V KK 566/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 lutego 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Marek Pietruszyński
SSN Barbara Skoczkowska
Protokolant Patrycja Kotlarska
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Andrzeja Janeckiego,
w sprawie A.S.
skazanej z art. 56 ust. 3 ustawy z dn. 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
narkomanii i innych,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 25 lutego 2025 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Okręgowego w Toruniu na niekorzyść,
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 223/21,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu
z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. akt II K 45/19,
uchyla wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024
r., sygn. akt II AKa 223/21, w zaskarżonej części i sprawę
przekazuje w tym zakresie temu Sądowi do ponownego
rozpoznania.
Marek Pietruszyński Tomasz Artymiuk Barbara Skoczkowska
V KK 566/24
2
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. akt II K
45/19, uznał oskarżoną A.S. za winną tego, że:
1. „w okresie od 1 lutego 2018 r. do 29 marca 2018 r. w T., w krótkich odstępach
czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu z D.P.
uczestniczyła w obrocie środkami odurzającymi w znacznej ilości, w ten sposób, że
pięciokrotnie nabyła od D.P. po 100 g ziela konopi innych niż włókniste za kwotę 17
zł za 1 g, to jest łącznie 500 g za łączną kwotę 8 500 zł, w celu dalszego zbycia,
czerpiąc z tego stałe źródło dochodu”,
tj. przestępstwa z art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., za
które wymierzył jej karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt XIII wyroku);
2. „w dniu 5 września 2018 r. w T. wbrew przepisom ustawy posiadała środek
odurzający w postaci 1,47 g ziela konopi innych niż włókniste”,
tj. przestępstwa z art. 62 ust. 1 u.p.n., za które wymierzył jej karę 2 miesięcy
pozbawienia wolności (pkt XV wyroku);
Ponadto na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. Sąd I instancji połączył
orzeczone kary jednostkowe pozbawienia wolności i wymierzył oskarżonej karę
łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt XVI wyroku). Tym samym
wyrokiem Sąd Okręgowy w Toruniu uniewinnił oskarżoną od zarzutu popełnienia
przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. (pkt XIV wyroku).
Sąd Okręgowy w Toruniu orzekł także w przedmiocie odpowiedzialności
karnej innych oskarżonych: D.P., R.Z., B.H. i B.L.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonej A.S., Sąd Apelacyjny w Gdańsku
wyrokiem z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 223/21, zmienił zaskarżony wyrok
wobec oskarżonej A.S. w ten sposób, że:
- w punkcie XIII ustalił jako datę początkową czynu początek marca 2018 r. oraz
obniżył karę wymierzoną oskarżonej A.S. do 2 lat pozbawienia wolności (pkt I.h.
wyroku);
V KK 566/24
3
- w punkcie XV ustalił, że czyn oskarżonej A.S. stanowi wypadek mniejszej wagi,
zakwalifikował go jako przestępstwo z art. 62 ust. 3 u.p.n. i wymierzył jej karę
miesiąca pozbawienia wolności (pkt I.i. wyroku).
Ponadto, na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. powyższe kary
pozbawienia wolności Sąd odwoławczy połączył i wymierzył oskarżonej karę łączną
2 lat pozbawienia wolności (pkt IV wyroku). W pozostałym zakresie wobec
oskarżonej Sąd odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (pkt II wyroku).
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł Prokurator Okręgowy w
Toruniu zaskarżając go w części dot. skazanej A.S. na jej niekorzyść odnośnie
punktów Ih i IV wyroku, zarzucając:
„a) rażące naruszenie prawa, tj. art. 56 ust. 3 u.p.n. poprzez nieorzeczenie wobec
wymienionej w punkcie Ih wyroku na podstawie artykułu 56 ust. 3 wskazanej wyżej
ustawy obok kary pozbawienia wolności również kary grzywny, mimo że przepis ten
nakazuje wymierzenie obok kary pozbawienia wolności także karę grzywny,
b) rażące naruszenie prawa, tj. art. 65 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. poprzez
orzeczenie w punkcie Ih wyroku kary pozbawienia wolności w najniższym
ustawowym wymiarze przewidzianym za przestępstwo z art. 56 ust. 3 u.p.n.,
tj. kary 2 lat pozbawienia wolności, mimo że przepis art. 64 § 2 k.k. w brzmieniu
obowiązującym w czasie popełnienia przestępstwa zgodnie z art. 4 § 1 k.k.
nakazywał wymierzenie kary pozbawienia wolności w wysokości powyżej dolnej
granicy ustawowego zagrożenia, to jest co najmniej 2 lata i 1 miesiąc pozbawienia
wolności,
c) rażące naruszenie prawa, tj. art. 86 § 1 k.k. poprzez orzeczenie w punkcie IV
wyroku kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat, mimo że prawidłowe
zastosowanie tego przepisu zgodnie z art. 4 § 1 k.k. nakazywało wymierzenie kary
w wysokości co najmniej 2 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności”.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu
odwoławczego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
V KK 566/24
4
Kasacja okazała się oczywiście zasadna, w związku z czym wyrok Sądu
odwoławczego należało w zaskarżonej części uchylić i przekazać temu Sądowi do
ponownego rozpoznania.
W pierwszym zarzucie trafnie podniósł skarżący, że Sąd odwoławczy był
zobowiązany do orzeczenia kary grzywny obok kary pozbawienia wolności za
przestępstwo z art. 56 ust. 3 u.p.n. Powyższy przepis przewiduje obligatoryjność
wymierzenia zarówno kary pozbawienia wolności, jak i kary grzywny w przypadku
skazania za opisane w nim przestępstwo. Tymczasem Sąd odwoławczy (powielając
zresztą błąd Sądu I instancji) wymierzył oskarżonej A.S. wyłącznie karę 2 lat
pozbawienia wolności, nie wymierzając zaś kary grzywny z zastosowaniem reguł z
art. 33 k.k. Uczynił tak mimo wskazania w uzasadnieniu wyroku (s. 19), że apelacyjne
wnioski prokuratora o wymierzenie kar grzywny obok kar pozbawienia wolności za
przestępstwa z art. 56 ust. 3 u.p.n. są zasadne. Skoro zatem Sąd odwoławczy nie
postąpił zgodnie z treścią art. 56 ust. 3 u.p.n., dopuścił się rażącej obrazy tego
przepisu, która miała wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Trafny jest również drugi zarzut kasacyjny. Należy bowiem zwrócić uwagę, że
Sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji w zakresie przyjętej
kwalifikacji czynu z pktu XIII, tj. art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art.
65 § 1 k.k., obniżając jedynie karę pozbawienia wolności do 2 lat oraz modyfikując
opis zachowania poprzez ustalenie, że datą początkową czynu był marze 2018 r.
Oznacza to, że Sąd odwoławczy zobowiązany był do wymierzenia kary pozbawienia
wolności z uwzględnieniem nie tylko treści art. 56 ust. 3 k.p.k., ale również art. 65 §
1 k.k. Drugi z wymienionych przepisów przewiduje konieczność zastosowania art. 64
§ 2 k.k. w przypadku „sprawcy, który z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe
źródło dochodu lub popełnia przestępstwo działając w zorganizowanej grupie albo
związku mających na celu popełnienie przestępstwa oraz wobec sprawcy
przestępstwa o charakterze terrorystycznym”.
W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji wprawdzie wyeliminował z opisu
czynu przypisanego w punkcie XIII wyroku działanie w zorganizowanej grupie
przestępczej, ale pozostawił kwalifikację czynu uzupełnioną o art. 65 k.k.
Jednocześnie z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że A.S. z ww. przestępstwa
realizującego znamiona opisanego w art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
V KK 566/24
5
uczyniła sobie stałe źródło dochodu (s. 59-60 wyroku z uzasadnieniem; k. 2022 akt).
Co prawda owa okoliczność „uczynienia sobie z przestępstwa stałego źródła
dochodu” powinna zostać wprost wyrażona w opisie czynu, ale owo uchybienie –
które nie dotyczyło braków w opisie w zakresie znamion przestępstwa – mogło
stanowić najwyżej względną przyczynę odwoławczą i nie było podnoszone w
postępowaniu.
W konsekwencji wymierzając karę pozbawienia wolności za przestępstwo
zakwalifikowane z art. 56 ust. 3 u.p.n. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.
należało zastosować regułę z art. 64 § 2 k.k. Uznając, że względniejsza dla skazanej
jest treść tego przepisu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie
ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 2600),
sąd powinien wymierzyć karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane
przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a do
górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Oznacza to, że kara
pozbawienia wolności w tym przypadku nie mogła być orzeczona w wymiarze 2 lat.
Skoro karę pozbawienia wolności wymierza się w miesiącach i latach (art. 37 k.k.),
powinna być ona wymierzona w wysokości co najmniej 2 lat i miesiąca pozbawienia
wolności.
Powyższe uchybienia, mające charakter rażącego naruszenia prawa,
skutkowały w oczywisty sposób nieprawidłowym sposobem orzeczenia kary łącznej.
Uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie powoduje konieczność wymierzenia kary
pozbawienia wolności i kary grzywny za przestępstwo przypisane skazanej A.S. w
punkcie XIII wyroku Sądu I instancji z uwzględnieniem art. 56 ust. 3 u.p.n. oraz art.
65 § 1 k.k., a następnie rozważenie możliwości połączenia wymierzonych kar w
węzeł kary łącznej.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie.
Marek Pietruszyński
[WB]
r.g.
Tomasz Artymiuk Barbara Skoczkowska
V KK 566/24
6
