II KO 140/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 września 2025 r.
SSN Paweł Kołodziejski
w sprawie J. R.
skazanego z art. 258 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 11 września 2025 r.,
osobistego wniosku skazanego o wznowienie postępowania w sprawie
zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 7 listopada 2016 r., sygn. akt II AKa 329/16,
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt XVIII K 37/12,
na podstawie art. 545 § 3 zd. pierwsze k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
odmówić przyjęcia wniosku J. R. o wznowienie postępowania
wobec jego oczywistej bezzasadności.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 2 czerwca 2025 r. J. R. zwrócił się wyznaczenie mu obrońcy
z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku o wznowienie postępowania
karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 7 listopada 2016 r., sygn. akt II AKa 329/16, zmieniającym wyrok Sądu
Okręgowego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt XVIII K 37/12. Ww.
jako podstawę prawną wznowienia wskazał art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.
II KO 140/25
2
podkreślając, że nie zgadza się ze skazaniem. W jego ocenie z akt sprawy, a w
szczególności z zeznań przesłuchanych świadków, których wypowiedzi zacytował
wynika bowiem, że nie brał on udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i nie
miał świadomości przestępczego pochodzenia środków pieniężnych. Ponadto
podniósł, że również przypisanie mu odpowiedzialności za przestępstwa z art. 77
pkt 1 i 2 i art. 79 pkt 4 ustawy o rachunkowości w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art.
65 § 1 k.k. oraz przestępstwa skarbowe z art. 60 § 1 k.k.s. i art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z
art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. „jest chybione”. Powyższe stanowisko uzasadnił tym, że
wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 października 2008 r., sygn. akt II K
253/08 (którego odpis załączył), został uznany za winnego popełnienia czynu z art.
276 k.k., co wykluczało możliwość skazania za powyższe przestępstwa i
przestępstwa skarbowe. Zgodnie z treścią art. 18 § 2 k.s.h. utracił bowiem
możliwość dalszego pełnienia funkcji Prezesa Zarządu, a co za tym idzie nie
reprezentował spółek opisanych w zarzucanych mu czynach. Powołał się w tym
zakresie na poglądy doktryny i judykatury.
W kolejnym piśmie nadesłanym do Sądu Najwyższego, datowanym na dzień
23 czerwca 2025 r., skazany ponowił wniosek o ustanowienie obrońcy z urzędu,
uzupełniając wcześniejszą korespondencję o orzecznictwo sądów powszechnych
oraz Sądu Najwyższego w odniesieniu do przestępstwa z art. 258 § 1 k.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Osobisty wniosek skazanego okazał się oczywiście bezzasadny, co musiało
skutkować odmową jego przyjęcia po myśli art. 545 § 3 zd. pierwsze k.p.k.
Zgodnie z powyższym przepisem „[s]ąd, orzekając jednoosobowo, odmawia
przyjęcia wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w § 2 bez wzywania do
usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności
odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o
wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność”. Przywołana
norma prawna nakłada zatem na sąd obowiązek przeprowadzenia kontroli wniosku
o wznowienie postępowania pochodzącego od podmiotu nieprofesjonalnego pod
kątem tego czy nie jest on „oczywiście bezzasadny”. Kontrola ta ma charakter quasi
formalny, co oznacza, że w jej toku nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania
II KO 140/25
3
wniosku, ani też do badania jego zasadności pod kątem ewentualnych podstaw
wznowienia, ale do wstępnego przeanalizowania jego treści w celu ustalenia
możliwości skutecznego złożenia tego pisma. W judykaturze podkreśla się, że
„oczywista bezzasadność” wniosku w rozumieniu art. 545 § 3 zd. pierwsze k.p.k. to
taka, która widoczna jest na pierwszy rzut oka, niewątpliwa, a sam wniosek
obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego wyroku (por.
postanowienie SN z dnia 15 listopada 2023 r. IV KO 85/23; postanowienie SN z
dnia 21 grudnia 2022 r., I KO 107/22). Ratio legis art. 545 § 3 k.p.k. sprowadza się
zatem do wyeliminowania konieczności prowadzenia zbędnych czynności
procesowych w ramach postępowania wznowieniowego, w tym wyznaczania
obrońcy z urzędu w sytuacji, gdy z góry wiadomo, że byłyby one niecelowe.
Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skazany nie przedstawił
bowiem żadnej argumentacji, która mogłaby się wpisywać w którąkolwiek z
podstaw wznowieniowych, w tym tę określoną w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.
Zgodnie z powyższym przepisem postępowanie sądowe zakończone
prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli po wydaniu orzeczenia ujawnią się
nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn
jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Za nowe fakty i dowody
uznać więc należy okoliczności nieznane wcześniej zarówno sądowi orzekającemu
w sprawie, jak i stronie (zob. m.in. postanowienie SN z 24 maja 2016 r., V KO
29/16). Tymczasem charakteru takiego z całą pewnością nie mają zeznania
świadków wymienionych przez skazanego we wniosku, którzy zostali przesłuchani
w toku przedmiotowego postępowania. Skazany nie wskazuje na nowe informacje,
których mogliby dotarczyć świadkowie, a ogranicza się do zacytowania złożonych
już przez nich zeznań. Powyzsze przesądza, że w istocie dąży wyłącznie do
zakwestionowania prawidłowości dokonanej oceny tych dowodów, a w
konsekwencji poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, co nie może być
przedmiotem badania w postępowaniu wznowieniowym (por. postanowienie SN z
dnia 5 grudnia 2013 r., V KO 71/13; wyrok SN z dnia 8 października 2019 r., V KO
20/19).
Nie może stanowić także podstawy de novis fakt skazania J. R. wyrokiem
Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 października 2008 r., sygn. akt II K 253/08 za
II KO 140/25
4
czyn z art. 276 k.k. Również powyższa okoliczność była bowiem znana sądom
rozpoznającym sprawę. Skazany eksponował ją w składanych w toku
postępowania wyjaśnieniach (k. 262), a oparta na powyższym orzeczeniu linia
obrony podlegała weryfikacji przez sąd meriti. Co więcej, powołany przez
skazanego wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 października 2008 r., sygn. akt
II K 253/08 zalega w aktach postępowania (k. 298) i podlegał on ujawnieniu na
rozprawie (k. 885). Jednocześnie to, czy obydwa sądy wyciągnęły trafne wnioski z
treści tego wyroku, w szczególności w zakresie oceny sytuacji prawnej skazanego,
jest na etapie postępowania wznowieniowego bez znaczenia, skoro – jak wskazano
– okoliczności na które powołuje się skazany w złożonym wniosku, były znane
sądom rozpoznającym sprawę i zostały przez nie rozważone.
Końcowo podkreślić należy, że postępowanie karne jest dwuinstancyjne, a
wznowienie postępowania stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia o ściśle
określonych podstawach. Tylko wyjątkowe okoliczności, o których mowa w art. 540
k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k. lub art. 542 § 3 k.p.k., mogą uzasadniać
potrzebę wzruszenia w tym trybie prawomocnego orzeczenia. Tych zaś skazany
nie wskazał, a Sąd Najwyższy nie dopatrzył się z urzędu zaistnienia bezwzględnych
przyczyn odwoławczych.
Z tych też względów wniosek skazanego został oceniony jako oczywiście
bezzasadny, co w świetle art. 545 § 3 zd. pierwsze k.p.k. implikowało odmowę jego
przyjęcia. Powyższa okoliczność dezaktualizowała także rozpoznanie wniosku o
wyznaczenie obrońcy z urzędu.
Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w części dyspozytywnej.
[J.J.]
[a.ł]
II KO 140/25
5
