III KZ 6/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 marca 2025 r.
SSN Małgorzata Bednarek (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Antoni Bojańczyk
SSN Adam Roch
Protokolant Kamila Ożarowska
przy udziale prokuratora
w sprawie S.F.
oskarżonego o czyn z art. 156 § 1 pkt 2 i § 3 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 19 marca 2025 r.
zażalenia obrońcy
na postanowienie Sądu Najwyższego z 19 lutego 2025 roku, sygn. akt III KK 406/24
o zastosowaniu środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.,
postanowił:
zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy.
Antoni Bojańczyk
Małgorzata Bednarek
Adam Roch
UZASADNIENIE
S.F. wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z 22 września 2023 r., sygn.
akt III K 57/23, został skazany za czyn zakwalifikowany z art. 156 § 3 k.k. w zw. z
art. 64 § 2 k.k. na karę 15 lat pozbawienia wolności oraz za czyn kwalifikowany z
art. 281 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności. Na
podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. ww. wyrokiem, Sąd Okręgowy w Kielcach
III KZ 6/25
2
wymierzył S.F. karę łączna 17 lat pozbawienia wolności. Na podstawie art. 46 § 1
k.k. orzeczono również od oskarżonego S.F.: na rzecz E.K. kwotę 30.000 zł oraz na
rzecz M.C. kwotę 1.000 zł tytułem obowiązku częściowego zadośćuczynienia za
krzywdy doznane przestępstwami przypisanymi w wyroku.
Na skutek apelacji obrońcy i prokuratora, Sąd Apelacyjny w Krakowie,
wyrokiem z 15 stycznia 2024 r., sygn. akt II AKa 394/23, zmienił zaskarżony wyrok
poprzez uchylenie rozstrzygnięcia o karze łącznej oraz wyeliminowanie art. 64 § 2
k.k. z podstawy wymiaru kary orzeczonej w punkcie I wyroku oraz w ramach czynu
zarzuconego oskarżonemu w punkcie II aktu oskarżenia, uznał go za winnego tego,
że w dniu 28 marca 2022 roku przywłaszczył sobie powierzony mu przez M.C.
telefon marki H. o wartości 200 zł, kwalifikując ten czyn jako wykroczenie z art. 119
§ 1 kw.. i wymierzając mu karę 30 dni aresztu. Sąd odwoławczy uchylił również
orzeczony w punkcie V środek kompensacyjny w części dotyczącej M.C.
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego. Sąd Najwyższy,
wyrokiem z 19 lutego 2025 r., sygn. akt III KK 406/24 uchylił zaskarżony wyrok oraz
zmieniony nim wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach i sprawę przekazał temu
sądowi do ponownego rozpoznania.
Po ogłoszeniu powyższego wyroku Sąd Najwyższy postanowił także, na
podstawie art. 538 § 2 k.p.k., art. 249 § 1 k.p.k. w zw. z art. 258 § 2 k.p.k.
zastosować wobec S.F. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego
aresztowania na okres 3 miesięcy, tj. do dnia 20 maja 2025 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł obrońca zarzucając obrazę;
1) art. 249 § 1 k.p.k., art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 251 § 3 k.p.k.
poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że bez wskazania okoliczności, na których
oparte jest przekonanie, iż oskarżony mógłby w sposób nieodzowny wpływać na
toczące się postępowanie, podejmując próby matactwa, podczas gdy oskarżony
złożył wyjaśnienia, a sami świadkowie zostali już w toku postępowania
przygotowawczego i postępowania sądowego przesłuchani i tym samym sytuacja
aktualna przeczy takiemu twierdzeniu sądu;
2) art. 258 § 2 k.p.k. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż przesłanka
szczególna tymczasowego aresztowania wyrażona w treści tego przepisu
samodzielną przesłankę przedłużenia tymczasowego aresztowania, podczas gdy w
III KZ 6/25
3
świetle brzmienia obowiązujących przepisów postępowania karnego nie może
stanowić wystarczającej podstawy izolacji oskarżonego;
3) art. 263 § 2 k.p.k. poprzez brak wyjaśnienia przez sąd w uzasadnieniu
zaskarżonego postanowienia zaistnienia szczególnych okoliczności, ze względu na
które nie można było wykonać czynności, w tym ewentualnego wpływu
oskarżonego na przebieg tych czynności.
Podnosząc powyższych zarzuty obrońca wniósł o zmianę postanowienia
poprzez uchylenie stosowanego wobec oskarżonego środka zapobiegawczego w
postaci tymczasowego aresztowania.
Uczestniczący w posiedzeniu prokurator wniósł o nieuwzględnienie
zażalenia i utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, aby
zaskarżone postanowienie zostało wydane z obrazą prawa prowadzącą do
niesłusznego zastosowania wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania,
a okoliczności takich działający jako sąd odwoławczy, Sąd Najwyższy, z urzędu
także nie dostrzegł.
Na wstępie zauważyć trzeba, że funkcją środka zapobiegawczego jest
zabezpieczenie prawidłowego toku całego procesu karnego. Oznacza to, że
stosując środki zapobiegawcze sąd chroni nie tylko postępowanie dowodowe, ale
ochroną może również objąć jego dalsze etapy, aż do chwili rozpoczęcia
wykonywania kary, zgodnie z art. 249 § 4 k.p.k. Stosowanie środków
zapobiegawczych może zatem mieć miejsce nie tylko w celu zagwarantowania
prawidłowego toku postępowania dowodowego, ale również później.
W ocenie Sądu Najwyższego w zaskarżonym postanowieniu trafnie przyjęto,
iż w aktualnym stanie sprawy zachodzi potrzeba stosowania wobec oskarżonego
S.F. najsurowszego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego
aresztowania.
Prawidłowo Sąd Najwyższy wskazał, że w sprawie występuje ogólna
przesłanka stosowania środków zapobiegawczych wskazująca na duże
III KZ 6/25
4
prawdopodobieństwo popełnienia przez S.F. zarzucanego mu czynu z art. 156 § 1
pkt. 2 i 3 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. Sprawstwo oskarżonego w niniejszej sprawie
zostało uprawdopodobnione w stopniu wymagany przez przepis art. 249 § 1
k.p.k. treścią uchylonych wyroków. Nie ma potrzeby wykazywania, że zebrane w
sprawie dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez
oskarżonego zarzucanego mu czynu, bowiem samo skazanie nieprawomocnym
wyrokiem uzasadnia wystarczająco tę przesłankę i zwalnia od przedstawiania
szczegółowej argumentacji uzasadniającej takie przekonanie (por. postanowienie
Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt II AKz 288/05,
KZS 2005/7-8/87). Powyższej konkluzji nie zmienia fakt uchylenia ww. wyroków,
gdyż nastąpiło to z przyczyn niepodważających sprawstwa oskarżonego S.F.
Słusznie wskazano również, że w sprawie występuje szczególna przesłanka
stosowania tymczasowego aresztowania, o której mowa w art. 258 § 2
k.p.k. Wynika ona wprost z faktu, iż S.F. zarzucono m.in. popełnienia w warunkach
powrotu do przestępstwa zbrodni zagrożonej karą nie niższą niż 5 lat pozbawienia
wolności albo karą dożywotniego pozbawienia wolności. Dodatkowo, uchylonymi
wyrokami wymierzono oskarżonemu kare 15 lat pozbawienia wolności. Stosownie
do treści art. 258 § 2 k.p.k., tymczasowe aresztowanie może być uzasadnione
nieprawomocnym skazaniem na karę co najmniej 3 lat pozbawienia wolności. W
tym miejscu wskazać należy, że treść art. 258 § 2 k.p.k. wprowadza szczególny
rodzaj domniemania istnienia obawy, że oskarżony, z uwagi na grożąca mu surową
karę, będzie bezprawnie utrudniał postępowanie. W związku z tym, zgodnie z
poczynionym przez ustawodawcę założeniem, nie jest wymagane w takiej sytuacji
wykazywanie przez sąd w oparciu o zebrane w sprawie dowody konkretnych
zachowań oskarżonego mogących destabilizować prawidłowy tok postępowania
(art. 251 § 3 k.p.k.). Istnienie powyższego domniemania nie oznacza jednak, że w
każdym przypadku zagrożenie surową karą uzasadnia zastosowanie
tymczasowego aresztowania. Każdorazowo należy wziąć pod uwagę całokształt
okoliczności danej sprawy.
Odnosząc się do treści zażalenia obrońcy, wskazać należy, że w
przedmiotowej sprawie, stosujący środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego
aresztowania Sąd Najwyższy nie stosował art. 263 § 2 k.p.k., który to przepis
III KZ 6/25
5
odnosi się do postępowania przygotowawczego i określa dopuszczalny tryb
przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu
przygotowawczym ponad okres jego stosowania określony na podstawie art. 263 §
1 k.p.k.
Po stronie oskarżonego S.F. nie występowały również okoliczności
obligujące Sąd Najwyższy do odstąpienia od stosowania tymczasowego
aresztowania w rozumieniu przepisu art. 259 k.p.k. W konsekwencji stwierdzić więc
należało, że na obecnym etapie postępowania zażalenie obrońcy nie mogło zostać
uwzględnione, a tylko tymczasowe aresztowanie oskarżonego może zabezpieczyć
prawidłowy bieg kontynuowanego względem niego postępowania.
Antoni Bojańczyk
[WB]
[a.ł]
Małgorzata Bednarek
Adam Roch
