III CO 233/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
25 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
przeciwko Bank spółka akcyjna w W.
o zapłatę,
na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie
postanowieniem z 18 lutego 2026 r., I C 320/26,
o przekazanie do sądu równorzędnego,
odmawia przekazania
równorzędnemu.
sprawy
innemu
sądowi
(a.z.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 18 lutego 2026 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli
w Warszawie wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 k.p.c.
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem
występującym.
W uzasadnieniu wskazał, że mimo złożonego przez powódkę oświadczenia,
że proces przeciwko pozwanemu bankowi o roszczenie wynikające z czynności
bankowej powinien być prowadzony przed sądem właściwym dla siedziby powódki
(art. 372 § 1 k.p.c.), Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
postanowieniem z 3 grudnia 2025 r. stwierdził swa niewłaściwość i przekazał
sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli w Warszawie jako
właściwemu miejscowo z uwagi na siedzibę pozwanego.
III CO 233/26
2
Zdaniem Sądu Rejonowego związanie postanowieniem o przekazaniu
sprawy (art. 202 § 2 k.p.c.) wbrew ustawowemu prawu powódki wyboru sądu
właściwego według miejsca jej siedziby jest sprzeczne z „dobrem wymiaru
sprawiedliwości”. Realizację konstytucyjnego i konwencyjnego prawa strony
do rzetelnego procesu gwarantuje m.in. rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę
do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli
wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd
na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy celem przywołanej regulacji jest zapobieganie
sytuacjom, gdy w sprawie orzekałby sąd, którego bezstronność mogłaby być przez
strony i opinię publiczną podawana w wątpliwość. Artykuł 441 § 1 k.p.c. wprowadza
wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo
właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np.
postanowienie SN z 30 kwietnia 2026 r., III CO 234/26, i cytowane tam
orzecznictwo).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że niezdefiniowane
ustawowo pojęcie „dobro wymiaru sprawiedliwości” powinno być rozumiane
z uwzględnieniem celu, dla którego istnieje wymiar sprawiedliwości, uniwersalnego
charakteru tej instytucji i rodzaju wartości, jaką jest dobro wymiaru sprawiedliwości
(zob. postanowienie SN z 7 lipca 2020 r., IV CO 153/20). Obejmuje
ono w szczególności sytuacje, gdy rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy jest
obiektywnie niemożliwe, czy budzi uzasadnione wątpliwości co do możliwości
zachowania bezstronności przez orzekających w nim sędziów. Dobro wymiaru
sprawiedliwości nie jest tożsame ani z dobrem sądu rozpoznającego konkretną
sprawę lub z interesami prawnymi stron, ani też ze społecznym postrzeganiem
sądu jako organu bezstronnego. Wszystkie te elementy stanowią części składowe
tej wartości, lecz przy stosowaniu art. 441 § 1 k.p.c. trzeba mieć na uwadze,
III CO 233/26
3
że żaden z elementów nie dominuje nad pozostałymi (zob. postanowienie SN z 19
listopada 2020 r., V CO 213/20).
Artykuł 441 § 1 k.p.c. nie może być natomiast wykorzystywany
do korygowania uchybień procesowych w toku postępowania, czy też usuwania
skutków prawomocnych rozstrzygnięć ani zastępowania środków zaskarżenia.
W szczególności przepis ten nie służy ponownemu badaniu prawidłowości
postanowień o przekazaniu sprawy między sądami równorzędnymi, gdyż
prowadziłoby to do obejścia art. 200 § 2 k.p.c. i naruszenia zasady związania sądu,
któremu sprawę przekazano (zob. postanowienie SN z 16 marca 2026 r.,
III CO 243/26).
Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że okoliczność, iż Sąd
Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu stwierdził swą niewłaściwość
i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli
w Warszawie, jako miejscowo właściwemu z uwagi na siedzibę pozwanego,
nie może stanowić samodzielnej podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym. Nie ma bowiem
przesłanek do przyjęcia, że na skutek rozpoznania sprawy przez Sąd, któremu
sprawa została przekazana, ucierpi dobro wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu
art. 441 § 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 19 marca 2026 r., III CO 236/26).
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 441 § 1 k.p.c., orzekł
jak w sentencji.
(K.W.)
[a.ł]
