II ZSG 4/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 kwietnia 2025 r.
SSN Zbigniew Korzeniowski
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu bez udziału
stron 14 kwietnia 2025 r., w sprawie radcy prawnego M. S.,
skargi r. pr. D. M. - obrońcy obwinionego, na orzeczenie Wyższego Sądu
Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z 17 lipca 2024 r.,
sygn. akt […], uchylające orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego
Okręgowej Izby Radców Prawnych […] z 9 listopada 2023 r., sygn. akt [...] i
przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. w zw. z art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.
o radcach prawnych,
postanowił:
1. oddalić skargę;
2. obciążyć obwinionego r. pr. M. S. kosztami postępowania
skargowego w kwocie 20 zł (dwudziestu złotych).
UZASADNIENIE
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego OIRP […] wystąpił do Okręgowego
Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych […] z wnioskiem o
wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko r. pr. M. S., obwiniając go o to,
że:
w okresie od 18 lutego 2021 r. do 11 marca 2021 r. dokonał cyfrowego
przesłania danych w postaci dokumentów lub wzorów dokumentów B. Spółka
Europejska, B. SE Oddział Polska (dalej „B.”) za pośrednictwem poczty
II ZSG 4/25
2
elektronicznej z adresu […]@[…] na adres […]@[…]1 w sposób naruszający
zobowiązania kontraktowe radcy prawnego wobec B. oraz bez rzeczowego
uzasadnienia i w celach niezgodnych z celami, dla jakich radca prawny posiadał
dostęp do tych dokumentów tj. o dopuszczenie się przewinienia dyscyplinarnego
stypizowanego w art. 12 ust. 1 i 14 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, którego tekst
jednolity stanowi załącznik do uchwały Nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego
Zjazdu Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014 r. w związku z art. 64 ust. 1
ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1166).
Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych […],
orzeczeniem z 9 listopada 2023 r., sygn. akt [...], uniewinnił obwinionego r. pr. M. S.
od popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, a koszty
postępowania przejął na rachunek Okręgowej Izby Radców Prawnych […].
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez pokrzywdzoną od orzeczenia
Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego OIRP […] z 9 listopada 2023 r., Wyższy Sąd
Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych, orzeczeniem z 17 lipca 2024 r.
sygn. akt […] uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego
rozpoznania Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu Okręgowej Izby Radców
Prawnych […].
Od powyższego orzeczenia skargę złożyła obrońca obwinionego podnosząc:
1. naruszenie przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny, prawa procesowego mającego
istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. naruszenie art.
437 § 2 k.p.k. wyrażającego się błędnym wnioskiem WSD, iż
w przedmiotowej sprawie konieczne jest „ponowienie postępowania” co
należy rozumieć, że w istocie konieczne jest przeprowadzenie całego
przewodu na nowo, w tym także postępowania dowodowego, podczas gdy
WSD, tj. sąd dyscyplinarny II instancji nie wskazuje faktycznej i rzeczywistej
niekompletności postępowania dowodowego Sądu Dyscyplinarnego
I instancji lub jego istotnych uchybień w zakresie jego oceny poza
wskazaniem, że przekazanie sprawy Sądowi Dyscyplinarnemu I instancji do
ponownego rozpoznania ma nastąpić: w celu ustalania „prawdziwości
II ZSG 4/25
3
twierdzeń obwinionego co do wcześniejszej praktyki przesyłania plików,
dokumentów pokrzywdzonego” na adres kancelarii radcy prawnego
i akceptacji tejże przez pokrzywdzoną oraz w celu ustalenia jaki walor
posiadają dowody w postaci dokumentów, „przedłożonych przez
obwinionego” w odpowiedzi na odwołanie, w aspekcie jego autorstwa,
względnie współautorstwa tychże w kontekście cesji praw autorskich
wynikających z Umowy o współpracy;
2. naruszenia przez WSD prawa procesowego mającego istotny wpływ na treść
wydanego w sprawie orzeczenia, tj. art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 k.p.k.,
w zakresie w jakim WSD wskazuje, że są podstawy do ukarania
obwinionego, ale tego nie może uczynić w postępowaniu odwoławczym, na
podstawie aktualnie zgromadzonego materiału dowodowego
z jednoczesnym zaprzeczeniem własnej tezy wynikającej ze wskazania na
konieczność „ponowienia postępowania” oraz przeprowadzenia dalszych
dowodów w sprawie, co jest twierdzeniem oczywiście nieprawidłowym
i błędnym co do zasady w świetle materiału dowodowego zgromadzonego
w aktach sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego (WSD) objęte skargą
obwinionego ma charakter procesowy i tylko w tym zakresie może podlegać kontroli,
zgodnie z ustawą procesową (k.p.k.) w zw. z art. 741 pkt 1 ustawy z 6 lipca 1982 r.
o radcach prawnych.
Sąd Najwyższy może oddalić skargę albo ją uwzględnić w całości lub w
części i przekazać sprawę WSD do ponownego rozpoznania (art. 539e § 2 k.p.k.).
Nie ma podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż jej zarzuty nie podważają
orzeczenia WSD uchylającego orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego
(OSD) i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania.
II ZSG 4/25
4
Zarzuty skargi i jej argumentacja nie prowadzą do jej uwzględnienia
z następujących przyczyn.
Orzeczenie WSD oparte jest na stwierdzeniu, że w sprawie istnieją podstawy
do ukarania obwinionego i powinien o tym orzec OSD.
To stwierdzenie jest stanowcze i nie jest niedopuszczalne na etapie
postępowania przed sądem drugiej instancji.
Zważając na regułę ne peius (art. 454 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k.) WSD
nie mógł zakończyć sprawy.
Skarżący kontestuje takie założenie.
Powstaje zatem pytanie czy art. 454 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k. może
być stosowany wprost w postępowaniu dyscyplinarnym.
Wątpliwość wynika z „odpowiedniego” stosowania przepisów Kodeksu
postępowania karnego w postępowaniu dyscyplinarnym (art. 741 pkt 1 ustawy
o radcach prawnych).
Za stosowaniem wprost przemawiać może konstytucyjna zasada
dwuinstancyjnego postępowania (art. 176 ust. 1 ustawy zasadniczej). Jednak
zasada ta zastrzeżona jest do postępowania sądowego. Skazanie w sprawie karnej
dopiero przez sąd drugiej instancji, czyli bez kontroli w zwykłej instancji procesowo
może być oceniane negatywnie. Szkodliwość społeczna przestępstw z samej
natury jest większa niż deliktów dyscyplinarnych.
Z drugiej strony sprawy dyscyplinarne mogą być i są rozstrzygane przez
sądy korporacyjne („sądy braci”). Sąd Najwyższy kontroluje to postępowanie po
wniesieniu szczególnej skargi (kasacji). Znaczenie ma zatem charakter tych spraw
i zaufanie do sądu wybranego przez samorząd radców prawnych. Procedura
uwzględnia etap wyjaśnienia sprawy i etap jej osądu. Sprawy są prowadzone przez
radców prawnych i bazują z reguły na materiale i dowodach, które często nie są
sporne. Natomiast problemem może być ocena zachowania jako przewinienia
dyscyplinarnego. Taka sytuacja występuje w tej sprawie.
II ZSG 4/25
5
Podkreśla się to, gdyż skarga obwinionego trzyma się ściśle reżimu
określonego w ustawie karnej procesowej i zasadniczy zarzut łączy z pominięciem
przez WSD właściwej wykładni i stosowania art. 454 § 1 k.p.k., wynikającej z
uchwały Sądu Najwyższego z 20 września 2018 r., I KZP 10/18 (z tezą - Możliwość
uchylenia wyroku uniewinniającego, umarzającego albo warunkowo umarzającego
postępowanie karne i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana
z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.)
zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych
uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt
1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu
prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) -
stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na
przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. Sama tylko możliwość wydania
takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest
niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454
§ 1 k.p.k.).
Na tej podstawie skarżący wskazuje, iż WSD zauważone braki w materiale
dowodowym powinien najpierw uzupełnić i samodzielnie przeprowadzić stosowne
czynności dowodowe. Jest do tego zobowiązany, co wynika z regulacji dotyczących
postępowania odwoławczego, przede wszystkim z art. 452 k.p.k.
Objęte skargą obwinionego orzeczenie WSD nie jest jednak w kolizji z art.
452 k.p.k. i z art. 454 k.p.k. Z uchwały Sądu Najwyższego z 20 września 2018 r. nie
wynika, że sąd drugiej instancji ma sanować postępowanie poprzez
przeprowadzenie postępowania dowodowego i własne orzeczenie kończące
sprawę w drugiej instancji (byłoby to sprzeczne z art. 454 k.p.k.). Reguła ne peius
nadal ma swoje samodzielne znaczenie, gdyż dwuinstancyjne postępowanie jest
standardem w postępowaniu karnym, a także dyscyplinarnym, a który nie
spełniałby się, gdyby przyjąć normę przeciwną do wynikającej z art. 454 k.p.k., czyli
że obwiniony mógłby być uznany za winnego przez wyższy sąd dyscyplinarny,
mimo, że został uniewinniony w pierwszej instancji.
II ZSG 4/25
6
Po wtóre argumentacja dotycząca przedmiotu sprawy przedstawiona przez
WSD w tej sprawie jest na tyle oczywista, że zastępuje powinność
przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu potwierdzenia przypuszczenia
o zasadności skazania (art. 454 k.p.k.).
Kasatoryjne orzeczenie WSD wynika wszak z zarzutu zaniechania
i pominięcia treści podstawowego materiału dowodowego zgromadzonego
w sprawie, wynikającego zasadniczo z dokumentów, co uprawnia stwierdzenie, że
WSD ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny. Dał
temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia. Zakwestionował stan faktyczny przyjęty
przez OSD jako ustalony bez oparcia się o cały materiał dowodowy, tj.
z pominięciem niektórych znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, których
zarówno obwiniony, jak i pokrzywdzona nie kwestionowali.
WSD wskazał w szczególności na następujące kwestie:
1. Dokonując wybiórczej oceny materiału dowodowego zgromadzonego
w sprawie OSD doszedł do przekonania, że ich treść, skonfrontowana ze sobą, jest
logiczna, spójna, a co za tym idzie walor wiarygodności może być im przyznany
– z czym WSD nie może się zgodzić. Powyższe stanowi o istnieniu dowodów
przeciwnych do twierdzeń obwinionego składanych w toku postępowania przed
Sądem I instancji, które to twierdzenia jednak w ocenie Sądu I instancji składały się
na wersję wydarzeń całkowicie wiarygodną, znajdującą oparcie w dowodach
i zgodną z doświadczeniem życiowym. Reguła wyrażona w art. 7 k.p.k. stanowi, że
Sąd winien kształtować swoje przekonanie na podstawie wszystkich
przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad
prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.
Uprawnione są zatem twierdzenia pokrzywdzonej jakoby w sprawie, wystąpiły
dowody wystarczające na przypisanie obwinionemu popełnienia deliktu
dyscyplinarnego. Dowody takie stanowiły znajdujące się w aktach sprawy
dokumenty (Umowa o współpracy stron z dnia 20 grudnia 2016 r., wyrok Sądu
Okręgowego z dnia 28 lipca 2023 r.), które nie zostały, zdaniem Sądu
Odwoławczego, ocenione przez Sąd meriti swobodnie, w zgodzie z prawem, czy
II ZSG 4/25
7
wręcz według wynikających z niego obowiązków - w tym również w oparciu
o zasady doświadczenia życiowego.
2. Wydając orzeczenie uchylające i przekazujące sprawę do ponownego
rozpoznania Wyższy Sąd Dyscyplinarny uczynił to po rozpoznaniu podniesionych
przez odwołującą (pokrzywdzoną) zarzutów dotyczących naruszenia
w szczególności art. 4, 7 i 410 k.p.k.
3. Sąd I instancji nie wziął pod uwagę zapadłego w sprawie pomiędzy
obwinionym a pokrzywdzoną wyroku Sądu Okręgowego w W., […] Wydziału
Własności Intelektualnej z dnia 28 lipca 2023 r. (sygn. akt: […]), pomimo tego, iż
pokrzywdzona przedmiotowy wyrok wraz z uzasadnieniem przedłożyła OSD w toku
postępowania dyscyplinarnego. Powyższy wyrok zaś nakazał obwinionemu
(pozwanemu) „(...) usunięcie ze wszystkich posiadanych nośników, niezależnie od
sposobu ich utrwalania, w tym przechowywanych na nośnikach cyfrowych,
zasobach internetowych następujących dokumentów stanowiących tajemnicę
przedsiębiorstwa powódki:
1. „Procedura zasady wdrożenia produktów i ich wycofania”, Decyzja dyrektora
oddziału B. SE z 10 czerwca 2019 r. w sprawie zatwierdzenia polityki
ochrony danych osobowych B. SE spółki europejskiej oddział
w Polsce,
„Szacowanie ryzyka procesów przetwarzania danych osobowych” z dnia
9 października 2019 r.”.
4. Wyższy Sąd Dyscyplinarny nie podzielił poglądu przedstawionego
w uzasadnieniu orzeczeniu OSD, jakoby brak było w Umowie o współpracy
zawartej przez strony w dniu 20 grudnia 2016 r. regulacji zakazujących
obwinionemu praktyki kopiowania dokumentów, a w tym brak było zobowiązania co
do tego, że obwiniony nie będzie mógł skorzystać z uprawnienia do zachowania
kopii dokumentów, na których pracował, wynikającego z Regulaminu wykonywania
zawodu radcy prawnego. Zdaniem WSD w pkt 5.1 Umowy o współpracy strony
wyraźnie zastrzegły, że o ile w rezultacie wykonywania umowy powstanie utwór to
autorskie prawa majątkowe do tegoż utworu przysługiwać będą pokrzywdzonej
II ZSG 4/25
8
Spółce jako Zamawiającemu. Zwielokrotnienie utworu leży zaś w sferze uprawnień
majątkowych a nie osobistych twórcy, zatem, zdaniem Sądu Odwoławczego,
obwinionemu nie przysługiwało oparte na ustawie prawo do wykonania czynności
kopiowania plików z jednego nośnika informacji i przesłanie ich dalej za
pośrednictwem maila na inny nośnik, który to czyn spełnia definicję zwielokrotnienia.
Ponadto WSD wskazuje, że zarzut postawiony obwinionemu dotyczył
naruszenia przez niego art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego w związku
z art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (słusznie OSD pominął wadliwą
podstawę prawną wniosku o ukaranie opartą o art. 14 KERP), zatem Sąd I instancji
winien rozpatrzyć go w szczególności pod kątem nakazu sumienności
w wykonywaniu czynności zawodowych przez obwinionego jako radcę prawnego
(art. 12 ust. 1 KERP) - w kontekście jego zobowiązań umownych, ale także pod
kątem naruszenia przez obwinionego samego prawa (art. 64 ust. 1 ustawy
o radcach prawnych) w sferze własności intelektualnej, czy ustawy o zwalczaniu
nieuczciwej konkurencji. W ocenie WSD, obwiniony bez wątpienia skopiował
i przesłał dokumenty bez zgody pokrzywdzonej. Istnieje tym samym domniemanie
bezprawności pozyskania tajemnicy przedsiębiorstwa, jeśli takie działanie nastąpiło
bez zgody uprawnionego, z czym w świetle materiału dowodowego mamy do
czynienia.
5. WSD podzielił także zarzuty odwołania, w kontekście uznania przez Sąd
I instancji - wbrew zasadzie obiektywizmu oraz z przekroczeniem zasady
swobodnej oceny dowodów (art. 4 i 7 k.p.k.) - zeznań obwinionego za wiarygodne
w całości, w szczególności w zakresie w jakim wskazał on, że w toku współpracy
stron, pokrzywdzona wiedziała o praktyce przesyłania przez obwinionego różnych
danych lub dokumentów za pośrednictwem poczty elektronicznej z adresu […]@[…]
na adres […]@[…]1, pomimo, że obwiniony żadnych dowodów na taki fakt, w toku
postępowania, nie przedstawił.
6. Nie znajduje oparcia w materiale dowodowym podnoszona przez OSD
w uzasadnieniu orzeczenia teza, że pokrzywdzona wiedziała o danej praktyce lub
by wyraziła na nią zgodę oraz że pokrzywdzona nie kwestionowała wersji zdarzeń
lub stanowiska obwinionego. Przeczą temu zeznania zarówno świadka J. P. jak i
II ZSG 4/25
9
korespondencja pomiędzy stronami po ujawnieniu faktu przesyłu dokumentów
przez obwinionego.
7. OSD następstwem błędnych ustaleń faktycznych dokonał błędnej wykładni
przepisów Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego, tj. § 10 ust.
2 Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego z dnia 13 czerwca 2015
(wejście w życie: 1 lipca 2015 r.) oraz § 4 ust 3 Regulaminu wykonywania zawodu
radcy prawnego z dnia 3 grudnia 2022 r. (wejście w życie: 1 stycznia 2023 r.)
przyznając obwinionemu uprawnienie do „zachowania kopii dokumentów”, na
których pracował.
8. Sąd I instancji pominął zasadniczą kwestię, że radca prawny ma
bezwzględny obowiązek podjęcia próby ustalenia z klientem, co ma zrobić
z dokumentami po zakończeniu zlecenia. Dopiero po tym, jak ustalenia takie okażą
się bezowocne lub klient nie odpowie na pytanie radcy, może on po wykonaniu
zlecenia wezwać klienta do odbioru dokumentów, przy czym może zachować ich
kopie. Przepis ten wprawdzie odnosi się literalnie do dokumentów papierowych
(źródłowych) niezbędnych do świadczenia pomocy prawnej w konkretnej sprawie
(np. oryginał pozwolenia na budowę, odpisy aktów stanu cywilnego czy inny
dokument o charakterze urzędowym), ale należy go interpretować rozszerzająco
także na dokumenty w wersji elektronicznej (pliki). Subsumpcja materiału
dowodowego dokonana przez Sąd I instancji jest w tym aspekcie wadliwa. Pismo
pokrzywdzonej, w którym wyraźnie zażądała od obwinionego, aby złożył
wyjaśnienie dotyczące kopiowania i przesyłania dokumentów znajduje się bowiem
w aktach sprawy. Obwiniony w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie
zachował się zgodnie z powołanymi wyżej przepisami Regulaminu wykonywania
zawodu. W ocenie WSD zebrany w sprawie materiał dowodowy, chociaż obszerny,
nie rozstrzyga bazowych w sprawie kwestii.
9. OSD ograniczył się do przedstawienia historycznej części uzasadnienia
oraz szczątkowego zreferowania przebiegu postępowania dowodowego.
Uzasadnienie orzeczenia nie wskazuje jednak na to, jakie fakty OSD uznał za
udowodnione, dlaczego i na jakiej podstawie prawnej, ani także jakie dowody o tym
przesądzały, jakim dowodom OSD dał wiarę i w jakim zakresie, a w jakim zakresie
II ZSG 4/25
10
innym dowodom wiarygodności odmówił, w tym także dlaczego pewne dowody
pominął (Umowa o współpracy, wyrok SO w W. z dnia 28 lipca 2023 r.). To Sąd I
instancji winien szczegółowo przeanalizować zebrany w sprawie materiał
dowodowy i następnie na tej podstawie wyciągnąć wnioski, które w kolejnym kroku
winien dopasować do istniejącego stanu prawnego. W niniejszym przypadku tak się
nie stało.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy OSD dokona pełnej i szczegółowej
analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, poczyni własne ustalenia
odnośnie do stanu faktycznego, jaki wystąpił w odniesieniu do zarzucanemu
obwinionemu czynu, dokona szczegółowych ustaleń co do wymiaru kary. Sąd
I instancji winien w pełnym zakresie dokonać ponadto ustaleń:
- czy prawdziwe są twierdzenia obwinionego co do wcześniejszej jego
praktyki przesyłania plików, dokumentów pokrzywdzonej na prywatny adres i
akceptacji tejże przez pokrzywdzoną,
- jaki walor posiadają dowody w postaci dokumentów, przedłożone przez
obwinionego w odpowiedzi na odwołanie, w aspekcie jego autorstwa, względnie
współautorstwa tychże w kontekście cesji praw autorskich wynikającej z Umowy o
współpracy z dnia 20.12.2016 r.
W konkluzji Sąd Odwoławczy wskazał, że istnieją podstawy do ukarania
obwinionego, ale tego nie może uczynić w postępowaniu odwoławczym. Zdaniem
WSD istnieją wiarygodne dowody podważające ustalenia faktyczne Sądu pierwszej
instancji, których sam nie może zmienić.
Podstawą orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego jest art. 437 § 2
k.p.k. w zw. z art. 454 k.p.k., co wprost wyraża sentencja orzeczenia, a zatem nie
wypadek ujęty jako ostatni w art. 437 § 2 k.p.k., czyli konieczność
„przeprowadzenia na nowo przewodu w całości”.
Sąd dyscyplinarny suwerennie przyjmuje, który przepis prawa materialnego
ma w sprawie zastosowanie, a w szczególności czy ma zastosowanie norma prawa
materialnego do której odwołuje się wniosek o ukaranie.
II ZSG 4/25
11
Odwołanie na podstawie art. 539a k.p.k. otwiera kontrolę procesową a nie
materialną, dlatego w tym trybie nie można podważyć założenia WSD dotyczącego
normy prawa materialnego jaka powinna mieć w sprawie zastosowanie. Jest to
domena Sądu Dyscyplinarnego, która może podlegać kontroli w trybie skargi
kasacyjnej a nie odwołania na uchylenie orzeczenia OSD przez WSD na podstawie
art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 k.p.k.
Nie jest zatem zasadny zarzut pierwszy skargi, tj. naruszenia art. 437 §
2 k.p.k., gdyż w WSD choć wskazuje na ponowną ocenę dowodów, to nie jest to
trzeci wypadek, czyli konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.
W uzasadnieniu orzeczenia nie ma zwrotu o konieczności „ponowienia
postępowania” zatem decyduje podstawa podana w sentencji orzeczenia, a więc
art. 454 k.p.k.
W aspekcie art. 539a k.p.k. nie jest też zasadny zarzut drugi skargi, gdyż
w trybie odwołania na podstawie art. 539a k.p.k. nie podlega kontroli wskazanie
WSD, że „są podstawy do ukarania obwinionego …”.
Oceny tej nie zmienia argumentacja uzasadnienia odwołująca się do oceny
dowodów (art. 4, 7, 410 k.p.k.). Niemniej nie można wykluczyć sytuacji, w której
Sąd drugiej instancji nie zgadza się z oceną dowodów dokonaną przez Sąd
pierwszej instancji, co nie jest sytuacją niezwykłą i również składa się na podstawę
uchylenia z art. 454 k.p.k.
Konkluzja uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia jednoznacznie to
potwierdza. Zdaniem WSD istnieją wiarygodne dowody podważające ustalenia
faktyczne sądu pierwszej instancji, których sam nie może zmienić.
Sąd Najwyższy w trybie skargi z art. 539a k.p.k. nie może dokonywać
kontroli oceny dowodów (art. 7 k.p.k.) oraz prawa materialnego, które łącznie mogą
decydować o zastosowaniu przez WSD art. 454 k.p.k., skoro sąd dyscyplinarny
w dwuinstancyjnym postępowaniu samodzielnie ustala stan faktyczny i suwerennie
kwalifikuje czyn na gruncie prawa materialnego.
II ZSG 4/25
12
Powyższe uprawnia stwierdzenie, że Wyższy Sąd Dyscyplinarny w należyty
sposób przeprowadził kontrolę instancyjną i podjął prawidłową decyzję procesową.
W części motywacyjnej swojego rozstrzygnięcia podał zasadnicze powody, dla
których konieczne było uchylenie zaskarżonego odwołaniem rozstrzygnięcia. Sąd
ten wskazał na błędy popełnione przez sąd pierwszej instancji w sferze wadliwej
oceny zachowania obwinionego z punktu widzenia odpowiedzialności
dyscyplinarnej oraz oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Nie jest tak, jak
twierdzi skarżący, że zawarte w uzasadnieniu Wyższego Sądu Dyscyplinarnego
sformułowanie: „ponowienie postępowania”, należy rozumieć, w taki sposób, iż w
istocie konieczne jest przeprowadzenie całego przewodu na nowo. WSD wyraźnie
wskazał, że uzasadnienie orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego I instancji nie
wskazuje na to, jakie fakty OSD uznał za udowodnione, dlaczego i na jakiej
podstawie prawnej, ani także jakie dowody o tym przesądzały, jakim dowodom
OSD dał wiarę i w jakim zakresie, a w jakim zakresie innym dowodom
wiarygodności odmówił, w tym także dlaczego niektóre dowody, takie jak: umowa o
współpracy, wyrok SO w W. z 28 lipca 2023 r.
Z tych motywów Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak w postanowieniu.
Kierując się treścią art. 626 § 2 k.p.k. oraz art. 618 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z §
1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie
wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym
w zw. z art. 741 pkt 1 ustawy o radcach prawnych, kosztami postępowania
skargowego w kwocie 20 zł. należało obciążyć skarżącego.
[M. T.]
[a.ł]