Co dokładnie stanowi przepis
Art. 540b § 1 KPK przewiduje szczególną podstawę wznowienia postępowania sądowego, które zakończyło się prawomocnym orzeczeniem. Z wnioskiem może wystąpić oskarżony, a nie każda osoba związana ze sprawą. Wniosek należy złożyć w terminie zawitym miesiąca, liczonym od dnia, w którym oskarżony dowiedział się o wydanym wobec niego orzeczeniu. Podstawą jest rozpoznanie sprawy pod nieobecność oskarżonego, gdy zawiadomienia o terminie posiedzenia lub rozprawy nie doręczono albo doręczono je inaczej niż osobiście. Oskarżony musi dodatkowo wykazać, że nie wiedział ani o terminie, ani o możliwości wydania orzeczenia podczas jego nieobecności.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis ma zastosowanie tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe zostało już zakończone prawomocnym orzeczeniem. Konieczne jest również, aby sprawę rozpoznano bez udziału oskarżonego. Sam brak obecności nie wystarcza, ponieważ art. 540b § 1 KPK wymaga także określonych okoliczności dotyczących doręczenia zawiadomienia oraz wykazania braku wiedzy oskarżonego. Termin miesiąca ma charakter zawity, co oznacza, że przepis wiąże możliwość złożenia wniosku z dochowaniem wskazanego czasu. Zgodnie z § 2 tej regulacji nie stosuje się w wypadkach wskazanych w art. 133 § 2, art. 136 § 1 i art. 139 § 1 KPK, a także wtedy, gdy w rozprawie lub posiedzeniu uczestniczył obrońca.
Przykład zastosowania
Oskarżony dowiaduje się o prawomocnym orzeczeniu wydanym w jego sprawie dopiero po otrzymaniu informacji od sądu. Wcześniej nie stawił się na rozprawie, ponieważ zawiadomienie o jej terminie zostało doręczone w sposób inny niż osobisty. Jeżeli wykaże, że nie wiedział o terminie rozprawy oraz o tym, że sąd może wydać orzeczenie pod jego nieobecność, może złożyć wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 540b § 1 KPK. Wniosek powinien zostać złożony w ciągu miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o orzeczeniu, z uwzględnieniem wyłączeń określonych w § 2.
Częste nieporozumienia lub błędy
Art. 540b KPK nie oznacza, że każde prawomocne orzeczenie wydane pod nieobecność oskarżonego może zostać wznowione. Nie wystarczy także samo twierdzenie, że oskarżony nie otrzymał informacji o sprawie, ponieważ przepis wymaga wykazania braku wiedzy o terminie i o możliwości wydania orzeczenia pod nieobecność. Błędem jest pomijanie miesięcznego terminu zawitego, który biegnie od dnia uzyskania wiadomości o orzeczeniu. Nie można też pominąć znaczenia udziału obrońcy w rozprawie lub posiedzeniu, ponieważ § 2 wprost wyłącza wtedy stosowanie § 1. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.