IV KS 26/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 października 2025 r.
SSN Jacek Błaszczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Artymiuk
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie M.O.
oskarżonego z art. 299 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
w dniu 21 października 2025 r.
skargi obrońcy oskarżonego
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt II AKa 29/24 ,
uchylający wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku - Białej
z dnia 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt III K 187/16
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej uchylenia wyroku
Sądu Okręgowego i przekazuje sprawę w tym zakresie do
ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach w
postępowaniu odwoławczym.
Tomasz Artymiuk
Jacek Błaszczyk
Barbara Skoczkowska
UZASADNIENIE
IV KS 26/25
2
M.O. został oskarżony o popełnienie dwudziestu dziewięciu przestępstw
zakwalifikowanych m. in. z art. 299 § 1 k.k., w tym o to, że:
XXIX. w dniu 19 września 2014 r. w K. powiatu o., działając wspólnie i w
porozumieniu z M.O., poprzez zawarcie umowy darowizny przed notariuszem S.W
repertorium A nr [...] na mocy której darował na rzecz M. O. udział wynoszący 1/2
część nieruchomości składającej się z działki nr [...] w K. wraz z częściami
składowymi tj. budynkiem mieszkalnym w stanie surowym zamkniętym (księga
wieczysta nr [...] Sądu Rejonowego w Oświęcimiu Wydział zamiejscowy Ksiąg
Wieczystych w K.) oraz udział wynoszący ¼ część nieruchomości w K. składającej
się z działki nr [...]1, które to prawa majątkowe pochodziły z korzyści związanych z
popełnieniem czynu zabronionego polegającego na doprowadzeniu 6 lutego 2012r.
M. O. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem N. w kwocie 200.000 zł (zarzut nr
I pkt. c), obejmując w ten sposób czynności, które znacznie utrudniły zajęcie tych
praw majątkowych i orzeczenie ich przepadku,
1. tj. o przestępstwo z art. 299 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Bielsku - Białej, sygn.
akt III K 187/16, oskarżonego M.O. uznał m. in. za winnego dokonania czynów
opisanych w punkach lll,V, VII, IX, XII, XV, XIX, XXII, XXIII, XXIV, XXV, XXVI, XXVII,
XXVIII, XXIX, części wstępnej wyroku, z których każdy wyczerpał znamiona
przestępstwa z art. 299 § 1 k.k. i przyjął, iż oskarżony dopuścił się ich działając w
warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 299 § 1 k.k.
i art. 91 § 1 k.k. skazał go na karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia
wolności.
Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach, sygn. akt
II AKa 29/24, po rozpoznaniu apelacji prokuratora i obrońcy uchylił zaskarżony wyrok
Sądu Okręgowego w Bielsku - Białej z dnia 17 sierpnia 2023 r. roku, sygn. akt III K
187/16 w zakresie czynu opisanego w punkcie XXIX części wstępnej tego orzeczenia,
składającego się na przyjęty w punkcie trzecim rozstrzygnięcia ciąg przestępstw i
zakresie tego czynu przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi
Rejonowemu w Oświęcimiu jako sądowi właściwemu rzeczowo i miejscowo w
IV KS 26/25
3
postępowaniu ponownym. Sąd Apelacyjny wskazał w treści uzasadnienia, iż
koniecznym jest przeanalizowanie i ocenienie przez ten Sąd możliwości popełniania
przez oskarżonego M.O. przestępstwa zakwalifikowanego kumulatywnie z art. 299 §
1 k.k. i art. 300 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 2 k.k.
Skargę na wyrok Sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego
zarzucając naruszenie art. 457 § 2 k.p.k., polegające na uchyleniu rozstrzygnięcia
Sądu I instancji w zakresie czynu opisanego w punkcie XXIX części wstępnej wyroku
i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w
Oświęcimiu jako sądowi właściwemu rzeczowo i miejscowo w postępowaniu
ponownym, celem przeanalizowania i ocenienia możliwości popełniania przez
oskarżonego M.O. przestępstwa z art. 299 § 1 k.k. i art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 11
§ 2 k.k., podczas gdy brak było podstaw do odstąpienia przez Sąd odwoławczy od
wydania rozstrzygnięcia merytorycznego.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku
Sądu Apelacyjnego w Katowicach i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
W pisemnej odpowiedzi na skargę obrońcy prokurator Prokuratury Rejonowej
Bielsko - Biała Południe w Bielsku - Białej wniósł o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga wniesiona przez obrońcę oskarżonego okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego
uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego
rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub
z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Z kolei przepis art. 437 § 2 k.p.k.
stanowi, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454
k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, iż w uzasadnieniu wyroku,
Sąd odwoławczy wskazał, że powodem uchylenia wyroku Sądu I instancji były istotne
IV KS 26/25
4
uchybienia w zakresie oceny dowodów, jednakże z analizy treści tego uzasadniania
wynika, iż rzeczywistym powodem wydania orzeczenia kasatoryjnego była potrzeba
przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a także ponowienie
oceny już przeprowadzonych dowodów. Trzeba jednak wskazać, że podstawy do
uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, o której mowa
w art. 437 § 2 in fine k.p.k. nie stanowi konieczność uzupełnienia postępowania
dowodowego, podobnie jak i potrzeba dokonania ponownej, spełniającej wymogi art.
7 k.p.k., oceny dowodów już przeprowadzonych prawidłowo, bez względu na ich
rangę i znaczenie dla wyniku postępowania (por. wyrok Sąd Najwyższego z dnia 8
maja 2024 r., IV KS 13/24).
Sąd Apelacyjny w żadnym fragmencie uzasadnienia nie wskazuje
dlaczego przyjęcie multikwalifikacji opisanej na str. 3-4 motywów wydanego wyroku
nie mogło nastąpić w Sądzie odwoławczym, zwłaszcza w sytuacji wniesionej na
niekorzyść oskarżonego apelacji prokuratora. Wskazane powody wydanej decyzji
procesowej na tym etapie postępowania nie uzasadniają uchylenia wyroku i
przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w oparciu o dyspozycję art. 437 § 2
k.p.k., nie stanowi jej bowiem potrzeba zgromadzenia dodatkowych dowodów, czy
ich prawnokarna ocena.
Stwierdzenie mankamentów postępowania dowodowego sprowadzających
się do wadliwej oceny części dowodów obligowało Sąd II instancji do samodzielnej
konwalidacji tych uchybień, poprzez przeprowadzenie określonych czynności
dowodowych we własnym zakresie, skoro obowiązujące regulacje postępowania
odwoławczego, w tym wynikające z art. 452 k.p.k., przyznają sądowi odwoławczemu
szerokie kompetencje orzekania, w tym także w oparciu o dowody przeprowadzone
wyłącznie w tej fazie postępowania karnego. Sąd ad quem, o ile dostrzegł taką
potrzebę, winien ponownie przesłuchać świadków i oskarżonych. Dopiero wykonanie
tych czynności, jeżeli uzasadni przekonanie o wadliwości zaskarżonego apelacją
rozstrzygnięcia, może spowodować jego uchylenie. Obecnie jest to przedwczesne.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Najwyższy uznał, że w
niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uchylenia wyroku i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania. Jak wskazano, konieczność ponowienia oceny
IV KS 26/25
5
dowodów i przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego nie
spełnia przesłanki z art. 437 § 2 in fine k.p.k.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Apelacyjny w Katowicach uwzględni
zaprezentowane zapatrywania prawne i wskazania Sądu Najwyższego (art. 539f
k.p.k. w zw. z art. 442 § 3 k.p.k.).
Wobec powyższego, należało orzec jak w sentencji wyroku.
Tomasz Artymiuk
[[WB]
[r.g.]
Jacek Błaszczyk
Barbara Skoczkowska
