o wydanie wyroku łącznego stwierdza, że nie ma podstaw prawnych do jego wydania. Wyrok łączny to instytucja stosowana wobec osoby skazanej za dwa lub więcej przestępstw wyrokami różnych sądów, gdy zachodzą warunki do połączenia kar i wymierzenia kary łącznej. Jeżeli po analizie akt sprawy sąd dojdzie do wniosku, że takie warunki nie istnieją - na przykład dlatego, że kary już zostały wykonane, uległy przedawnieniu, darowaniu lub zatarciu skazania, albo skazania nie spełniają wymogów zbiegu przestępstw - nie wydaje wyroku, lecz kończy postępowanie postanowieniem o jego umorzeniu. Oznacza to, że postępowanie w przedmiocie wyroku łącznego nie zawsze kończy się merytorycznym rozstrzygnięciem w formie wyroku; ustawodawca przewidział formę uproszczoną, gdy prowadzenie dalszego postępowania byłoby bezprzedmiotowe.

Przepis znajduje zastosowanie na etapie postępowania w przedmiocie wyroku łącznego, prowadzonego na podstawie przepisów rozdziału 60 Kodeksu postępowania karnego, po złożeniu wniosku przez skazanego, jego obrońcę, prokuratora lub z urzędu. Sąd bada, czy skazany spełnia ustawowe przesłanki łączenia kar określone w Kodeksie karnym, w szczególności czy popełnione przestępstwa pozostają w zbiegu realnym i czy kary orzeczone różnymi wyrokami nie zostały jeszcze wykonane w całości. Umorzenie na podstawie art. 572 KPK następuje wówczas, gdy w toku postępowania okaże się, że warunki formalne lub materialne do wydania wyroku łącznego odpadły, na przykład wskutek wykonania obu kar przed rozpoznaniem sprawy, upływu terminu przedawnienia wykonania kary czy zatarcia jednego ze skazań. Postanowienie takie kończy postępowanie bez orzekania kary łącznej i podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych.

Osoba skazana dwoma odrębnymi wyrokami przez różne sądy rejonowe składa wniosek o wydanie wyroku łącznego, licząc na obniżenie sumarycznego wymiaru kary. W toku postępowania okazuje się jednak, że jedna z kar została już w całości wykonana jeszcze przed złożeniem wniosku, a druga uległa zatarciu na skutek upływu okresu próby i niezarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej. W takiej sytuacji sąd, powołując się na art. 572 KPK, nie wydaje wyroku łącznego, lecz wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, informując wnioskodawcę o braku podstaw prawnych do połączenia kar. Skazany może w takim wypadku złożyć zażalenie, jeżeli uważa, że sąd błędnie ocenił stan sprawy.

Wielu skazanych błędnie zakłada, że samo złożenie wniosku o wyrok łączny gwarantuje jego wydanie oraz obniżenie kary, tymczasem art. 572 KPK wyraźnie przewiduje możliwość umorzenia postępowania, gdy warunki materialne nie zostały spełnione. Częstym błędem jest też mylenie umorzenia postępowania w przedmiocie wyroku łącznego z umorzeniem postępowania karnego w sprawie głównej - są to odrębne instytucje o innych skutkach prawnych. Niektórzy wnioskodawcy nie zdają sobie sprawy, że postanowienie o umorzeniu nie oznacza uniewinnienia ani zniesienia orzeczonych wcześniej kar, a jedynie stwierdzenie braku podstaw do ich formalnego połączenia. Warto pamiętać, że ocena przesłanek do wydania wyroku łącznego bywa złożona i zależy od konkretnego stanu faktycznego oraz aktualnego brzmienia przepisów Kodeksu karnego dotyczących kary łącznej. W indywidualnej sprawie związanej ze stosowaniem art. 572 KPK warto skonsultować się z adwokatem lub radcą prawnym, który oceni, czy w danym przypadku rzeczywiście zachodzą podstawy do umorzenia postępowania.