III CO 234/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
30 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie
postanowieniem z 18 lutego 2026 r., I C 467/26,
o przekazanie do sądu równorzędnego,
odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie przedstawił Sądowi
Najwyższemu sprawę z powództwa C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w
P. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. celem rozważenia przekazania sprawy
do innego sądu rejonowego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sprawa trafiła przed Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie po
wydaniu przez Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda postanowienia
z 9 grudnia 2025 r. o stwierdzeniu swojej niewłaściwości i przekazaniu sprawy do
rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli w Warszawie jako
miejscowo właściwego z uwagi na siedzibę pozwanego (art. 30 k.p.c.).
III CO 234/26
2
Zdaniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie decyzja Sądu
Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda o przekazaniu sprawy była błędna
z uwagi na art. 372 § 1 k.p.c., z którego wynika, że powództwo o roszczenie
wynikające z czynności bankowej przeciwko bankowi można wytoczyć przez sąd
właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby powoda, zaś powódka ma
siedzibę w P..
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie wskazał, że decyzja
o pozostawieniu w mocy postanowienia Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto
i Wilda o przekazaniu sprawy z twierdzeniem, iż prawo wyboru sądu – wbrew treści
art. 372 k.p.c. – dotyczy tylko powoda, którym jest kredytobiorca, mogłaby oznaczać
przyznanie sądowi kompetencji ustawodawczych, w efekcie czego dobro wymiaru
sprawiedliwości, o którym mowa w art. 441 § 1 k.p.c., mogłoby ucierpieć.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do
rozpoznania innemu sądowi równoważnemu z sądem występującym, jeżeli
wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na
społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.
Celem przepisu jest zapobieganie sytuacjom, gdy w sprawie orzekałby sąd,
którego bezstronność mogłaby być przez strony i opinię publiczną podawana
w wątpliwość. Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania
sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być
interpretowany ściśle (zob.m.in. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO
18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 9
czerwca 2025 r., III CO 655/25; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r.,
III CO 79/26).
Artykuł 441 § 1 k.p.c. nie służy natomiast badaniu prawidłowości
postanowień o przekazaniu sprawy między sądami równorzędnymi, gdyż
prowadziłoby to do obejścia art. 200 § 2 k.p.c. i naruszenia zasady związania sądu,
któremu sprawę przekazano. Weryfikacja, czy przekazując sprawę, sąd naruszył
art. 372 k.p.c., pozostaje poza zakresem kognicji Sądu Najwyższego
w postępowaniu z art. 441 § 1 k.p.c. Wspomnieć można na koniec, że kontrola
III CO 234/26
3
prawidłowości przekazania sprawy między sądami równorzędnymi może nastąpić
w trybie zażalenia składanego przez stronę postępowania na podstawie art. 394 § 1
pkt 4 k.p.c.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Marcin Krajewski
(E.M.)
[SOP]
