Art. 22.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 22 KPK reguluje zawieszenie postępowania karnego, gdy występuje długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca jego prowadzenie. Przepis jako przykłady wskazuje niemożność ujęcia oskarżonego oraz brak możliwości jego udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej albo innej ciężkiej choroby. Zawieszenie następuje na czas trwania przeszkody, a więc przepis wiąże ten stan z jej dalszym istnieniem. Postanowienie w sprawie zawieszenia może zostać zaskarżone zażaleniem. Art. 22 KPK przewiduje także obowiązek zabezpieczania dowodów oraz odrębne zasady orzekania o przepadku po prawomocnym zawieszeniu postępowania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 22 KPK ma zastosowanie wtedy, gdy przeszkoda ma charakter długotrwały i rzeczywiście uniemożliwia prowadzenie postępowania. Wskazane w przepisie sytuacje dotyczą oskarżonego, którego nie można ująć, albo który z powodu określonej choroby nie może brać udziału w postępowaniu. Katalog przykładów poprzedzono zwrotem „a w szczególności”, dlatego przepis nie ogranicza się wyłącznie do dwóch wymienionych przypadków. Mimo zawieszenia należy dokonywać odpowiednich czynności służących ochronie dowodów przed utratą lub zniekształceniem. Jeżeli istnieją podstawy wskazane w art. 45a § 2 Kodeksu karnego albo art. 43a Kodeksu karnego skarbowego, po prawomocnym zawieszeniu możliwe jest także orzeczenie w przedmiocie przepadku.

Przykład w codziennej sytuacji

Oskarżony nie stawia się na wezwania, a jego miejsca pobytu nie można ustalić, przez co nie można go ująć i prowadzić sprawy w zwykłym trybie. Jeżeli przeszkoda ma charakter długotrwały, postępowanie może zostać zawieszone na okres jej trwania na podstawie Art. 22 KPK. Nie oznacza to jednak, że dowody mogą pozostać bez ochrony, ponieważ należy podjąć odpowiednie czynności zapobiegające ich utracie albo zniekształceniu. Gdy postanowienie o zawieszeniu stanie się prawomocne i zachodzą ustawowe podstawy wskazane w przepisie, sąd rozstrzyga również o przepadku z urzędu, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Zawieszenia postępowania nie należy utożsamiać z jego zakończeniem, ponieważ Art. 22 KPK wiąże je z czasem trwania przeszkody. Błędem jest także założenie, że każda choroba oskarżonego automatycznie uzasadnia zawieszenie, gdyż przepis mówi o chorobie psychicznej lub innej ciężkiej chorobie powodującej niemożność udziału w postępowaniu. Nieprawidłowe byłoby również pominięcie zabezpieczenia dowodów tylko dlatego, że postępowanie zostało zawieszone. Przepadek opisany w § 4 nie wynika z samego faktu zawieszenia, lecz wymaga istnienia podstaw określonych w powołanych przepisach oraz prawomocności postanowienia o zawieszeniu. Na postanowienie dotyczące przepadku także przysługuje zażalenie, a oskarżonemu bez obrońcy wyznacza się obrońcę z urzędu do udziału w tym postępowaniu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.