Uchwała SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95 - jak powołują ją inne sądy

„… jest przede wszystkim tekst dokumentu, również w tym II CSKP 417/23 5 wypadku uwzględnienia wymagają jednak okoliczności złożenia oświadczenia oraz jego cel (zob. uchwała SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168 i wyroki SN z 31 sierpnia 2017 r., V CSK 675/16, OSNC 2018, nr 6, poz. 63; z 5 października 2018 r., I CSK 596/17).”

„Pierwszeństwo to jest wyprowadzane z zawartego w art. 65 § 2 k.c. nakazu badania raczej, jaki był zgodny zamiar stron umowy, aniżeli opierania się na dosłownym brzmieniu umowy (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168).”

„Poza tym dla stwierdzenia zgodnej woli stron mogą mieć znaczenie ich wcześniejsze i późniejsze oświadczenia oraz zachowania, czyli tzw. kontekst sytuacyjny (zob. uchwałę siedmiu sędziów SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168).”

„Potwierdza to nakaz zawarty w art. 65 § 1 k.c., aby oświadczenie woli tłumaczyć tak, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało ono złożone, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje (zob. uchwała składu siedmiu sędziów SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168).”

„Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95 (OSNC 1995, nr 5, poz. 168) przyjął na tle tego przepisu tzw. kombinowaną metodę wykładni.”

„… i po jej sfinalizowaniu, w tym zachowania polegające na jej wykonywaniu, zwłaszcza w sytuacji, w której nie doszło jeszcze do sporu (zob. np. uchwałę składu 7 sędziów SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168; wyroki SN: z 31 maja 2017 r., V CSK 433/16, i z 10 stycznia 2020 r., I CSK 380/18).”

„… w toku oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego tego, że na mocy pkt. 2, art. 101 i 102 ustawy Prawo wekslowe oraz uchwały 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., sygn. akt: III CZP 66/95 zobowiązanie wekslowe ma charakter abstrakcyjny, nie jest związane z istnieniem stosunku podstawowego, a samą treść zobowiązania wekslowego ustala się na podstawie treści weksla (w obu przypadkach w …”

„… na podstawie art. 65 § 2 k.c. podlega nawet cel zamierzony tylko przez jedną stronę, o ile był on wiadomy drugiej stronie (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95 oraz wyroki Sądu Najwyższego z: 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97;”

„… bankowy tytuł egzekucyjny obejmował wyłącznie roszczenia pozwanego wynikające z umowy kredytu z 1 sierpnia 1996 r. Poczynając od uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95 (OSNC 1995, nr 12, poz. 168) w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się tzw. kombinowaną metodę wykładni umów. Ta metoda wykładni przyznaje pierwszeństwo – w wypadku oświadczeń woli …”

„W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się bowiem jednolicie, że do wykładni oświadczeń woli ma zastosowanie metoda kombinowana (zob. np. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168 oraz wyroki z 29 stycznia 2002 r., V CKN 679/00, niepubl. i 5 października 2005 r., II CK 122/05, niepubl.).”

„… złożenia oświadczenia woli, czyli tzw. kontekst sytuacyjny, na który składają się w szczególności dotychczasowe doświadczenia stron (zob. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168; wyrok Sądu Najwyższego z 4 lipca 1975 r., III CRN 160/75, OSPiKA 1977, nr 1, poz. 6).”

„… woli, stanowiącą koncepcje pośrednią, sytuującą się między tak zwaną metodą subiektywną i obiektywną wykładni (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, Nr 12, poz. 168; wyroki Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2002 r., V CKN 679/00, z 7 marca 2007 r., II CSK 489/06; z 29 kwietnia 2009 r., II CSK 614/08, OSNC 2010, Nr 2, poz. 32; z 10 czerwca …”

„Ponadto, kryteria wykładni umów były wielokrotnie wyjaśniane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995r, III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 17 lutego 1998 r., I PKN 532/97, OSNAPiUS 1999, nr 3, poz. 81; z 8 czerwca 1999 r., II CKN 379/98, OSNC 2000 r., nr 1, poz.10; z 7 …”

„… reguł językowych sens oświadczenia woli nie zwalnia sądu w procesie jego wykładni od uwzględnienia innych dyrektyw interpretacyjnych (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168; wyroki SN: z 24 marca 2017 r., I CSK 443/16; z 19 lipca 2000 r., II CKN 313/00; z 21 czerwca 2023 r., II CSKP 1224/22)”

„… w jakim umowę uzgadniano i zawierano oraz okoliczności towarzyszących złożeniu oświadczenia woli (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995 Nr 12, poz. 168 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 31 maja 2017 r., V CSK 433/16.).”

„… z należytą starannością zabiegów interpretacyjnych zmierzających do odtworzenia treści myślowych podmiotu składającego oświadczenie (zob. zwłaszcza uchwała składu siedmiu sędziów SN z 29.06.1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168, wyroki SN z 24 marca 2017 r., I CSK 443/16, z 31 maja 2017 r., V CSK 433/16, z 16 listopada 2017 r., V CSK 79/17, OSNC-ZD 2018, z.”

„… akcentujący znaczenie woli oświadczającego, i element obiektywny, wyrażający dążenie do ochrony zaufania adresata oświadczenia woli (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, Nr 12, poz. 168 i wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2011 r., III CSK 55/11 oraz z dnia 24 marca 2017 r., I CSK 443/16). W przypadku oświadczeń woli składanych drugiej …”

„W uchwale składu 7 sędziów z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zgodnie z kombinowaną metodą wykładni, priorytetową regułą interpretacyjną oświadczeń woli składanych indywidualnie adresatom, jest rzeczywista wola stron.”

„… subiektywny, akcentujący znaczenie woli oświadczającego, i element obiektywny, wyrażający dążenie do ochrony zaufania adresata oświadczenia woli (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, Nr 12, poz. 168 i wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2011 r., III CSK 55/11 oraz z dnia 24 marca 2017 r., I CSK 443/16).”

„Potwierdza to nakaz zawarty w art. 65 § 1 k.c., aby oświadczenie woli tłumaczyć tak, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało ono złożone, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje (uchwała składu siedmiu sędziów SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95).”

„To samo odpowiednio dotyczy zobowiązania poręczyciela wekslowego wobec określonego wierzyciela wekslowego (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168; wyrok SN z 16 września 2004 r., IV CK 712/03).”

„Pierwszeństwo to jest wyprowadzane z zawartego w art. 65 § 2 k.c. nakazu badania raczej, jaki był zgodny zamiar stron umowy, aniżeli opierania się na dosłownym brzmieniu umowy (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168).”

„Potwierdza to nakaz zawarty w art. 65 § 1 k.c., aby oświadczenie woli tłumaczyć tak, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało ono złożone, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168).”

„Jednocześnie w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko dotyczące tzw. kombinowanej metody wykładni oświadczeń woli, dzielącej się, w przypadku umów, na dwie fazy: subiektywną i obiektywną (zob. uchwała siedmiu sędziów SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1996, nr 2, poz. 26).”

„Wykładnia tekstu weksla nie jest więc wyłączona co do oczywistych błędów w pisowni, łączeniu lub odmianie poszczególnych wyrazów zawartych w treści weksla (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 1993 r., III CZP 7/93, OSNC 1993, nr 11, poz. 199 i uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168).”

„… prawa przeważa pogląd, że na gruncie art. 65 k.c. zastosowanie znajduje kombinowana metoda wykładni oparta na kryteriach obiektywnych i subiektywnych (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995/12/168, odnosząca się wprawdzie do weksla, ale mająca walor ogólniejszy; wyroki Sądu Najwyższego z 8 października 2004 r., V CK 670/03, OSNC 2005, nr 9, poz.162; z 29 kwietnia 2009 r., II …”

„Kryteria wykładni umów były natomiast wielokrotnie wyjaśniane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 8 października 2004 r., V CK 670/03, OSNC 2005, nr 9, poz. 162; z 29 kwietnia 2009 r., II CSK 614/08, niepubl., i z 15 października 2010 r., V CSK 36/10, niepubl.).”

„… tak, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało ono złożone, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168, zob. też wyroki Sądu Najwyższego: z 19 lipca 2000 r., II CKN 313/00; z 26 października 2006 r., I CSK 171/06; z 7 marca 2007 r., II CSK 489/06; z 29 kwietnia 2009 r., II …”

„… umowy, skarżący nie uwzględnia, że przy wykładni umowy uwzględniać należy także zamiar i cel stron, a także naturę i funkcję zawieranej umowy (zob. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995r, III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 8 października 2004r, V CK 670/03, OSNC 2005, nr 9, poz.162, z 29 kwietnia 2009r, II CSK 614/08, niepubl., z 15 października 2010r, V CSK …”

„W orzecznictwie za utrwalony można uznać pogląd przyjmujący za obowiązującą tzw. kombinowaną metodę wykładni oświadczeń woli, stanowiącą koncepcję pośrednią między metodą subiektywną i obiektywną (zob. np. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, z.”

„… wszystkim tekst dokumentu, jednak także w tym wypadku uwzględnienia wymagają okoliczności towarzyszące złożeniu oświadczenia oraz jego cel (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168).”

„… przyjmujący za obowiązującą tzw. kombinowaną metodę wykładni oświadczeń woli, stanowiącą koncepcję pośrednią między metodą subiektywną i obiektywną (zob. np. uchwałę 7 sędziów SN z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168; wyroki SN: z 5 października 2005 r., II CK 122/05; z 7 marca 2007 r., II CSK 489/06; z 29 kwietnia 2009 r., II CSK 614/08, OSNC 2010, nr 2, poz. 32; z 10 czerwca 2011 r., II …”

„… r. Kryteria wykładni oświadczeń woli są zagadnieniem wielostronnie omówionym w piśmiennictwie i w orzecznictwie (por. np. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995/12/168, wyroki z dnia 7 października 2009 r., III CSK 35/09, z dnia 16 lutego 2012 r., IV CSK 338/11, z dnia 31 maja 2017 r., V CSK 433/16, z dnia 5 marca 2019 r., II CSK 43/18, OSNC …”

„Wypada przypomnieć, że zgodnie z tzw. kombinowaną metodą wykładni oświadczeń woli składanych innemu podmiotowi (zob. np. uchwała Sądu Najwyższego – 7 – z 29 czerwca 1995 r.,III CZP 66/95), powszechnie aprobowaną w judykaturze oraz nauce prawa, proces wykładni umowy dzieli się na dwie fazy.”

„W orzecznictwie za utrwalony można uznać pogląd przyjmujący za obowiązującą tzw. kombinowaną metodę wykładni oświadczeń woli, stanowiącą koncepcję pośrednią między metodą subiektywną i obiektywną (zob. np. uchwałę 7 sędziów SN z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168; wyroki SN z dnia: 29 stycznia 2002 r., V CKN 679/00;”

„Ubocznie należy wskazać, że według ukształtowanej w orzecznictwie Sądu Najwyższego na tle art. 65 § 2 k.c. (zob.m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95 (OSNC 1995, nr 12, poz. 168 a także wyroki z dnia 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97, OSNC 1998, nr 5, poz. 81; z dnia 20 maja 2004 r., II CK 354/03, OSNC 2005, nr 5, poz. 9; z dnia 12 kwietnia 2013 r., …”

„Dokonana przez Sąd drugiej instancji wykładnia spornego sformułowania umowy nie narusza przyjętych w doktrynie i orzecznictwie reguł kombinowanej metody wykładni oświadczeń woli (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1955, nr 12, poz. 168).”

„W konsekwencji nie zastosował wypracowanych w orzecznictwie kryteriów wykładni umów (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 1998 r., I PKN 532/97, OSNAPiUS 1999, nr 3, poz. 81, z dnia 8 czerwca 1999 r., II CKN 379/98, OSNC 2000 r., nr 1, poz. 10, z …”

„… za obowiązującą tzw. kombinowaną metodę wykładni oświadczeń woli, stanowiącą koncepcję pośrednią między metodą subiektywną i obiektywną (zob. np. uchwałę 7 sędziów SN z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168; wyroki SN: z 29 kwietnia 2009 r., II CSK 614/08, OSNC 2010, nr 2, poz. 32; z 10 czerwca 2011 r., II CSK 568/10, OSNC-ZD 2012, nr B, poz. 40; z 27 czerwca 2014 r., V CSK …”

„… za obowiązującą tzw. kombinowaną metodę wykładni oświadczeń woli, stanowiącą koncepcję pośrednią między metodą subiektywną i obiektywną (zob. np. uchwałę 7 sędziów SN z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168; wyroki SN: z dnia 5 października 2005 r., II CK 122/05, niepubl.; z dnia 7 marca 2007 r., II CSK 489/06, niepubl.; z dnia 29 kwietnia 2009 r., II CSK 614/08, OSNC 2010, nr …”

„… tej normy oraz dyrektyw interpretacyjnych wskazanych w art. 65 k.c. w licznych orzeczeniach (por. przykładowo uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995 Nr 12, poz. 168 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2017 r., V CSK 433/16, niepubl.), zaś przedstawiona przez skarżącego argumentacja zmierza nie tyle do zakwestionowania dokonanej …”

„Po pierwsze, należy brać pod uwagę znaczenie umowy zgodnie rozumiane przez obie strony, nawet jeżeliby znaczenie to odbiegało od literalnego (językowego) brzmienia umowy (kryterium subiektywne wykładni; tak też uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995 r., Nr 12, poz. 168).”