III KK 449/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 grudnia 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
w sprawie B.D.,
skazanego z art. 177 § 2 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, w dniu 16 grudnia 2025 r.,
kasacji wniesionej przez obrońców skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu
z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt II Ka 568/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Limanowej
z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt II K 319/24,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć
skazanego;
3. zasądzić od skazanego B.D. na rzecz oskarżycieli
posiłkowych: K.P. i P.M., po 300 złotych tytułem zwrotu
uzasadnionych wydatków strony za dokonanie czynności w
postępowaniu kasacyjnym przez ich pełnomocników
ustanowionych z wyboru.
[WB]
UZASADNIENIE
III KK 449/25
2
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Limanowej z dnia 25 września 2024 r., sygn.
akt. II K 319/24, B. D. został uznany za winnego tego, że w nocy 17 marca 2024 r.,
w M. rejonu l., umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten
sposób, że kierując samochodem osobowym marki B. o nr rej. […], poruszał się ze
znacznie przekroczoną prędkością i nie dostosował techniki jazdy do panujących
warunków atmosferycznych tj. mokrej nawierzchni, w wyniku czego utracił
panowanie nad pojazdem, wpadł w poślizg, następnie z zarzucaniem zjechał z
jezdni uderzając bokiem pojazdu w slup energetyczny, skutkiem czego doszło do
pożaru pojazdu, powodując jego zniszczenie, czym nieumyślnie spowodował u
pasażerów pojazdu S. M. i M. B. ciężkie obrażenia ciała skutkujące ich zgonem na
miejscu, natomiast u trzeciego z pasażerów – K. P. ciężkie obrażenia ciała w
postaci złamania kości ciemieniowej i skroniowej lewej z wgłobieniem odłamów,
ukrwotocznionego stłuczenia płata ciemieniowego lewej półkuli mózgu, oparzenia II
stopnia okolic łopatkowej lewej stanowiących chorobę realną zagrażającą jego
życiu,
tj. przestępstwa z art. 177 § 2 k.k., za które wymierzono mu karę 5 lat i 6 miesięcy
pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet okres rzeczywistego pozbawienia
wolności w sprawie. Ponadto, na mocy art. 42 § 1 k.k. orzeczono wobec
oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych na okres 10 lat, zaliczając na jego poczet okres zatrzymania prawa
jazdy od dnia 17.03.2024 r., a na mocy art. 46 § 1 k.k. orzeczono od oskarżonego
tytułem częściowego zadośćuczynienia na rzecz osób uprawnionych: P. M., J. M.,
A. B. kwoty po 100 000 zł, na rzecz M. B. kwotę 50 000 zł i na rzecz K. P. jako
pokrzywdzonego kwotę 20 000 zł.
Powyższy wyrok został zaskarżony przez obrońców oskarżonego,
pełnomocników oskarżycieli posiłkowych oraz prokuratora na niekorzyść B. D..
Pierwszy z obrońców oskarżonego, podnosząc zarzut rażącej
niewspółmierności kary oraz wskazując na niewłaściwe obliczenie wysokości
środka kompensacyjnego, wniósł o orzeczenie wobec oskarżonego kary w niższym
wymiarze oraz odpowiednie obliczenie częściowego bądź całościowego
zadośćuczynienia.
III KK 449/25
3
Drugi z obrońców, podnosząc zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych
przyjętych za podstawę wyroku, obrazy przepisów postępowania, mającej wpływ na
treść zaskarżonego orzeczenia (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k., art. 193 k.p.k.,
art. 201 k.p.k. i art. 410 k.p.k.) oraz rażącej niewspółmierności kary, środka
karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych oraz
zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonych, wniósł o zmianę zaskarżonego
wyroku poprzez uznanie B. D. za winnego przestępstwa z art. 177 § 1 k.k. oraz
wymierzenie kary pozbawienia wolności w dolnych granicach ustawowego
zagrożenia z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Pełnomocnik oskarżycielek posiłkowych P. M. i M. B., podnosząc zarzuty
obrazy prawa materialnego (art. 177 § 2 k.k., art. 46 § 1 k.k.) oraz rażącej
niewspółmierności wymierzonej kary, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w
całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Limanowej do ponownego
rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie
oskarżonemu kary pozbawienia wolności w wymiarze 8 lat oraz orzeczenie od
oskarżonego B. D. tytułem zadośćuczynienia na rzecz P. M. jako osoby
uprawnionej kwoty 200 000 zł, a na rzecz M. B. jako osoby usprawnionej 100 000 zł.
Drugi pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej P. M., podnosząc zarzuty obrazy
prawa materialnego (art. 177 § 2 k.k.) oraz rażącej łagodności wymierzonej kary,
wniósł uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi
Rejonowemu w Limanowej do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę
zaskarżonego wyroku w punkcie poprzez orzeczenie oskarżonemu kary
pozbawienia wolności w wymiarze 8 lat.
Prokurator zaskarżając wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej
orzeczenia o karze sformułował zarzut rażącej niewspółmierności kary pozbawienia
wolności wymierzonej oskarżonemu B. D. i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku
poprzez wymierzenie B. D. kary 7 lat pozbawienia wolności.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn.
akt II Ka 568/24, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Wyrok Sądu odwoławczego został zaskarżony przez obrońców skazanego.
Pierwszy z nich podniósł zarzut rażącego naruszenia przepisów
postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art. 433 § 2
III KK 449/25
4
k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 § 1 k.p.k. oraz art. 5 § 2
k.p.k., polegającego na braku poczynienia niezbędnych ustaleń w zakresie
ewentualnego przyczynienia się pokrzywdzonych do skutku śmiertelnego (poprzez
niezapięcie pasów bezpieczeństwa), jak również na nieuwzględnieniu tej
okoliczności przy wymiarze kary, mimo że kwestia ta była wyraźnie podnoszona w
środku odwoławczym obrońcy. W konsekwencji Sąd odwoławczy nie sprostał
obowiązkom kontroli instancyjnej — nie rozstrzygnął istniejących wątpliwości
zgodnie z zasadą in dubio pro reo i nie odniósł się rzetelnie do zarzutów apelacji
wbrew wymaganiom wskazanych przepisów postępowania.
Na podstawie tak sformułowanego zarzutu autor kasacji wniósł o uchylenie w
całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Nowym
Sączu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Drugi z obrońców podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci
naruszenia art. 53 § 2 k.k., poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu starania o
naprawienie szkody poczynionego wobec pokrzywdzonego K. P. w postaci wpłaty
w wysokości 20.000 zł, która to okoliczność wskazana została przez obronę w
uzasadnieniu apelacji oraz we wniosku dowodowym zawartym w apelacji.
Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania.
Prokurator w odpowiedziach na kasację, wniósł o jej oddalenie jako
oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co uprawniało do jej rozpoznania na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Wbrew temu, co podnosi autor kasacji Sąd odwoławczy wywiązał się ze
swoich obowiązków i przeprowadził rzetelną kontrolę instancyjną, w tym także w
zakresie zarzutu dotyczącego kwestii zapięcia pasów przez pokrzywdzonych. W
tym kontekście wolno zauważyć, że Sąd II instancji zasadnie wskazał, że „to na
oskarżonym jako kierowcy pojazdu ciążył obowiązek przewożenia pasażerów w taki
sposób, by zapewnić im bezpieczeństwo, w tym także poprzez wyegzekwowanie
zapięcia pasów bezpieczeństwa” (s. 16 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). W
orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że: „kierujący ma obowiązek
III KK 449/25
5
upewnić się, czy pasażerowie mają prawidłowo zapięte pasy bezpieczeństwa nie
tylko przed rozpoczęciem uczestnictwa w ruchu drogowym, ale również
kontrolować, czy z nich prawidłowo korzystają w czasie dalszej jazdy” (wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 17 listopada 2021 r., V KK 384/21 LEX nr 3272290 z glosa
aprobującą Sz. Krajnika, Ius Novum 2022/1/164-173; postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 6 grudnia 2023 r., II KK 460/23, LEX nr 3717544).
Trafnie wskazuje się w orzecznictwie, że: „w sferze wątpliwości natury
faktycznej reguła in dubio pro reo znajduje (…) zastosowanie nie tylko w zakresie,
w jakim niemożność ich usunięcia dotyczy bezpośrednio kwestii winy lub jej stopnia,
wpływając na treść orzeczenia, lecz także w zakresie, w jakim wątpliwości takie
przesądzać mogą o konieczności przyjęcia, że zachodzi negatywna przesłanka
procesowa” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2007 r., IV KK 281/07, LEX
nr 341867). Należy natomiast wyrazić wątpliwość, czy zasada ta odnosi się do
okoliczności rzutujących na wymiar kary, nie przesądzających samej kwestii
odpowiedzialności karnej, a to choćby z uwagi na otwarty ich katalog i niekiedy –
tak jak w niniejszej sprawie – obiektywny brak możliwości ustalenia ich wystąpienia
bądź stwierdzenia niewystąpienia. Nie oznacza to jednak przyjęcia wersji
niekorzystnej dla oskarżonego, ale implikuje konieczność rezygnacji z poczynienia
określonego rodzaju ustaleń faktycznych, co jest rozwiązaniem dla oskarżonego
neutralnym. Nie można także zapominać o tym, że zasada określona w art. 5 § 2
k.p.k. nie ma samodzielnego bytu wśród zasad prawa, lecz wynika z zasady
domniemania niewinności i związanej z nią aksjologii lokującej aspekty
gwarancyjne obu tych zasad na płaszczyźnie winy, nie zaś kary.
Prezentowane podejście zgodne jest zresztą z tym, co wskazuje się do
dawna w orzecznictwie tj., że „określony przez ustawodawcę stan, jako «nie dające
się usunąć wątpliwości» powstaje dopiero w następstwie oceny dowodów. Wtedy
dopiero można bowiem stwierdzić, czy wątpliwości, jeśli takowe w ogóle
występowały, były poważne i istotne, a nie jedynie spekulacyjne oraz czy i jakie
miały one znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności prawnej
oskarżonego” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2018 r., III KK 286/17,
LEX nr 2559388; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2023 r., IV
KK 289/23, LEX nr 3651571). Przeciwne stanowisko stwarzałoby właśnie pole do
III KK 449/25
6
spekulacji, które – z uwagi na otwarty katalog okoliczności wpływających na wymiar
kary – można by było prowadzić niemal w każdej sprawie.
Wskazywany przez drugiego z obrońców zarzut obrazy art. 53 § 2 k.k. jest
oczywiście chybiony, albowiem w istocie stanowi próbę samoistnego
kwestionowania wymiaru kary, co w postępowaniu kasacyjnym nie jest
dopuszczalne (art. 523 § 1 k.p.k. zd. II). Jedynie zatem na marginesie warto
zaznaczyć, że Sąd odwoławczy rozpatrywał kwestię współmierności wymiaru kary
w obu kierunkach, w związku z zarzutami podniesionymi w rozpoznawanych
apelacjach i swoje stanowisko wyraził na s. 20-26 uzasadnienia wyroku. Wolno też
na koniec wyrazić wątpliwość, na ile w ogóle istotne było to, że rodzice skazanego
przekazali pokrzywdzonemu K. P. kwotę 20 000 zł, czyniąc to zresztą już po
wydaniu wyroku przez Sąd I instancji.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w
postanowieniu, kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążając
skazanego. O obciążeniu skaznanego kosztami pomocy prawnej z wyboru,
udzielonej oskarżycielom posiłkowym w postepowaniu kasacyjnym orzeczono na
podstawie § 11 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych (t.j. Dz.U.2023.1935) oraz § 11 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 12 ust. 1
Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U.2023.1964).
[J.J.]
[r.g.]
