III KO 95/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 października 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie A. K.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 29 października 2025 r.,
wniosku skazanego o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II AKa 6/22,
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt III K 92/18,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie
wobec jego oczywistej bezzasadności.
postępowania
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 4 listopada br. A. K. złożył wniosek o wznowienie
postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego
w Krakowie z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II AKa 6/22, zmieniającym wyrok
Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt III K 92/18.
Uzasadniając swoją inicjatywę odniósł się do przeprowadzonego w ww. sprawie
postępowania dowodowego, wskazując na wadliwą – w jego przekonaniu – ocenę
III KO 95/25
2
szeregu dowodów, niezbadanie niektórych wątków sprawy oraz wyrażając pogląd,
że w sprawie nie ma dowodu, który potwierdzałby sprawstwo przypisanej mu
zbrodni.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek o wznowienie postępowania jest bezzasadny w oczywistym
stopniu.
Jak wskazuje się w orzecznictwie: „oczywista bezzasadność wniosku o
wznowienie ma miejsce także wtedy, gdy wniosek taki oparty zostanie na innych
podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu
postępowania karnego lub też żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie
będzie się mieściła w katalogu przesłanek zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a
k.p.k. lub art. 540b k.p.k. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 lipca
2019 r., V KO 36/19, LEX nr 2696944; z dnia 4 lipca 2019 r., V KO 28/19, LEX nr
2696924; z dnia 26 lutego 2021 r., V KO 6/21, LEX nr 3123842). „Osobisty wniosek
strony o wznowienie postępowania podlega wstępnej kontroli w zakresie zbadania,
czy nie jest oczywiście bezzasadny. W wypadku stwierdzenia oczywistej
bezzasadności osobistego wniosku skazanego, sąd odmawia jego przyjęcia bez
konieczności wyznaczania obrońcy z urzędu w celu rozważenia potrzeby
sporządzenia i wniesienia wniosku o wznowienie postępowania karnego. O
sytuacji, o której mowa w art. 545 § 3 k.p.k. można mówić w szczególności
wówczas, gdy oczywista bezzasadność wniosku jest widoczna na pierwszy rzut
oka, niewątpliwa i wniosek ten obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia
prawomocnego wyroku” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia
2024 r., V KO 9/24, LEX nr 3703763).
Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie, albowiem skazany nie
przedstawił żadnej argumentacji, która mogłaby się wpisywać w którąkolwiek z
podstaw wznowieniowych, w tym tę określoną w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.
Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, postępowanie sądowe zakończone
prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli po wydaniu orzeczenia ujawnią się
nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn
jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Jak wskazuje się w
orzecznictwie, nowe fakty lub dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, gdy
III KO 95/25
3
uprzednio nie były znane, nie tylko sądowi, ale również stronie. Podstawy
wznowienia nie mogą jednak stanowić wszelkie nowe dowody lub fakty, a jedynie
takie, które jednocześnie wskazują na jedną z trzech okoliczności wyczerpująco
wymienionych w punkcie 2 art. 540 § 1 k.p.k. Nowe fakty, czy dowody, wskazywać
mają na zaistnienie wysokiego prawdopodobieństwa błędu sądowego w
zakończonym prawomocnie postępowaniu sądowym. Innymi słowy, muszą
stwarzać duże prawdopodobieństwo uniewinnienia skazanego po wznowieniu
postępowania, albo skazania go za przestępstwo zagrożone karą łagodniejszą niż
to, za które go skazano. Tym samym nie chodzi jedynie o przedstawienie
wątpliwości, co do wcześniejszych ustaleń faktycznych (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 10 maja 2018 r., III KO 27/18, LEX nr 2490299). Należy przy
tym zauważyć, że w trakcie postępowania wznowieniowego nie przeprowadza się
postępowania dowodowego, a jedynie ocenia czy przedstawione przez stronę
dowody odpowiadają podstawie wznowieniowej propter nova. W ograniczonym
tylko zakresie sąd wznowieniowy jest uprawniony do dokonania czynności
sprawdzających (art. 97 k.p.k. w zw. z art. 546 k.p.k.), które prowadzone mogą być
tylko w celu zweryfikowania podstaw wznowienia, a nie w kierunku uniewinnienia
oskarżonego po ewentualnym wznowieniu postępowania karnego i uchyleniu
wyroku. Postępowanie wznowieniowe nie służy także poszukiwaniu dowodów, a
jedynie ocenie tego, czy nowe dowody lub fakty przedstawione przez żądającego
wznowienia, dają podstawę do takiego rozstrzygnięcia (wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 8 października 2019 r., V KO 20/19, OSNKW 2020/3/9). „To skazany, w razie
powoływania się na podstawę de novis, obarczony jest ciężarem
uprawdopodobnienia zasadności wniosku o wznowienie postępowania, skoro
wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym obalone zostało domniemanie
niewinności. Nie wystarczy zatem samo powoływanie się przez autora wniosku na
nowy fakt czy dowód, ale powinien on przedstawić co najmniej tzw. dowód
swobodny (np. pisemne oświadczenie określonej osoby), świadczący o błędności
skazania” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2008 r., II KO
84/07, LEX nr 393907; zob. też np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19
kwietnia 2007 r., II KO 60/06, OSNwSK 2007/1/875).
III KO 95/25
4
Takiego dowodu, ani jakiegokolwiek innego skazany nie przedstawił, a
jedynie zakwestionował jakość przeprowadzonego postępowania dowodowego,
wyrażając zwłaszcza krytyczną ocenę wiarygodności relacji procesowych M. T.
oraz wskazując na potrzebę przeprowadzenia ponownego badania
zabezpieczonych dowodów rzeczowych, co w żadnym razie nie wpisuje się w
żadną z podstaw wznowieniowych. Dla przypomnienia należy również zauważyć,
że sprawa była wcześniej przedmiotem analizy w postępowaniu kasacyjnym przez
Sąd Najwyższy, który postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III KK
207/23, oddalił kasację obrońcy skazanego jako oczywiści bezzasadną.
Jeśli zaś chodzi o argumentację skazanego w kontekście podstawy propter
falsa z uwagi na dopuszczenie się w toku postępowania przestępstwa składania
fałszywych zeznań, to podkreślić należy, że postępowanie wznowieniowe co do
zasady nie stanowi trybu, w którym samodzielnie ustalany byłby fakt popełnienia
przestępstwa. Zgodnie bowiem z art. 541 § 1 k.p.k., czyn, o którym mowa w art.
540 § 1 pkt 1 (przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem mogące mieć
wpływ na treść orzeczenia), musi być ustalony prawomocnym wyrokiem
skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn
wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22. Z tego względu w orzecznictwie
wskazuje się, że „wniosek o wznowienie postępowania oparty na podstawie z art.
540 § 1 pkt 1 k.p.k., tj. jeżeli w związku z postępowaniem dopuszczono się
przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć
wpływ na treść orzeczenia, spełnia wymogi formalne wskazane w art. 541 § 2
k.p.k., jeżeli wskazuje na prawomocny wyrok skazujący za popełnienie
przestępstwa w związku z postępowaniem objętym wznowieniem postępowania
albo jeżeli w swojej treści wskazuje na orzeczenie zapadłe w postępowaniu
karnym, stwierdzające niemożność wydania wyroku skazującego z powodu
przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 k.p.k. lub w art. 22 k.p.k. W tym
ostatnim wypadku we wniosku muszą być jednak przywołane okoliczności
świadczące o dopuszczeniu się przestępstwa w związku z postępowaniem, jeżeli
takich okoliczności nie zawiera w swojej treści wskazane orzeczenie”
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2024 r., II KO 156/24, LEX nr
III KO 95/25
5
3813772; zob. też np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2023
r., IV KO 81/23, LEX nr 3689890).
Z tych względów, nie stwierdzając okoliczności, które uzasadniałyby
wznowienie postępowania, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[J.J.]
[r.g.]
