II KZ 7/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Bednarek
Dnia 13 maja 2026 r.
w sprawie E. W. , L. K. i B. K.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 13 maja 2026 r.,
zażalenia oskarżyciela subsydiarnego - P. O. - na zarządzenie Przewodnoczącego
Wydziału II Karnego z 14 stycznia 2026 r., sygn. akt II AKz 1166/25, o odmowie
przyjęcia kasacji od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 3 listopada
2025 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie
z 10 września 2025 r., sygn. VIII K 53/24, jako niedopuszczalnej z mocy prawa,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie
UZASADNIENIE
Zaskarżonym zarządzeniem odmówiono przyjęcia kasacji wniesionej przez
pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego od postanowienia Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z 3 listopada 2025 r., II AKz 1166/25, którym utrzymano w mocy
postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 września 2025 r., sygn. VIII K
53/24, na mocy którego, na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., umorzono
postępowanie przeciwko E. W. , L. K. i B. K. . W uzasadnieniu tej decyzji, odwołując
się do treści art. 519 k.p.k., stwierdzono, że z przywołanego przepisu wprost wynika,
że nie jest możliwe wniesienie kasacji od tego rodzaju orzeczenia.
II KZ 7/26
2
Powyższe zarządzenie zostało zaskarżone przez oskarżyciela
subsydiarnego w całości. Skarżący zaskarżonemu zarządzeniu zarzucił:
1. rażące naruszenie art. 523 § 1 k.p.k. polegające na bezzasadnym przyjęciu,
że kasacja nie wykazuje rażącego naruszenia prawa materialnego, podczas
gdy zaskarżone orzeczenie oparto na wadliwym przyjęciu przedawnienia
karalności czynu ciągłego bez ustalenia daty końcowej tego czynu;
2. naruszenie art. 530 § 1-3 k.p.k. polegające na przekroczeniu granic tzw.
przedsądu i dokonaniu merytorycznej oceny zasadności kasacji zamiast
ograniczenia się do sprawdzenia istnienia ustawowych podstaw jej przyjęcia;
3. rażące naruszenie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 101 k.k. i art. 12 k.k.
polegające na przyjęciu przedawnienia karalności czynu ciągłego bez
ustalenia czasu jego zakończenia;
4. naruszenie art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. polegające na wydaniu zaskarżonego
postanowienia przez sąd w nienależycie obsadzonym składzie, w którym
uczestniczył sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie X.Y. (SSA), mimo
braku skutecznego powołania go na urząd sędziego w rozumieniu
Konstytucji RP, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą;
5. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC polegające
na pozbawieniu skarżącego prawa do rozpoznania sprawy przez sąd
ustanowiony ustawą.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i
przyjęcie wniesionej kasacji do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesione zażalenie jest całkowicie niezasadne.
Stosownie bowiem do art. 519 k.p.k. strona może wnieść kasację od
prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie oraz od
prawomocnego postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania
i zastosowaniu środka zabezpieczającego określonego w art. 93a k.k. Zatem
zgodnie z przywołanym przepisem możliwość wniesienia kasacji tj.
nadzwyczajnego środka zaskarżenia przewidziana jest dla prawomocnego wyroku
sądu odwoławczego kończącego postępowanie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że
kasacji podlegają tylko prawomocne orzeczenia sądów odwoławczych wydanych w
II KZ 7/26
3
formie wyroku skazującego, uniewinniającego, umarzającego lub warunkowo
umarzającego postępowanie. Zatem kasacja nie przysługuje od wyroków sądów
pierwszej instancji (w tym wyroków nakazowych), prawomocnych wyroków sądu
drugiej instancji niekończących postępowania tj. uchylających wyrok i
przekazujących do ponownego rozpoznania oraz prawomocnych postanowień
sądów odwoławczych, choćby miały cechy kończących postępowania. W tym
ostatnim
przypadku
w
myśl
art.
art.
521
§ 1 k.p.k. – kasację złożyć może jedynie Minister Sprawiedliwości - Prokurator
Generalny i Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Rzecznik Praw Dziecka co do
każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie, jeżeli przez
wydanie orzeczenia doszło do naruszenia praw dziecka (art. 521 § 2 k.p.k.). Strony
mogą jedynie składać do wskazanych wyżej podmiotów wnioski o rozważenie
celowości wniesienia kasacji od postanowień. Omawiana natomiast regulacja
zakładająca możliwość wniesienia kasacji od prawomocnego postanowienia sądu
odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka
zabezpieczającego w oczywisty sposób nawiązuje do unormowań art. 324 k.p.k. i
art. 354 k.p.k., które odnoszą się do wniosku prokuratora o umorzenie
postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i zastosowanie środków
zabezpieczających, po uwzględnieniu którego sąd wydaje jedną decyzję procesową
– o umorzeniu postępowania karnego i zastosowaniu środka zabezpieczającego. W
orzecznictwie podkreśla się zasadnie w związku z tym, że z uwagi na użycie w art.
519 k.p.k. funktora zdaniowego „i”, będącego wyznacznikiem koniunkcji, która
przewidziana jest dla równocześnie występujących czynników,
a więc jak w tym wypadku, gdy sąd umarza postępowanie i jednocześnie stosuje
środki zabezpieczające. I tylko w takim wypadku orzeczenie sądu odwoławczego
wydane po rozpoznaniu zażalenia, które zapadło w formie postanowienia stronie
przysługuje kasacja na podstawie art. 519 k.p.k. (szerzej na ten temat patrz
postanowienie Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2026 r., sygn. IV KZ 38/25). W
innym przypadku, gdy orzeczenie zostało wydane w formie postanowienia stronie
kasacja nie przysługuje.
Dlatego też w pełni prawidłowo w zaskarżonym zarządzeniu odmówiono
przyjęcia kasacji jako niedopuszczalnej z mocy ustawy (art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z
II KZ 7/26
4
art. 530 § 2 k.p.k.), skoro zaskarżono nią postanowienie o umorzeniu postępowania.
Wniesione zażalenie tej oceny zmienić nie może.
Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
