Co dokładnie stanowi przepis
Art. 354 KPK reguluje sposób rozpoznania wniosku prokuratora, gdy prokurator wnosi o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy oraz o zastosowanie środków zabezpieczających. Przepis nakazuje odpowiednie stosowanie regulacji zawartych w tym samym rozdziale Kodeksu postępowania karnego, ale wprowadza trzy wyraźne zmiany. Po pierwsze, w takim postępowaniu nie stosuje się przepisów o oskarżycielu posiłkowym. Po drugie, wniosek co do zasady kieruje się na rozprawę, przy czym w określonych warunkach może zostać rozpoznany na posiedzeniu. Po trzecie, jeżeli dochodzi do umorzenia postępowania, Art. 354 KPK odsyła do art. 322 § 2 i 3 KPK.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy prokurator składa wskazany w nim wniosek, łączący żądanie umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy z żądaniem zastosowania środków zabezpieczających. Zasadą jest rozpoznanie tego wniosku na rozprawie. Posiedzenie jest możliwe, jeżeli z materiałów postępowania przygotowawczego nie wynika wątpliwość ani co do popełnienia przez podejrzanego czynu zabronionego, ani co do jego niepoczytalności w chwili czynu. Dodatkowo prezes sądu musi uznać rozpoznanie sprawy na posiedzeniu za celowe. W takim posiedzeniu uczestniczą prokurator, obrońca i podejrzany, jednak podejrzany nie bierze w nim udziału, gdy biegli uznają ten udział za niewskazany, chyba że sąd uzna go za konieczny.
Przykład zastosowania
Prokurator prowadzi postępowanie dotyczące zniszczenia mienia i po zebraniu materiału uznaje, że podejrzany dopuścił się czynu, lecz w chwili jego popełnienia był niepoczytalny. Składa więc do sądu wniosek o umorzenie postępowania oraz o zastosowanie środków zabezpieczających. Jeżeli popełnienie czynu i niepoczytalność nie budzą wątpliwości, prezes sądu może uznać za celowe rozpoznanie wniosku na posiedzeniu z udziałem wskazanych uczestników. Pokrzywdzony może wziąć udział w tym posiedzeniu, nawet choć przepisy o oskarżycielu posiłkowym nie mają tu zastosowania.
Częste nieporozumienia lub błędy
Nieprawidłowe jest utożsamianie braku stosowania przepisów o oskarżycielu posiłkowym z całkowitym wyłączeniem udziału pokrzywdzonego w sprawie. Art. 354 KPK wyraźnie przyznaje pokrzywdzonemu prawo udziału w posiedzeniu. Błędem byłoby także przyjęcie, że każdy taki wniosek rozpoznaje się wyłącznie na posiedzeniu, ponieważ przepis wskazuje rozprawę jako zasadę. Samo stwierdzenie niepoczytalności nie przesądza jeszcze o wyborze posiedzenia, gdyż muszą być spełnione warunki dotyczące braku wątpliwości oraz celowości takiego trybu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.