IV KO 23/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 kwietnia 2025 r.
SSN Dariusz Kala
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 11 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu w trybie art. 545 § 3 k.p.k.
w sprawie V. K.
skazanej za czyn z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o
przeciwdziałaniu narkomanii i in.
kwestii przyjęcia wniosku skazanej o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z dnia 11 października 2000 r., sygn. akt II AKa 124/00,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku
z dnia 17 lutego 2000 r., sygn. akt III K 94/99
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.
postanowił
odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec
jego oczywistej bezzasadności.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 17 lutego 2000 r., sygn. akt III K 94/99, Sąd Okręgowy w
Białymstoku skazał W. S. (obecnie V. K. ) za przestępstwo z art. 291 § 1 k.k. w zb. z art.
46 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12
k.k. i w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia
wolności, z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na czteroletni okres próby oraz
karę grzywny w wymiarze 30 stawek przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 50
IV KO 23/25
2
złotych stawka. Wyrokiem z dnia 11 października 2000 r., sygn. akt II AKa 124/00, Sąd
Apelacyjny w Białymstoku zmienił ww. wyrok Sądu Okręgowego m.in. w ten sposób, że na
podstawie art. 435 k.p.k. z kwalifikacji prawnej przypisanego W. S. (obecnie V. K. ) czynu
wyeliminował przepis art. 291 § 1 k.k. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z
dnia 13 stycznia 2003 r., sygn. akt III K 94/99, utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu
Okręgowego w Białymstoku z dnia 25 lutego 2003 r. , sygn. akt IV KZ 33/03, zarządzono
wobec V. K. wykonanie opisanej wyżej kary pozbawienia wolności.
Pismem z dnia 5 grudnia 2024 r. (data sporządzenia pisma), uzupełnionym
pismem z dnia 29 stycznia 2025 r., skazana wniosła o wyznaczenie jej obrońcy z
urzędu w celu złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 11 października
2000 r., sygn. akt II AKa 124/00. Jako podstawy wznowieniowe wskazała
zaistnienie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. z uwagi na fakt, że choć leczyła
się psychiatrycznie nie korzystała z pomocy obrońcy i w konsekwencji została
pozbawiona prawa do odwołania się od wyroku. Ponadto wskazała, że „jest też
świadek” – W. S. 1 - „który nie był przesłuchiwany w sprawie a ma dużą wiedzę na
temat tej sprawy”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Na wstępie przypomnieć wypada, że instytucja wznowienia postępowania należy do
kręgu nadzwyczajnych środków zaskarżenia, których procesowe uruchomienie może
nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek ściśle określonych w ustawie (art. 540 k.p.k.,
art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k., art. 542 § 3 k.p.k.).
W art. 545 § 3 k.p.k. ustawodawca nałożył na sąd wznowieniowy obowiązek
dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania przez pryzmat jego ewentualnej
oczywistej bezzasadności już na wstępnym etapie jego analizy. Powyższy przepis
wskazuje, że sąd orzekając jednoosobowo, odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego
od osoby wymienionej w art. 545 § 2 k.p.k. (tj. adwokata, radcy prawnego albo radcy
Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej), bez wzywania do usunięcia jego braków
formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności,
które były już rozpoznawane w postępowaniu wznowieniowym, wynika jego oczywista
bezzasadność. Na postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku przysługuje zażalenie do
tego samego sądu orzekającego w składzie trzech sędziów.
IV KO 23/25
3
Z treści przywołanej regulacji jednoznacznie wynika więc, że stan rzeczy określony
przez prawodawcę mianem „oczywistej bezzasadności wniosku” aktualizuje się między
innymi wtedy, gdy okoliczności eksponowane we wniosku o wznowienie były już
rozpatrywane w postępowaniu wznowieniowym. W analizowanej sprawie zaś właśnie z
taką sytuacją mamy do czynienia. We wniosku o wznowienie postępowania z dnia 9 marca
2005 r. (data sporządzenia pisma), oddalonym przez Sąd Najwyższy postanowieniem z
dnia 15 czerwca 2005 r., sygn. akt II KO 62/04, obrońca skazanej jako podstawy
wznowieniowe eksponował wszak zarówno okoliczność niekorzystania przez skazaną z
pomocy obrońcy pomimo tego, że obrona miała w tym wypadku charakter obligatoryjny,
gdyż skazana zarówno w czasie czynu, jak i toczącego się postępowania „cierpiała na
schorzenia natury psychicznej i była poddana w tym zakresie leczeniu”, jak i „ujawnienie
się nowego dowodu w sprawie, nieznanego wcześniej sądowi, w postaci zeznań świadka
W. S. 1 (byłego męża skazanej), na okoliczność, iż nie udostępniała (zarówno odpłatnie,
jak i nieodpłatnie) narkotyków innym osobom w okresie objętym aktem oskarżenia”. Treść
sentencji jak i uzasadnienia ww. postanowienia Sądu Najwyższego nie pozostawia przy
tym wątpliwości, że okoliczności wskazane we wniosku z dnia 9 marca 2005 r. były badane
w postępowaniu wznowieniowym.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy, kierując się treścią art. 545 § 3 k.p.k., odmówił
przyjęcia osobistego wniosku skazanej o wznowienie postępowania, bez podjęcia działań
zmierzających do usunięcia braków formalnych tego pisma, z uwagi na jego oczywistą
bezzasadność. Wobec stwierdzenia oczywistej bezzasadności wniosku o wznowienie,
bezprzedmiotowe było również rozpatrywanie wniosku skazanej o wyznaczenie jej obrońcy
z urzędu. Wyznaczenie osobie skazanej obrońcy z urzędu dla sporządzenia i podpisania
wniosku o wznowienie musi być bowiem umotywowane co najmniej takimi okolicznościami,
które uprawdopodobniają celowość takiego postąpienia. W przedmiotowej sprawie, co w
świetle przytoczonych uwag jest oczywiste, ten warunek nie został spełniony.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
IV KO 23/25
4
