III KK 626/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 marca 2026 r.
SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)
SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)
SSN Barbara Skoczkowska
Protokolant Anna Kowal
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Marka Zajkowskiego,
w sprawie A.Z.
skazanego z art. 276 k.k., art. 284 § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 26 marca 2026 r.,
kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt IV Ka 2051/18
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Goleniowie
z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt II K 822/17,
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej punktów II i III, i w
tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w
Szczecinie do ponownego rozpoznania.
Michał Laskowski Dariusz Świecki Barbara Skoczkowska
UZASADNIENIE
III KK 626/25
2
A.Z. oskarżony został o dokonanie czterech przestępstw z art. 276 k.k. i art.
284 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Goleniowie, wyrokiem z dnia 6 września 2018 r., sygn.
II K 822/17, uznał oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 276 k.k. i za
przestępstwo to wymierzył mu karę 50 stawek dziennych grzywny po 20 zł każda
stawka (zarzut I aktu oskarżenia) oraz za winnego ciągu przestępstw z art. 284 § 2
k.k. (zarzuty II-IV), za które orzekł karę 80 stawek dziennych grzywny po 20 zł każda.
Sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną 100 stawek dziennych grzywny po 20 zł
każda i zasądził od niego koszty postępowania wymierzając opłatę w kwocie 200 zł
(pkt IV części rozstrzygającej wyroku).
Wyrok ten zaskarżony został apelacją obrońcy oskarżonego.
Po jej rozpoznaniu Sąd Okręgowy w Szczecinie, wyrokiem z dnia 22 stycznia
2020 r., sygn. IV Ka 2051/18, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił
oskarżonego od popełnienia czynów opisanych w punktach I, II i III części wstępnej
i uchylił rozstrzygnięcie o karze łącznej grzywny. Za czyn opisany w punkcie IV części
wstępnej zaskarżonego wyroku wymierzył A.Z. karę 50 stawek dziennych grzywny,
przyjmując że jedna stawka wynosi 20 zł. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok
utrzymany został w mocy (pkt II wyroku Sądu Okręgowego). Ponadto Sąd
odwoławczy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki za
postępowanie odwoławcze i wymierzył mu opłatę w wysokości 100 złotych za obie
instancje.
Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie zaskarżony został kasacją Rzecznika
Praw Obywatelskich na korzyść A.Z. w części dotyczących zasądzonych kosztów
postępowania – punkty II i III wyroku. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił
wyrokowi rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny
wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj. art. 630 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt 2 k.p.k.,
poprzez niezastosowanie ich w niniejszej sprawie i w konsekwencji utrzymanie w
mocy wyroku Sądu I instancji w zakresie, w jakim zasądza od oskarżonego na rzecz
Skarbu Państwa koszty sądowe tytułem zwrotu wydatków oraz tytułem opłaty, z
jednoczesnym zaniechaniem obciążenia Skarbu Państwa wydatkami związanymi z
oskarżeniem w części uniewinniającej oraz zaniechaniem orzeczenia w przedmiocie
zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego zwrotu wydatków
poniesionych przez oskarżonego w związku z ustanowieniem w sprawie jednego
III KK 626/25
3
obrońcy w postępowaniu przed sądem za obie instancje, podczas gdy Sąd II instancji
częściowo zmienił wyrok Sądu I instancji uniewinniając oskarżonego od popełnienia
trzech zarzucanych mu czynów.
Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego
w Szczecinie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do
ponownego rozpoznania Sądowi II instancji, pozostawiając temu sądowi
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
W trakcie rozprawy kasacyjnej Prokurator wniósł o umorzenie postępowania wobec
przedawnienia, o którym mowa w art. 641 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich okazała się zasadna i należało
uwzględnić zawarty w niej wniosek.
Na wstępie stwierdzić trzeba, że w sprawie nie mogło dojść do umorzenia
postępowania z powodu przedawnienia możliwości ściągania kosztów. Adresatem
przepisu art. 641 k.p.k. jest organ, którego zadaniem jest ściąganie kosztów. Trzyletni
termin przedawnienia określony w tym przepisie biegnie od dnia, w którym koszty te
należało uiścić. Termin ten rzeczywiście upłynął, ponieważ postanowienie o ustaleniu
kosztów postępowania wydane zostało przez Sąd Rejonowy w Goleniowie w dniu 27
maja 2020 r. (k. 721 akt). Biorąc jednak pod uwagę fakt, że kasacja wniesiona została
na korzyść oskarżonego i uwzględniając treść art. 529 k.p.k. uznać trzeba, że brak
było przeszkód do rozpoznania kasacji.
Przechodząc do rozpoznania zarzutu kasacji przypomnieć należy, że Sąd
Okręgowy w Szczecinie po rozpoznaniu apelacji obrońcy zmienił zaskarżony wyrok
Sądu Rejonowego w Goleniowie, uniewinniając A.Z. od trzech spośród czterech
zarzucanych mu czynów. Należy zatem przyjąć, że w ¾ był on uwolniony od
postawionych mu i przypisanych wyrokiem Sądu pierwszej instancji zarzutów, a
skazany za jeden czyn czyli za ¼ zarzutów. Ten ułamkowy podział powinien znaleźć
swe odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu o kosztach postępowania. Zgodnie z art. 632
ust. 2 k.p.k. w razie uniewinnienia oskarżonego koszty procesu ponosi Skarb
Państwa. Z kolei art. 630 k.p.k. odnosi się do sytuacji, w której oskarżonego nie
skazano za wszystkie zarzucane mu czyny. Wtedy, wydatki związane z oskarżeniem
w części uniewinniającej ponosi Skarb Państwa. Jest to zgodne z ogólną zasadą
odpowiedzialności za wynik procesu, z której wynika, że skoro organ państwa
oskarżył niesłusznie, choćby w części, ponieść powinien wywołane przez siebie
koszty procesu. Oba przepisy interpretować trzeba we wzajemnym powiązaniu.
III KK 626/25
4
Przyjąć zatem trzeba, że koszty te obejmują także koszt ustanowienia w sprawie
jednego obrońcy, w zakresie w jakim doszło do uniewinnienia, a także umorzenia
postępowania. Generalnie zatem ¾ kosztów procesu, w tym ¾ kosztu ustanowienia
obrońcy ponieść powinien w tej sprawie Skarb Państwa. Zaznaczyć przy tym trzeba,
że według art. 634 k.p.k. jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, do kosztów
procesu za postępowanie odwoławcze od orzeczeń kończących postępowanie w
sprawie mają odpowiednie zastosowanie przepisy o kosztach za postępowanie
przed sądem pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie o kosztach w sprawie A.Z. nie mogło jednak ograniczać się
do tylko ułamkowego rozliczenia kosztów, ponieważ koszty te związane były w części
wyłącznie z postępowaniem o przestępstwo, które prawomocnie przypisano
oskarżonemu (czyn na szkodę S.G. – pkt IV części wstępnej wyroku Sądu pierwszej
instancji). Z postanowienia Sądu Rejonowego w Goleniowie z dnia 18 stycznia 2018
r. (k. 602 akt głównych) wynika, że świadkowi S.G. przyznano 289,20 zł z tytułu
zwrotu kosztów podróży do sądu. Z kolei na k. 721 tych akt znajduje się
postanowienie o ustaleniu kosztów sądowych poniesionych w trakcie postępowania.
W oparciu o zawarte w aktach dokumenty należało zgodnie z powołanymi wyżej
przepisami Kodeksu postępowania karnego rozliczyć koszty w częściach
przypadających na skazanego i na Skarb Państwa. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w
przypadku rozliczania kosztów procesu na podstawie art. 630 k.p.k., a więc wtedy,
gdy oskarżonego nie skazano za wszystkie zarzucane mu przestępstwa,
rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w orzeczeniu kończącym postępowanie powinno
kwotowo określać, w jakiej części koszty te ponosi oskarżony, a w jakiej Skarb
Państwa. Podobny kształt powinno mieć także orzeczenie o kosztach wydane na
podstawie art. 633 k.p.k. Sądy w tych sytuacjach powinny podejmować trud
kompletnego, kwotowego rozliczenia kosztów, nie ograniczając się do określenia
jedynie zasady ponoszenia kosztów.
Wobec potwierdzenia rażącego naruszenia wskazanych w zarzucie kasacji
przepisów prawa, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść wyroku w tej
części należało uchylić wyrok Sądu Okręgowego Szczecinie w zaskarżonej części i
w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
W toku tego ponownego rozpoznania Sąd powinien ustalić koszty
postępowania w odniesieniu do części, w jakiej A.Z. został prawomocnie skazany
oraz wysokość kosztów poniesionych w odniesieniu do tych zarzutów, od których
został on uniewinniony, a następnie wydać postanowienie określające w jakiej kwocie
III KK 626/25
5
koszty te poniesie skazany, a w jakiej obciążony nimi zostanie Skarb Państwa.
[WB]
[a.ł]
Michał Laskowski Dariusz Świecki Barbara Skoczkowska
