III KS 25/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 czerwca 2025 r.
SSN Anna Dziergawka
w sprawie A. S.
oskarżonego o czyn z art. 209 § 1a k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 4 czerwca 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt IV Ka 1508/24,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód
w Szczecinie z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt V K 813/23 i przekazującego
sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł :
1. oddalić skargę;
2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć
oskarżonego A. S..
UZASADNIENIE
A.S. został oskarżony o to, że w okresie od 4 lipca 2019 roku do 23 sierpnia
2022 roku uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego ciążącego z mocy
wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie I Wydział Cywilny z 3 lipca 2019 roku o
sygn. akt I ACa 21/19 w kwocie po 2500 zł miesięcznie na rzecz M. S. oraz w
III KS 25/25
2
kwocie po 2000 zł miesięcznie na rzecz A. K., gdzie łączna wysokość powstałych
wskutek tego zaległości stanowi równowartość większą niż co najmniej 3
świadczeń okresowych, narażając w ten sposób wyżej wymienionych
pokrzywdzonych na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj.
o czyn z art. 209 § 1a k.k.
Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie wyrokiem z
dnia 12 czerwca 2024 roku, sygn. akt V K 813/23 uniewinnił A. S. od popełnienia
zarzucanego mu czynu.
Od powyższego wyroku apelacje wnieśli prokurator i pełnomocnik
oskarżycielki posiłkowej.
Sąd Okręgowy w Szczecinie, po rozpoznaniu wniesionych apelacji,
wyrokiem z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt IV Ka 1508/24, uchylił zaskarżony
wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu Szczecin – Prawobrzeże i Zachód
w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
Skargę od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżonemu
wyrokowi zarzucając naruszenie treści art. 437 § 1 i 2 k.p.k., poprzez wydanie
przez Sąd Okręgowy w Szczecinie orzeczenia kasatoryjnego wobec formalnie
niedopuszczalnych ku temu podstaw, albowiem zaskarżone orzeczenie wydane
zostało z przekroczeniem zakresu rozpoznania sprawy w postępowaniu
odwoławczym.
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi
Okręgowemu w Szczecinie celem ponownego rozpoznania w granicach
zaskarżenia wyroku sądu I instancji.
Prokurator Rejonowy w odpowiedzi na wniesioną skargę, wniósł o jej
oddalenie, z uwagi na jej oczywistą bezzasadność, wynikającą z braku naruszenia
przepisów prawa, w tym uchybień wskazanych w art. 437 § 1 i 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
III KS 25/25
3
Skarga obrońcy oskarżonego A. S. okazała się niezasadna, wobec czego
podlegała oddaleniu.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 539a § 3 k.p.k.
podstawą do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok
sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest
wyłącznie naruszenie przepisu określonego w art. 437 k.p.k. albo wystąpienie
uchybienia wymienionego enumeratywnie w treści art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc
rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy zachodzi tzw. bezwzględna
przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k. albo czy sąd odwoławczy
uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 § 1 k.p.k.
do wydania wyroku zmieniającego, względnie, czy jest konieczne przeprowadzenie
w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.).
Tym samym niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art.
539a k.p.k. badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli
odwoławczej w aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również
zasadność uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy (zob. postanowienie SN
z dnia 13 września 2022r., V KS 15/22; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022
r., IV KS 64/21; postanowienie SN z dnia 28 stycznia 2022 r., II KS 29/21;
postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2022 r., V KS 36/21).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać
należy, że sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszeń, o których mowa w art.
539a § 3 k.p.k., a przede wszystkim obrazy art. 437 § 1 i 2 k.p.k., na który we
wniesionej skardze powołuje się obrońca oskarżonego.
Sąd Okręgowy w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku, dostrzegając zakaz
wynikający z art. 454 § 1 k.p.k., wskazał wyraźnie, że nie mógł skazać oskarżonego
A. S., ponieważ został on uniewinniony przez sąd I instancji. Ponadto sąd ten
podniósł, że istnieją podstawy do rozważenia wydania względem oskarżonego
wyroku skazującego pod warunkiem ponownej, wszechstronnej, rzetelnej i logicznej
analizy i oceny wszystkich dotąd zebranych dowodów. Analiza uzasadnienia
zaskarżonego wyroku wskazuje jednoznacznie, że sąd odwoławczy nie dostrzegł
III KS 25/25
4
żadnych braków w zgromadzonym materiale dowodowym, a jedynie odwołał się do
konieczności przeprowadzenia ponownej oceny wszystkich dotąd zebranych
dowodów.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie
uchybień w zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów,
w szczególności wyjaśnień oskarżonego i zeznań świadków A. K., M. S., D. K. i M.
S. (bez konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w
całości), których istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we
wskazanym zakresie. Zdaniem sądu odwoławczego „sąd rejonowy dopuścił się
wskazanej przez skarżącego obrazy przepisów postępowania karnego mającej
wpływ na treść orzeczenia, a w związku z czym wyrok uniewinniający nie mógł się
ostać”. Z uwagi na ograniczenie płynące z treści art. 454 § 1 k.p.k., sąd ten nie
mógł bowiem skazać oskarżonego w instancji odwoławczej.
W rozpatrywanej sprawie został zatem spełniony warunek przyjęty w
orzecznictwie Sądu Najwyższego, że możliwość uchylenia wyroku
uniewinniającego, umarzającego albo warunkowo umarzającego postępowanie
karne i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius
określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.) zachodzi dopiero
wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień
stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k.
(czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej
oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że
zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie
zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. uchwała SN z dnia 20 września 2018 r., I
KZP 10/18).
Konkludując, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie takich uchybień w
zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, których
istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Sąd
ten prawidłowo uzasadnił, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego,
czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob.
postanowienie SN z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22). W realiach
III KS 25/25
5
przedmiotowej sprawy stwierdzono zatem wystąpienie przesłanki kasatoryjnej w
związku z niemożnością wydania wyroku skazującego ze względu na regułę ne
peius.
Zdaniem skarżącego, w sprawie nie zaistniała podstawa do uchylenia
wyroku sądu pierwszej instancji na podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k. i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania. Tymczasem powodem orzeczenia
kasatoryjnego nie była przesłanka wskazana przez skarżącego, ale wystąpienie
reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k., do której skarżący w ogóle się nie
odniósł.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do
uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu, obciążając oskarżonego kosztami
sądowymi postępowania skargowego, na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art.
637a k.p.k.
[J.J.]
[r.g.]
