I CSK 947/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
15 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa I.J.
przeciwko C. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki
komandytowej w W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 19 października 2023 r., XXIII Ga 75/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od skarżącego na rzecz powoda koszty
postępowania kasacyjnego w kwocie 2700 (dwa tysiące
siedemset) zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia zobowiązanemu
do dnia zapłaty.
(A.D.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 3 października 2022 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w
Warszawie zasądził od pozwanej C. sp. z o.o. sp.k. w W. (dalej Spółka) na rzecz
powoda I.J. kwotę 73 800 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 lipca
2021 r. do dnia zapłaty. Apelacja pozwanej Spółki od tego orzeczenia została
I CSK 947/24
2
oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z 19 października 2023 r.
Spółka wniosła skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania
na przyczynie kasacyjnej objętej art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia
przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym
ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania
prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz
eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym
lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd
Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez
stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz
założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą
„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej
kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia
Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.
We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania Spółka podniosła, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona ze względu na rażące naruszenie przez
Sąd Okręgowy art. 77 i 73 k.c. w zw. z art. 180 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.) przez
uznanie że między stronami doszło do ustnej zmiany łączącej je umowy w zakresie
sposobu ustalenia wynagrodzenia powoda, co pozostawało w sprzeczności
zarówno z przywołanymi powyżej przepisami, jak i treścią § 4 ust. 2 umowy stron.
Doszło także, zdaniem skarżącej, do rażącego naruszenia art. 65 k.c. przez
odstąpienie od badania zamiaru obu stron umowy i poprzestaniu wyłącznie na
zamiarze i intencji powoda.
W świetle ugruntowanego orzecznictwa, oparcie wniosku o przyjęcie skargi
do rozpoznania na przyczynie objętej art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nakłada na
I CSK 947/24
3
skarżącego powinność wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia konkretnych
przepisów prawa materialnego lub procesowego, naruszenia dostrzegalnego prima
facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby
zagłębiania się w szczegóły sprawy lub dokonywania jej poszerzonej analizy.
Należy też przypomnieć, że zgodnie z powszechnie aprobowanym w orzecznictwie
i nauce prawa poglądem, o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu, lecz jego
skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie
może się ostać (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK
227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230). Skonfrontowanie przedstawionych we
wniosku o przyjęcie skargi rozważań z uzasadnieniem zaskarżonego orzeczenia
nie potwierdza tezy skarżącej o ewidentnej wadliwości wyroku Sądu Okręgowego.
Po pierwsze, z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że – wbrew twierdzeniom
skarżącej – umowa z 16 listopada 2017 r. została zawarta w formie pisemnej a
wzajemne prawa i obowiązki stron, w tym w zakresie wysokości należnego
powodowi wynagrodzenia, zostały ustalone przez Sądy meriti wyłącznie na
podstawie zapisów tej umowy. W szczególności Sąd Okręgowy wyjaśnił przy tym
szczegółowo, w jaki sposób ustalono wysokość należnego powodowi
wynagrodzenia na podstawie § 2 ust. 1 przedmiotowej umowy, przyjmując jako
podstawę kwotę 24 600 zł brutto wypłaconą powodowi przez pozwaną spółkę jako
pierwszą część wynagrodzenia, stanowiącą zgodnie z tym postanowieniem
umownym 25 % całości należnego powodowi wynagrodzenia.
Skarżąca wskazała także na rażące naruszenia przepisu art. 65 k.c.,
poprzez odstąpienie przez Sad Okręgowy od dokonania badania zamiaru obu
stron umowy i przyjęciu wyłącznie zamiaru i intencji powoda. Przypomnieć należy,
że stosownie do art. 65 § 1 k.c., oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego
wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady
współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Stosownie do § 2 tego przepisu,
w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli
opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Dyrektywy te uwzględniają wolę osoby
dokonującej czynności prawnej, ale mają także na względzie ochronę zaufania, z
jakim adresaci przyjmują złożone im przez kontrahenta oświadczenie, przy czym
I CSK 947/24
4
praktyczna realizacja reguł interpretacyjnych z art. 65 k.c. następuje w drodze
zastosowania tzw. kombinowanej metody wykładni (zob. uzasadnienie uchwały
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95,
OSNC 1995, Nr 12, poz. 168). Celem wykładni jest - w wypadku umów -
odtworzenie znaczenia, jakie obie strony nadawały składanym oświadczeniom
woli w momencie ich wyrażania (subiektywny wzorzec wykładni). W przypadku
różnego rozumienia postanowień umowy przez strony, Sąd powinien ustalić ich
znaczenie według wzorca obiektywnego, opartego na ochronie adresata
oświadczenia woli, który przyjął je, określając jego treść przy zastosowaniu
starannych zabiegów interpretacyjnych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 20
stycznia 2011 r., I CSK 193/10). W orzecznictwie wyjaśniono także, że wykładnia
umowy nie może pomijać jej zwerbalizowanej treści i prowadzić do stwierdzeń w
sposób oczywisty z nią sprzecznych. Nie może też służyć do uzupełnienia umowy
o treści pominięte przez stronę, korzystne dla niej, lub do usunięcia dostrzeżonych
przez nią dopiero ex post postanowień dla niej niekorzystnych (por. wyroki Sądu
Najwyższego z 5 kwietnia 2007 r., II CSK 546/06 i z 13 września 2018 r., I CSK
565/17). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Okręgowy odniósł
się do przedstawionych reguł wykładni wynikających z art. 65 § 1 i 2 k.c.
wskazując przede wszystkim na jasną i klarowną treść łączącej strony umowy z
dnia 16 listopada 2017 r. Sąd ten przyjmując, że dla nabycia powoda prawa do
wynagrodzenia wystarczające było samo kupno przez pozwaną nieruchomości ze
wskazania adresowego otrzymanego przez nią od powoda i nie wyłączał tego
prawa fakt wypowiedzenia przez pozwaną przedwstępnej umowy sprzedaży
przedmiotowej nieruchomości, wskazał, że w postanowieniach umowy brak
zapisu, który uzależniałby prawo powoda do wynagrodzenia od tej okoliczności.
Nabycie przez powoda prawa do umówionego wynagrodzenia nie zostało ponadto
obarczone dodatkowymi ograniczeniami, w tym czasowymi. Sąd Okręgowy
szczegółowo wyjaśnił także, że ograniczenie prawa powoda do wynagrodzenia z
uwagi na upływ czasu pomiędzy jego czynnościami a transakcją, byłoby
niezgodne z wyrażoną w postanowieniach umownych, intencją ochrony prawa
powoda do wynagrodzenia. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że skarga
I CSK 947/24
5
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w oparciu o zaprezentowane we wniosku
wywody.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i
§ 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., a także § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).
(A.D.)
[SOP]
