I CSK 2439/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
17 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku J.K.
z udziałem M.N.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej J.K.
od postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 8 marca 2024 r., II Ca 2907/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. orzeka, że każdy z uczestników postępowania kasacyjnego
ponosi koszty tego postępowania związane ze swoim udziałem w
sprawie.
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 8 marca 2024 r., Sąd Okręgowy we Wrocławiu, w
sprawie z wniosku J.K. przy udziale M.N., o podział majątku wspólnego, na skutek
apelacji wnioskodawcy, od postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia -
Śródmieścia we Wrocławiu z 6 lipca 2023 r., zmienił zaskarżone postanowienie w
punkcie V. w ten sposób, że zasądzoną w nim kwotę podwyższył do kwoty 134
184.60 zł nie zmieniając pozostałych rozstrzygnięć tego punktu (pkt I); umorzył
postępowanie apelacyjne co do kwoty 250 zł wartości przedmiotu zaskarżenia w
I CSK 2439/24
2
zakresie wartości udziałów w majątku wspólnym (pkt II); oddalił apelację w
pozostałej części (pkt III); orzekł o kosztach postępowania (pkt IV).
2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł
wnioskodawca zaskarżając postanowienie w części, tj. w zakresie pkt I (w części
braku zasądzenia od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy dalszej kwoty 165
546,30 zł).
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
I CSK 2439/24
3
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna wnioskodawcy nie zawiera argumentów dostatecznych
dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą powołane
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a
jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić
Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się
do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
8. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
I CSK 2439/24
4
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
9. To co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być
jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.,
gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem
świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że
z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o
oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi
warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu. Taka konstrukcja wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania dyskwalifikuje jego zasadność już na
samym wstępie (zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2021 r., III CSK 77/21).
W przedmiotowej sprawie zachodzi taka właśnie sytuacja. Wnioskodawca w
uzasadnieniu do wniosku o przyjęcie skargi na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.,
konstruuje następujące zagadnienie „czy spełnieniem przyrzeczonego świadczenia
w rozumieniu art. 890 § 1 zd. 2 KC jest uprzednie polecenie wpłaty stanowiących
majątek osobisty małżonka i darczyńcy środków pieniężnych na wspólny rachunek
stron jako małżonków, a następnie zawarcie ustnej umowy darowizny tych środków
i w dalszej kolejności wydatkowanie tych środków przez darczyńcę na zakup
wspólnej nieruchomości stron z traktowaniem ich jako własnych przy jednoczesnym
braku złożenia przez obdarowaną oświadczenia, że zakupu tego dokonuje ze
środków otrzymanych w drodze darowizny i tym samym ze środków stanowiących
jej majątek osobisty.” Nawiązując do tych kwestii wnioskodawca odwołuje się
jednocześnie do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jednocześnie
wnioskodawca nie uzasadnia przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej, o której mowa
I CSK 2439/24
5
w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zwrócono na to uwagę w odpowiedzi na skargę
kasacyjną. Sąd Najwyższy aprobuje podniesioną tam argumentację i uznaje za
zbędne ponowne przytaczanie treści tych wywodów.
Wnioskodawca polemizując z ustaleniami Sądów meriti, w rzeczywistości
neguje ustalenia faktyczne poczynione na etapie postępowania rozpoznawczego.
Tymczasem, pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego nie
można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów (zob. np.
postanowienie SN z 9 sierpnia 2018 r., II PK 213/17). Wskazać trzeba, że zarzut
naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., w aktualnym stanie prawnym, nie może stanowić
skutecznej podstawy kasacyjnej. Jednak przedmiotowa skarga kasacyjna w
znacznej mierze dotyczyła właśnie tego przepisu (choć nie został on bezpośrednio
wskazany w skardze kasacyjnej). Zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą
skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny
dowodów. Sąd Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.).
Dodatkowo można wskazać na trafny argument z odpowiedzi na skargę kasacyjną:
„przedstawiona w skardze wybitnie kazuistyczna argumentacja jest w istocie
zawoalowaną próbą kontestowania ustaleń faktycznych oraz oceny materiału
dowodowego dokonanej przez Sądu obu instancji pod pozorem luki prawnej oraz
naruszenia przepisów prawa materialnego”.
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.
(R.N.)
[a.ł]
I CSK 2439/24
6
