Sąd Najwyższy

II CO 203/20

postanowienie SN z dnia 2020-09-10

  • Pełna treść

To orzeczenie w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Sprawdź, co z tego orzeczenia wynika dla Twojego stanu faktycznego.

Zapytaj za darmo

Dane orzeczenia

SygnaturaII CO 203/20
Data orzeczenia2020-09-10
Rodzaj orzeczeniapostanowienie SN
SądSąd Najwyższy
WydziałIzba Cywilna Wydział II
SędziowieSSN Marta Romańska, SSN Marta Romańska (przewodniczący), SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

Przepisy powołane w orzeczeniu

Treść przepisu, jego omówienie i inne orzeczenia, które go stosują.

Powołują to orzeczenie

Liczba orzeczeń w bazie PrawMi, które je powołują: 49. Na liście 20 z nich. Najpierw sądy najwyższe, potem najnowsze. Przy każdym zdanie, w którym sąd się na nie powołuje.

  • III CO 234/26Sąd Najwyższy · postanowienie · 2026-04-30podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob.m.in. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 9 czerwca 2025 r., III CO 655/25; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26).”
  • III CO 78/26Sąd Najwyższy · postanowienie · 2026-03-24podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. m.in. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 9 czerwca 2025 r., III CO 655/25; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26).”
  • III CO 68/26Sąd Najwyższy · postanowienie · 2026-02-20podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny przepis ten powinien być interpretowany ściśle (zob. m.in. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 9 czerwca 2025 r., III CO 655/25; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26).”
  • I NO 10/26Sąd Najwyższy · postanowienie · 2026-02-10
    „… 10 września 2020 r., II CO 203/20).”
  • III CO 77/26Sąd Najwyższy · postanowienie · 2026-02-09podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zastosowanie art. 441 § 1 k.p.c. prowadzi do odstępstwa od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny przepis powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia Sąd Najwyższy z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20, z 10 września 2020 r., II CO 203/20).”
  • III CO 89/26Sąd Najwyższy · postanowienie · 2026-02-04podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21).”
Pokaż pozostałe (14)
  • III CO 923/25Sąd Najwyższy · postanowienie · 2025-08-06podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21).”
  • III CO 760/25Sąd Najwyższy · postanowienie · 2025-08-01
    „Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zastosowanie art. 441 § 1 k.p.c. prowadzi do odstępstwa od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, i z tej przyczyny przepis powinien być interpretowany ściśle (zob. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20, z 10 września 2020 r., II CO 203/20).”
  • III CO 653/25Sąd Najwyższy · postanowienie · 2025-06-25
    „Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zastosowanie art. 441 § 1 k.p.c. prowadzi do odstępstwa od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, i z tej przyczyny przepis powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20, z 10 września 2020 r., II CO 203/20).”
  • III CO 270/25Sąd Najwyższy · postanowienie · 2025-03-27podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „Przepis ten stanowi odstępstwo od konstytucyjnej (art. 45 Konstytucji) i ustawowej reguły rozpoznania sprawy cywilnej przez sąd miejscowo właściwy, co powoduje konieczność jego ścisłej wykładni (zob. np. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20 i z 10 września 2020 r., II CO 203/20).”
  • III CO 65/25Sąd Najwyższy · postanowienie · 2025-02-28podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „Artykuł 441 k.p.c. stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21).”
  • III CO 458/24Sąd Najwyższy · postanowienie · 2024-07-10podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. postanowienia SN z: 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21).”
  • III CO 138/24Sąd Najwyższy · postanowienie · 2024-03-21podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „… i rzeczowo według przepisów kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie SN z 10 września 2020 r., II CO 203/20).”
  • III CO 1078/23Sąd Najwyższy · postanowienie · 2024-01-29podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21).”
  • III CO 536/23Sąd Najwyższy · postanowienie · 2023-10-26podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (postanowienia SN z: 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21).”
  • III CO 261/23Sąd Najwyższy · postanowienie · 2023-10-03podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „… ust. 1 Konstytucji RP) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 września 2020 r., II CO 203/20 i z 28 września 2021 r., IV CO 72/21).”
  • III CO 260/23Sąd Najwyższy · postanowienie · 2023-05-31podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „… (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i z tej przyczyny przepis ten powinien być interpretowany ściśle (zob. postanowienia SN z 10 września 2020 r., II CO 203/20 i z 28 września 2021 r., II CO 72/21).”
  • III CO 329/23Sąd Najwyższy · postanowienie · 2023-05-16podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „… na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 10 marca 2022 r., III CO 64/22; z 30 sierpnia 2022 r., III CO 692/22), przy czym jednocześnie podkreśla się, że chodzi o przeszkody dotyczące danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości …”
  • III CO 1208/22Sąd Najwyższy · postanowienie · 2023-03-20podąża za tym poglądem (Sąd przyjmuje pogląd wyrażony w tym orzeczeniu. Oznaczenie nadane automatycznie na podstawie przytoczonego zdania.)
    „… według przepisów kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 września 2020 r., II CO 203/20).”
  • III CO 63/23Sąd Najwyższy · postanowienie · 2023-02-13
    „Chodzi zwłaszcza o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny (postanowienia Sądu Najwyższego: postanowienia SN: z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 10 marca 2022 r., III CO 64/22; z 30 sierpnia 2022 r., III CO 692/22).”

Oznaczenia przy wpisach nadano automatycznie na podstawie przytoczonego zdania i mogą być błędne. Samo zdanie pozwala je sprawdzić.

Pełna treść orzeczenia

Sygn. akt II CO 203/20

POSTANOWIENIE

Dnia 10 września 2020 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marta Romańska

w sprawie:

1) z wniosku R. G. przy uczestnictwie K. S.,
‎
o ustalenie kontaktów z małoletnim,

2) z wniosku R. G. przy uczestnictwie K. S.,
‎
o powierzenie władzy rodzicielskiej,

3) z wniosku K. S. przy uczestnictwie R. G.

o powierzenie władzy rodzicielskiej,
‎
4) z urzędu przy uczestnictwie R. G. i K. S.

o ograniczenie władzy rodzicielskiej,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 września 2020 r.,
‎
na skutek wystąpienia Sądu Rejonowego […] w P.

o przekazanie sprawy […] do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,

odmawia przekazania sprawy […] innemu sądowi równorzędnemu.

UZASADNIENIE

Zarządzeniem z 3 sierpnia 2020 r. przewodniczący składu w Sądzie Rejonowym […] w P. wystąpił na podstawie art. 441 k.p.c. do Sądu Najwyższego o przekazanie połączonych do wspólnego rozpoznania spraw z wniosku R. G. przy udziale K. S. o ustalenie kontaktów z małoletnią L. S. i o powierzenie mu władzy rodzicielskiej nad tą małoletnią oraz z wniosku K. S. o powierzenie jej władzy rodzicielskiej nad małoletnią L. S., a także wszczętej z urzędu sprawy o ograniczenie obojgu rodzicom władzy rodzicielskiej nad małoletnią L. S., do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

W sprawach tych Sąd Rejonowy wydał orzeczenia normujące stosunki zabezpieczająco, na czas trwania postępowania.

Wnioskujący wskazał, że uczestnik R. G. kwestionuje zasadność wszystkich zapadających w sprawie orzeczeń, w pismach procesowych zarzuca sędziom właściwego Sądu stronniczość, przewlekle prowadzenie postępowania oraz nie liczenie się z dobrem małoletniej; kwestionuje też kompetencje powołanych w sprawie biegłych. Uczestnik składał wnioski o wyłączenie sędziów orzekających w jego sprawie, zarówno w pierwszej instancji, jak i sędziów Sądu Okręgowego w P., którzy rozpoznawali środki zaskarżenia od tych orzeczeń. Wnioski uczestnika o wyłączenie sędziów były oddalane, tak samo jak wnioski wyłączenie od rozpoznania sprawy tych sędziów Sądu Rejonowego, przeciwko którym uczestnik nie wystąpił dotąd o ochronę dóbr osobistych. W piśmie z 16 grudnia 2019 r. sam uczestnik wnioskował o wystąpienie przez Sąd Rejonowy do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu Sądowi równorzędnemu, stosownie do art. 441 k.p.c.

Sąd Okręgowy, do którego Sąd Rejonowy wystąpił o przekazanie niniejszej sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie znalazł podstaw do zastosowania w niej art. 508 § 2 k.p.c.

W ocenie wnioskującego o wydanie postanowienia na postawie art. 441 k.c., manifestowany przez uczestnika brak zaufania do Sądu Rejonowego właściwego w sprawie i kwestionowanie każdej czynności procesowej tego Sądu przy wykorzystaniu instrumentów przedłużających postępowanie, sprawia, że rozpoznanie sprawy przebiega przewlekle ze szkodą dla małoletniej. Dla dobra wymiaru sprawiedliwości sprawę powinien rozpoznać sąd, do czynności którego uczestnik będzie miał zaufanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Art. 441 k.p.c., dodany przez ustawę z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469 ze zm.), wprowadza wyjątek od konstytucyjnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20, nie publ. i z dnia 16 marca 2020 r. IV CO 18/20, nie publ.). Do przekazania sprawy do innego sądu może zatem dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że  jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości.

Przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości ma ocenny charakter, ale z brzmienia art. 441 § 1 k.p.c. wynika, że w rozumieniu tego przepisu składa się na nie „w szczególności” wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. orzecznictwo przytoczone w postanowieniu Sądu Najwyższego z 20 maja 2020 r., I CO 21/20). We wniosku o przekazanie niniejszej sprawy sądowi równorzędnemu nie została przedstawiona jakkolwiek przesłanka o tego rodzaju cechach.

Zastosowania w sprawie art. 441 k.p.c. nie uzasadnia powoływanie się przez stronę na takie okoliczności związane z przebiegiem postępowania i wydanymi w nim orzeczeniami, które mogą podlegać rozważeniu jako przesłanki wyłączenia konkretnego sędziego ze składu orzekającego, zwłaszcza zaś wtedy, gdy nie prowadzą do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Ze znowelizowanego ustawą z 4 lipca 2019 r. art. 49 § 2 k.p.c. wynika, że nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego wyrażenie przez niego - w kierowanej do stron wypowiedzi wyjaśniającej czynności sądu - poglądu co do prawa i faktów podlegających ustaleniu i ocenie w rozpoznawanej sprawie. Zarzuty formułowane przez uczestnika wobec Sądu Rejonowego właściwego w niniejszej sprawie są konsekwencją niezadowolenia z wydanych w niej rozstrzygnięć i przebiegu czynności procesowych, które uczestnik postrzega jako nieprawidłowe z perspektywy dobra jego małoletniej córki. Ocena merytoryczna rozstrzygnięć wydanych przez Sąd Rejonowy należy jednak do sądu sprawującego nad nimi kontrolę instancyjną.

Niewątpliwe przedłużanie się postępowania w niniejszej sprawie jest w jakiejś części konsekwencją podejmowania w niej czynności procesowych zmierzających do rozpoznania wniosków uczestnika i samych sędziów o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy albo o przekazanie sprawy do innego sądu. Ustawą nowelizującą z 4 lipca 2019 r. do kodeksu postępowania cywilnego (poza art. 441 k.p.c., którego ratio legis jest inne) wprowadzone zostały rozwiązania pozwalające na sprawniejszą niż poprzednio reakcję na nadużywanie prawa procesowego przez strony postępowania. Wykorzystanie tych instrumentów powinno zapewnić sprawniejszy niż dotąd przebieg postępowania.

Okoliczności, w jakich uczestnik manifestuje swoje niezadowolenie z przebiegu i dotychczasowych wyników postępowania oraz te, którymi uzasadnia prezentowane stanowisko, są tego rodzaju, że trudno zakładać, iż przeniesienie sprawy do innego sądu równorzędnego zmieni nastawienie uczestnika do czynności podejmowanych w postępowaniu i do wydawanych w nim orzeczeń.

Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w sentencji.

jw

Orzeczenia powołane w tym orzeczeniu

Liczba powołanych orzeczeń: 3. Najpierw sądy najwyższe, potem najnowsze, z fragmentem uzasadnienia.

  • I CO 21/20Sąd Najwyższy · postanowienie · 2020-05-20
    „W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. orzecznictwo przytoczone w postanowieniu Sądu Najwyższego z 20 maja 2020 r., I CO 21/20).”
  • IV CO 18/20Sąd Najwyższy · postanowienie · 2020-03-16
    „U. poz. 1469 ze zm.), wprowadza wyjątek od konstytucyjnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20, nie publ. i z dnia 16 marca 2020 r. IV CO 18/20, nie publ.).”
  • IV CO 44/20Sąd Najwyższy · postanowienie · 2020-03-05
    „U. poz. 1469 ze zm.), wprowadza wyjątek od konstytucyjnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20, nie publ. i z dnia 16 marca 2020 r. IV CO 18/20, nie publ.).”

Zapytaj AI o to orzeczenie