II CSKP 119/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
14 maja 2025 r.
SSN Krzysztof Wesołowski (przewodniczący)
SSN Ireneusz Kunicki (sprawozdawca)
SSN Marcin Trzebiatowski
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 14 maja 2025 r. w Warszawie
skargi kasacyjnej N. K.
od postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 7 maja 2024 r., I ACz 496/24,
w sprawie z wniosku N. K.
z udziałem O. K. i Prokuratura Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze
o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego,
oddala skargę kasacyjną.
Ireneusz Kunicki
Krzysztof Wesołowski
Marcin Trzebiatowski
(E.C.)
UZASADNIENIE
Wnioskodawczyni N. K. wniosła o stwierdzenie wykonalności nakazu
sądowego z 22 marca 2021 r. wydanego przeciwko A. K. przez Ordżonkikdzewski
Sąd Rejonowy w mieście Charkowie. Do wniosku dołączyła zaświadczenie
pochodzące od tego sądu, że nakaz został wydany bez rozprawy i bez
powiadomienia wnioskodawcy i dłużnika.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wniosek ten oddalił. Jako podstawę prawną
II CSKP 119/25
2
rozstrzygnięcia wskazał art. 49 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą
o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych
sporządzoną w Kijowie 24 maja 1993 r. (Dz.U. z 1994 r. nr 96, poz. 465 ze zm.;
dalej jako: umowa z 24 maja 1993 r.) oraz art. 1145 i 1146 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c.
W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawczyni powołała się na przepisy
prawa ukraińskiego, które przewidują wydanie nakazu bez rozprawy i bez
zawiadomienia dłużnika oraz na względy słuszności przemawiające
za stwierdzeniem wykonalności nakazu sądowego w sprawie o alimenty.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z 7 maja 2024 r. oddalił to
zażalenie.
W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni zarzuciła zaskarżonemu
postanowieniu „rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ
na wynik sprawy, a to art. 233 § 1 w zw. art. 378 § 1 i art. 382 i w zw. z art. 13 § 2
k.p.c., polegające na przejęciu przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu za własne
ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego bez jakichkolwiek merytorycznych
rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty zażalenia obejmowały przede
wszystkim sprzeczność ustaleń sądu pierwszej instancji ze zgromadzonym
materiałem dowodowym, co skutkowało tym, że zarzuty apelacyjne nie zostały
rozpoznane.”.
Prokurator Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze wniósł o odmowę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na brak podstaw do jej
przyjęcia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne. Już sam przytoczony wyżej
expressis verbis zarzut skargi kasacyjnej jest niespójny wewnętrznie, gdyż zarzuca
Sądowi Apelacyjnemu uznanie za własne ustaleń faktycznych sądu pierwszej
instancji, a tym samym brak jakichkolwiek merytorycznych rozważań. Ustalenia
faktyczne i rozważania merytoryczne sądu zaś nie są tożsame. Ponadto z tym
zarzutem nie zostały zharmonizowane przepisy wskazane jako naruszone przez
II CSKP 119/25
3
sąd drugiej instancji, t.j. art. 233 § 1 w zw. art. 378 § 1 i art. 382
w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Mianowicie wskazany w skardze kasacyjnej, jako naruszony,
art. 233 § 1 k.p.c. dotyczy zasad oceny dowodów. Zgodnie zaś z art. 3983 § 3 k.p.c.
podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub
oceny dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Według
zatem jednolitego stanowiska Sądu Najwyższego przepis art. 233 § 1 k.p.c. w ogóle
nie może stanowić podstawy kasacyjnej (por. z najnowszego orzecznictwa –
uzasadnienia: wyroków SN z 5 marca 2025 r., II CSKP 2323/22; z 12 marca
2025 r., II CSKP 790/23; postanowień SN z 22 maja 2025 r., I CSK 2722/23;
z 17 lipca 2025 r., I CSK 2439/24; z 17 lipca 2025 r., I CSK 2569/24).
Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 378 § 1 k.p.c., zgodnie
z którym sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach
zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Uzasadniając zarzut naruszenia tego przepisu skarżąca podnosi, że sąd drugiej
instancji powinien rozważyć wszelkie zarzuty podniesione w apelacji. Według
skarżącej zawarła ona w zażaleniu obszerny wywód, w którym szczegółowo
kwestionowała ustalenia poczynione przez sąd pierwszej instancji w sprawie, a Sąd
Apelacyjny zarzutu tego nie rozpoznał.
Zarzut ten jest nietrafny przede wszystkim dlatego, że w zażaleniu na
postanowienie sądu pierwszej instancji nie ma takich wywodów, a zatem Sąd
Apelacyjny nie mógł się do nich odnieść. Skarżąca podniosła w zażaleniu, że
w sprawie o stwierdzenie wykonalności ukraińskiego nakazu sądowego powinny
być uwzględnione przepisy prawa ukraińskiego, a ponadto przytoczyła art. 1146 § 1
pkt 3 i 4 k.p.c. argumentując, że treść tych przepisów w związku z przepisami
prawa ukraińskiego nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu wykonalności nakazu
sądowego zasądzającego alimenty, wydanego mimo niezawiadomienia dłużnika.
Należy jeszcze zaznaczyć, że według utrwalonego w judykaturze poglądu
z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach
apelacji nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu
orzeczenia każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za wystarczające należy
II CSKP 119/25
4
uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób
wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone
przed wydaniem orzeczenia (por. uzasadnienia postanowień SN z 26 lutego
2025 r., I CSK 1744/24; z 4 czerwca 2025 r., I CSK 3082/24 i z 1 sierpnia 2025 r.,
I CSK 2820/24).
W niniejszej sprawie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia
motywy rozstrzygnięcia pozwalają na ustalenie, jakie przyczyny, zdaniem Sądu
drugiej instancji, przemawiały za oddaleniem zażalenia skarżącej. Sąd Apelacyjny
wskazał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie, co stanowiło rozpoznanie
zarzutów zażalenia wnioskodawczyni. Zbędne byłyby przy tym rozważania, które
konkretne przepisy prawa ukraińskiego nie mają zastosowania w sprawie,
ponieważ nie mają zastosowania żadne przepisy prawa ukraińskiego. Sąd
Apelacyjny trafnie wskazał jako podstawę rozstrzygnięcia wniosku art. 49 i 50 pkt 3
umowy z 24 maja 1993 r. Sąd ten zbędnie jedynie przytoczył art. 1145 oraz
1146 pkt 3 i 4 k.p.c. jako podstawę rozstrzygnięcia, ponieważ jeżeli przesłanki
stwierdzenia wykonalności orzeczenia zagranicznego są zawarte w umowie
międzynarodowej, to przepisy tej umowy wyłączają w całości zastosowanie
przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i nie można stosować częściowo
przepisów umowy międzynarodowej, a częściowo (np. co do przesłanek
nieuregulowanych w umowie), przepisów k.p.c.
Ostatni zarzut kasacyjny dotyczy naruszenia art. 382 k.p.c. Również ten
zarzut jest bezzasadny. Zgodnie z art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka na
podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz
w postępowaniu apelacyjnym.
Sąd drugiej instancji nie tylko może, ale powinien, dokonywać własnych
ustaleń ponad ustalenia sądu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie nie było
jednak takiej potrzeby. Skarżąca w zażaleniu nie podniosła bowiem zarzutów w tym
zakresie, a jedynie prowadziła polemikę prawną z Sądem pierwszej instancji,
w kwestii jakie prawo ma zastosowanie do rozstrzygnięcia jej wniosku. Istotnym
faktem dla oceny zasadności wniosku o stwierdzenie wykonalności było zaś, czy
dłużnik (pozwany) przed wydaniem nakazu sądowego został prawidłowo
zawiadomiony o rozprawie i w konsekwencji miał możność podjęcia obrony swoich
II CSKP 119/25
5
praw. Okoliczność braku zawiadomienia dłużnika wykazała zaś już sama
wnioskodawczyni składając załącznik do wniosku pochodzący od sądu
w Charkowie. W zażaleniu zaś potwierdziła tę okoliczność.
Sąd Apelacyjny nie czynił i nie mógł czynić żadnych ustaleń odrębnych od
ustaleń dokonanych przez Sąd pierwszej instancji. W świetle bowiem prawidłowo
zastosowanych przepisów umowy z 24 maja 1993 r. kwestia braku zawiadomienia
dłużnika o rozprawie była jedyną okolicznością, której ustalenie powodowało
konieczność oddalenia wniosku o stwierdzenie wykonalności ukraińskiego nakazu
sądowego. Mianowicie, zgodnie z art. 50 pkt 3 umowy z 24 maja 1993 r. orzeczenia
wymienione w art. 49 podlegają uznaniu i wykonaniu na terytorium drugiej
Umawiającej się Strony, jeżeli strona nie była pozbawiona możności obrony swych
praw, a w razie posiadania ograniczonej zdolności procesowej - należytego
przedstawicielstwa, a w szczególności strona, która nie uczestniczyła
w postępowaniu, otrzymała wezwanie na rozprawę we właściwym czasie i trybie.
W wypadku zawarcia dwustronnej umowy międzynarodowej państwa strony
tej umowy określają przesłanki stwierdzenia wykonalności orzeczenia sądu
zagranicznego (drugiej strony umowy). W sprawach tych niedopuszczalne jest
zastosowanie zasad słuszności w miejsce przepisów umowy, chyba że sama
umowa na to pozwala.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398¹⁴ k.p.c.
oddalił skargę kasacyjną.
Ireneusz Kunicki
Krzysztof Wesołowski
Marcin Trzebiatowski
(E.C.)
