III KS 7/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 lutego 2025 r.
SSN Małgorzata Gierszon
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 lutego 2025 r.,
wa posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
w sprawie J. C. (C.)
oskarżonego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i in.,
z powodu skargi obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 30 października 2024 r., II AKa 198/24
uchylającego wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 18 grudnia 2023 r., VI K 155/19,
p o s t a n o w i ł
oddalić skargę.
UZASADNIENIE
J. C. został oskarżony o to, że w okresie od 1 stycznia 2008 r. do dnia 31
grudnia 2013 r. w K. pełniąc funkcję Dyrektora Zakładu Opiekuńczo- Leczniczego w
K. przy ulicy W., działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry
powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz w celu uzyskania
dla ww. zakładu zamówienia publicznego - finansowania od instytucji dysponującej
środkami publicznymi, tj. Narodowego Funduszu Zdrowia, doprowadził NFZ do
niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie nie mniej niż
4.096.219 zł i 53 gr w postaci środków finansowych przeznaczonych na pokrycie
kosztów leczenia pacjentów w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w K., przy ulicy
W., za pomocą wprowadzenia w błąd przedstawicieli [...] Oddziału Wojewódzkiego
Narodowego Funduszu Zdrowia co do rzeczywistego stanu zdrowia pacjentów ww.
III KS 7/25
2
placówki, podawanych im preparatów, stosowanego wobec pacjentów leczenia,
poprzez przedkładanie poświadczającej nieprawdę, a także nierzetelnej
dokumentacji oraz nierzetelnych, pisemnych oświadczeń dotyczących okoliczności
o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego, tj. o
przestępstwo z art. 286 § 1 k.k w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. i art. 271 §
1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k w zw. z art. 12 k.k.
Sąd Okręgowego w Krakowie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2023 r., w sprawie
VI K 155/19, na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt. 1 k.p.k.
uniewinnił oskarżonego J. C. od popełnienia czynu zarzucanego aktem oskarżenia
oraz orzekł, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.
Wyrok Sądu II instancji został zaskarżony przez prokuratora, który zarzucił
mu obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku oraz
obrazę przepisów prawa materialnego.
Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 30 października 2024 r., sygn.
II AKa 198/24, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krakowie.
Skargę na wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie wniósł obrońca
oskarżonego, który zarzucił w niej naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1
k.p.k. poprzez uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydział VI Karny z
dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt VI K 155/19 w oparciu o (pozbawione podstaw)
uznanie, iż zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego (i to zaledwie w
stosunku do 7 ze 171 zarzucanych przypadków), podczas gdy Sąd Apelacyjny w
Krakowie nie dokonał pełnej i należytej kontroli instancyjnej, nie odnosząc się w
jakimkolwiek zakresie do szeregu przesłanek i argumentów przemawiających za
wydaniem wyroku uniewinniającego przez Sąd I instancji, przez co wydanie wyroku
uchylającego wyrok Sądu Okręgowego jest co najmniej przedwczesne. W związku
z tym zarzutem obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu
Apelacyjnego w Krakowie w całości i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu
do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga na wyrok sądu odwoławczego może
być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu
III KS 7/25
3
uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Zgodnie z art. 437 § 2 k.p.k. zdanie
drugie, uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 k.p.k.
lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Z kolei art.
454 § 1 k.p.k. stanowi, że sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który
został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji
umorzono postępowanie.
Podstawą uchylenia wyroku Sądu I instancji, w którym oskarżony został
uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu czynu był art. 454 § 1 k.p.k. Sąd
Apelacyjny w Krakowie stwierdził, że dokonana przez ten Sąd kontrola wydanego
wyroku z perspektywy zarzutów apelacji wniesionej przez prokuratora, zwłaszcza
kontrola oceny dowodów przeprowadzonych w 7 przypadkach (innymi słowami - w
odniesieniu do 7 ze 171 zachowań składających się na zarzucany oskarżonemu
czyn ciągły) pozwoliła na stwierdzenie, że w odniesieniu do tych przypadków
oskarżony zrealizował wszystkie znamiona czynu mu zarzucanego. Lektura
uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie potwierdza przeprowadzenie
przez ten Sąd analizy zgromadzonych w sprawie dowodów.
Skarżący zarzucił, że przeprowadzona przez Sąd II instancji kontrola
dotyczyła tylko 7 przypadków, a jednocześnie Sąd nie wziął pod uwagę przesłanek i
argumentów przemawiających za uniewinnieniem oskarżonego. W zakresie tej
ostatni części zarzutu, to rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym nie
jest ponowne przeprowadzenie kontroli apelacyjnej. Sąd Najwyższy nie jest
uprawniony do oceny prawidłowości kontroli odwoławczej, tak jak czyni to na
potrzeby kasacji. Zakres rozpoznania sprawy w postępowaniu skargowym jest
bowiem bardzo ograniczony. Postępowanie to ma na celu jedynie stwierdzenie, czy
uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego
rozpoznania, sąd odwoławczy kierował się podstawami wydania wyroku
kasatoryjnego wskazanymi w art. 539a § 3 k.p.k. oraz czy takie rozstrzygnięcie było
w konkretnej sprawie konieczne (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11
czerwca 2021 r., III KS 1/21; z dnia 31 maja 2021 r., V KS 13/21).
Odnośnie zarzutu dotyczącego przeprowadzenia kontroli odwoławczej tylko
w odniesieniu do 7 zachowań oskarżonego, których dotyczyła apelacja prokuratora,
III KS 7/25
4
to Sąd Najwyższy w pełni zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale 7
sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18 (OSNKW
2018, z. 11, poz. 73), w której stwierdzono, że możliwość uchylenia wyroku
uniewinniającego, umarzającego albo warunkowo umarzającego postępowanie
karne i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius
określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero
wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień
stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k.
(czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej
oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że
zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie
zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. Analiza przedstawionych przez Sąd
Apelacyjny w Krakowie dowodów zebranych w odniesieniu do wspomnianych już 7
zachowań składających się na zarzucany oskarżonemu czyn ciągły pozwala na
stwierdzenie, że ta decyzja nie była przedwczesna.
Fakt, że wywody Sądu II instancji dotyczą stwierdzonych nieprawidłowości
dotyczących oceny dowodów w odniesieniu tylko do tych zachowań, a zarzucany
oskarżonemu czyn odnosi się do 171 zachowań, nie wpływa na zmianę oceny tej
decyzji Sądu II instancji. Zarzucane oskarżonemu zachowania składają się bowiem
na jeden czyn ciągły z art. 12 § 1 k.k. W związku z przyjęciem, że stanowią one
jeden czyn zabroniony stwierdzenie nawet odnośnie tych kilku zachowań
zaistnienia podstaw do skazania oskarżonego uniemożliwia wydanie wyroku
uniewinniającego w stosunku do zarzucanego jako jeden czyn, uznanego za
przestępcze, działania. Stwierdzenie, że na podstawie zeznań świadków nie
będzie możliwe dokonanie ustaleń potwierdzających przypisanie oskarżonemu, w
zarzucanej formule, czynu powinno doprowadzić jednak do zmiany opisu czynu
przypisanego i ograniczenia go jedynie do tych zachowań, co do których
przeprowadzona ponownie ocena dowodów, zgodna z art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k.,
pozwoli na dokonanie ustaleń potwierdzających w tym zakresie akt oskarżenia. W
związku z tym, że sąd odwoławczy nie był uprawniony, stosownie do treści art. 454
§ 1 k.p.k. do wydania wyroku skazującego i rozpoznawał apelację wniesioną na
niekorzyść oskarżonego przez prokuratora, był zobowiązany do przeprowadzenia
III KS 7/25
5
kontroli odwoławczej w zakresie zarzutów w niej podniesionych i takiej też oceny
tych poszczególnych zarzutów dokonał. Sformułował – w efekcie tej analizy –
wytyczne dla Sądu I instancji odnośnie dalszego postępowania (k.30-31), które
bynajmniej nie ograniczają się tylko do kwestii (czego jednak nie dostrzega autor
skargi) owych 7 zachowań oskarżonego „realizujących wszystkie znamiona opisu
czynu wskazanego w akcie oskarżenia”.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
