II KO 57/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 sierpnia 2026 r.
SSN Dariusz Świecki
w sprawie P. O.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 20 sierpnia 2026 r.,
wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym
wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II AKa 231/19,
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie
z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt V K 10/18,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.
postanowił:
odmówić przyjęcia wniosku
bezzasadności.
wobec
jego
oczywistej
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 4 maja 2021 r. P. O. wniósł o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19
grudnia 2019 r., sygn. akt II AKa 231/19, utrzymującym w mocy wyrok Sądu
Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt V
K 10/18. Jako podstawę swojego wniosku wnioskodawca wskazał art. 540 § 1 pkt 2
k.p.k., podnosząc, że orzekające w jego sprawie Sądy nie oceniły właściwie jego
przyznania się do winy i niesłusznie nie zastosowały w stosunku do niego art. 60 k.k.,
II KO 57/26
2
choć były zobowiązane to uczynić, gdyż „złamał tzw. zasadę przestępczej
solidarności”; że nie oceniono jego postawy w oparciu o art. 175 k.p.k. oraz że Sąd
odwoławczy nie uwzględnił jego wniosku o sprowadzenie go na rozprawę
odwoławczą stosownie do regulacji art. 374 § 1, § 1a i § 2 k.p.k. Nadto, P. O. wniósł
o ustanowienie mu obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie
postępowania.
Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2021 r., II KO
49/21, wydanym w składzie z udziałem SSN Marka Motuka, odmówiono przyjęcia
osobistego wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej
bezzasadności. Po rozpoznaniu zażalenia P. O. na to postanowienie, Sąd
Najwyższy, postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2026 r., II KZ 50/21, na podstawie art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k., uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi
Najwyższemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Z treści osobistego wniosku o wznowienie postępowania wynika jego
oczywista bezzasadność. Dlatego też należało odmówić jego przyjęcia bez
wzywania do usunięcia jego braków formalnych.
Wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek
ściśle określonych w ustawie. Ich katalog zawierają przepisy art. 540 k.p.k., art. 540a
k.p.k., art. 540b k.p.k., art. 542 § 3 k.p.k. Z kolei w art. 545 § 3 k.p.k. ustawodawca
sformułował obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania z
punktu widzenia jego ewentualnej oczywistej bezzasadności. Z brzmienia tego
przepisu wprost wynika, że sąd odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od
prokuratora, adwokata lub radcy prawnego, bez wzywania do usunięcia jego braków
formalnych, jeżeli z treści wniosku wynika jego oczywista bezzasadność. W
szczególności dotyczy to sytuacji, gdy we wniosku o wznowienie postępowania
powołuje się na okoliczności, które w ogóle nie mieszczą się we wskazanych
podstawach wznowienia postępowania.
Z taką sytuacją mamy właśnie do czynienia w przedmiotowej sprawie. W
złożonym wniosku P. O. podstaw do wznowienia postępowania upatruje w istocie w
treści art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k., skoro głównym jego zarzutem uczynił
stwierdzenie, że Sądy nie zastosowały „art. 60 k.k.”, a więc uregulowanego w tym
przepisie nadzwyczajnego złagodzenia kary, choć w ocenie autora wniosku były
zobowiązane to uczynić. Przypomnieć w tej sytuacji więc trzeba, że przepis art. 540
II KO 57/26
3
§ 1 pkt 2 lit. b k.p.k. przewiduje, iż postępowanie sądowe zakończone prawomocnym
orzeczeniem wznawia się, jeżeli dopiero po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe
fakty lub dowody, wskazujące na to, że skazanego skazano za przestępstwo
zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do
nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające
na nadzwyczajne obostrzenie kary. Wniosek o wznowienie postępowania oparty na
wskazanej podstawie może zatem okazać się skuteczny jedynie w sytuacji, gdy
wykazane w nim zostanie, że po wydaniu prawomocnego wyroku ujawnią się nowe
fakty lub dowody, które wskazują na zaistnienie wadliwości rozstrzygnięcia sądu we
wskazanym powyżej zakresie.
W sprawie niniejszej autor wniosku nie odwołuje się zaś do żadnych nowych
faktów czy dowodów, o jakich tu mowa. P. O. nawiązuje bowiem do jego przyznania
się do winy, a więc do okoliczności, która znana była orzekającym w sprawie Sądom
i została już przez nie oceniona oraz nie skutkowała zastosowaniem
nadzwyczajnego złagodzenia kary. Zatem wniosek o wznowienie sprowadza się w
istocie do zakwestionowania oceny Sądów w tym względzie, co nie może być
rozważane w kontekście wznowienia postępowania. Powodu do wznowienia nie
może stanowić również odwołanie się do art. 175 k.p.k., źle zastosowanego zdaniem
autora wniosku w kontekście jego przyznania się do winy. Otóż przepis ten stanowi
jedynie, że oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania
powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania
wyjaśnień, o czym należy oskarżonego pouczyć. Prawo to oskarżony w sprawie
zrealizował, składając wyjaśnienia określonej treści, a przy tym wskazany przepis nie
stanowi podstawy orzeczenia o karze, więc twierdzenia P. O. , że wadliwie nie
oceniono jego przyznania się do winy w oparciu o art. 175 k.p.k. są zupełnie
chybione. Z kolei kwestię udziału w rozprawie odwoławczej P. O. rozstrzygano nie
w oparciu o wskazywane we wniosku przepisy art. 374 § 1, § 1a i § 2 k.p.k., lecz po
myśli art. 451 k.p.k. Również i powyższe okoliczności w żadnym razie nie nawiązują
do podstaw wznowienia postępowania z art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k.
W tej sytuacji Sąd Najwyższy, wobec stwierdzenia, że z treści wniosku wynika
jego oczywista bezzasadność, zdecydował o odmowie jego przyjęcia. Podkreślenia
przy tym wymaga, że regulacja wstępnej kontroli wniosku o wznowienie
postępowania zawarta w art. 545 § 3 k.p.k. wprowadzona została po to, aby
wyeliminować konieczność przeprowadzania różnego rodzaju czynności
II KO 57/26
4
procesowych związanych z wnioskiem, który w stopniu oczywistym nie może
doprowadzić do wznowienia. Niezasadne jest więc wyznaczanie obrońcy z urzędu,
skoro wnioskodawca nie podał w swoim wniosku okoliczności, które mogłyby być
rozpatrywane w płaszczyźnie podstaw wznowienia postępowania.
Z tych też względów orzeczono, jak na wstępie.
[JJ.]
[a.ł]
