POSTANOWIENIE

Dnia 9 lipca 2024 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Ryszard Witkowski

w sprawie D. K.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 9 lipca 2024 r.

zażalenia skazanej D. K. na zarządzenie Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Świdnicy

z 1 lutego 2024 r. sygn. akt IV WKK 25/23,

o odmowie przyjęcia zażalenia na zarządzenie z 4 września 2023 r. o odmowie przyjęcia kasacji osobistej od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy

z 19 lipca 2023 r., sygn. akt IV Ka 550/23,

na podstawie i k.p.k. w zw. z i k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. oraz k.p.k. per analogiam w zw. z k.p.k..

p o s t a n o w i ł:

utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Świdnicy wyrokiem z 19 lipca 2023 r., sygn. akt IV Ka 550/23, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z 7 marca 2023 r. sygn. akt II K 1466/20
‎i umorzył na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 1 k.k. postępowanie
‎w sprawie przeciwko D. K. o czyn z art. 193 k.k.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Odwoławczego Sądu Okręgowego w Świdnicy z 4 września 2023 r. kasacja osobista D. K. od tego wyroku, nie została przyjęta. Zarządzenie zostało uznane za doręczone z dniem 27 września 2023 r.

Nadmienić wypada, iż D. K. w przedmiotowym postępowaniu okołokasacyjnym, na jej wniosek z 5 września 2023 r., zarządzeniem z 17 października 2023 r. zapewniono możliwość skorzystania z pomocy prawnej, wyznaczając obrońcę z urzędu, który pismem z 22 listopada 2023 r. powiadomił Sąd Okręgowy o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia kasacji na korzyść D. K., którą to opinię uznano za doręczoną z dniem 15 grudnia 2023 r. Nadmienić wypada, iż z treści pisma z 7 grudnia 2023 r. sygnowanego podpisem skarżącej wynika, iż najpóźniej w tej dacie treść opinii była jej już znana.

Na tę decyzję procesową z 24 września 2023 r. o odmowie przyjęcia kasacji, pismem datowanym na 5 września 2023 r. zażalenie wniosła D. K. dopiero w dniu 3 stycznia 2024 r. zatem znacznie po upływie 7-dniowego terminu. W związku z tym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Odwoławczego Sądu Okręgowego w Świdnicy z 1 lutego 2024 r. sygn. WKK 25/23, również ten środek odwoławczy nie został przyjęty. Przedmiotowe zarządzenie, zaskarżone zostało zażaleniem z 13 lutego 2024 r., w którym nie wskazano żadnych konkretnych uchybień zaskarżonego zarządzenia, ani nie sformułowano jakichkolwiek wniosków.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Wniesione zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie trzeba stwierdzić, że Sąd Najwyższy, tak jak każdy inny, orzekać może wyłącznie na podstawie przepisów ustawy procesowej, jaką w tym przypadku jest Kodeks postępowania karnego. Oceniając wszystkie czynności, jakie w tej sprawie podejmował Przewodniczący Wydziału, stwierdzić należy, iż znajdują one pełne podstawy faktyczne i prawne.

Przed merytorycznym rozpoznaniem zażalenia należy odnieść się do właściwości Sądu Najwyższego do rozpoznania przedmiotowego zażalenia, którą to kwestię sąd bada z urzędu zgodnie z art. 35 § 1 k.p.k. Nie budzi wątpliwości, że na zarządzenie o odmowie przyjęcia środka odwoławczego przysługuje zażalenie do sądu odwoławczego (art. 429 § 2 k.p.k. w zw. z art. 466 § 2 k.p.k.). Powstaje jednak pytanie, jaki sąd będzie pełnił funkcję "sądu odwoławczego" w przypadku zażaleń na zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia na zarządzenie w przedmiocie odmowy przyjęcia kasacji. W przypadku tzw. postępowania przedkasacyjnego ustawodawca expressis verbis przyznał kompetencje Sądowi Najwyższemu jedynie do rozpoznawania zażaleń na odmowę przyjęcia kasacji (art. 530 § 3 k.p.k.). W orzecznictwie właściwość Sądu Najwyższego słusznie rozciągnięto jednak na rozpoznawanie wszystkich środków odwoławczych od rozstrzygnięć, które uniemożliwiają wniesienie kasacji (vide uchwała (7) SN z 27 lutego 2013 r. sygn. akt I KZP 26/12. OSNKW 2013, Nr 4, poz. 27; postanowienie SN z 21 czerwca 1996 r. sygn. akt V KZ 13/96, OSNKW 1996, nr 7-8, poz. 45). Tylko w takim przypadku zapewniona będzie efektywność sprawowanego przez Sąd Najwyższy nadzoru judykacyjnego, która zapobiegnie potencjalnemu blokowaniu przez sądy powszechne wnoszenia kasacji przez strony. Niewątpliwie z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Decyzja o odmowie przyjęcia zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji tamuje drogę do skutecznego wywiedzenia nadzwyczajnego środka odwoławczego. Skoro zatem Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania zażaleń na zarządzenia o odmowie przyjęcia kasacji, to z treści art. 530 § 3 należy wywieść także uprawnienie do rozpoznania zażalenia na odmowę przyjęcia zażalenia (tak m.in. D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 27).

Przechodząc do meritum, wobec braku jakiejkolwiek merytorycznej argumentacji pod adresem zaskarżonego zarządzenia wypada jedynie zauważyć,
‎że w realiach procesowych sprawy jako oczywiste jawi się to, że w zasadniczej kwestii inicjatywa D. K., została podjęta po znacznym czasie od upływu 7-dniowego terminu na wniesienie zażalenia. Przedmiotowe zarządzenie doręczono jej w dniu 25 września 2023 r., zaś zażalenie na zarządzenie z 4 września 2023 r. D. K. wniosła dopiero w dniu 3 stycznia 2024 r., co obligowało do wydania zarządzenia o odmowie jego przyjęcia. Chronologicznie pierwsze z rozpoznanych zarządzeń, w świetle treści wspomnianej opinii prawnej ustanowionego z urzędu obrońcy z 22 listopada 2023 r., a nade wszystko naruszenia terminu zawitego (art. 122 § 1 k.p.k.), które zwalniało z potrzeby dodatkowego wezwania D. K. do uzupełnienia braków formalnych w postaci sporządzenia i podpisania kasacji przez adwokata lub radcę prawnego, do czego obliguje przepis art. 526 § 2 k.p.k., było prawidłowe. W przedmiotowej sprawie wezwanie skazanego do usunięcia braków formalnych nie tylko byłoby więc niecelowe - skoro stronie wyznaczono już wcześniej obrońcę z urzędu - ale i nie doprowadziłoby do oczekiwanego przezeń skutku.

Prawidłowo wydane zostało także obecnie zaskarżone zarządzenie z 1 lutego 2024 r. Zasadności zaskarżonej decyzji nie podważa nawet progwarancyjnie potraktowanie tej inicjatywy strony (na podstawie art. 118 § 1 k.p.k.), jako wniosku
‎o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na zarządzenie z 4 września 2023 r. (art. 126 k.p.k.). Wobec treści tego zażalenia bowiem, w którym nie przedstawiono żadnej argumentacji odnośnie do wadliwości zaskarżonego zarządzenia oraz wobec niestwierdzenia podstaw do uchylenia tej decyzji procesowej w związku
‎z wystąpieniem jednej z bezwzględnych przyczyn odwoławczych określonych w art. 439 § 1 k.p.k., brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości formalnej
‎i merytorycznej wskazanego zarządzenia z 4 września 2023 r., czyniąc bezprzedmiotym to zażalenie także w tym aspekcie. W tej sytuacji odmowa przyjęcia zażalenia na zarządzenie z 1 lutego 2024 r. sygn. akt IV WKK 25/23 o odmowie przyjęcia zażalenia na zarządzenie z 4 września 2023 r. o odmowie przyjęcia kasacji osobistej od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy z 19 lipca 2023 r. sygn. akt IV Ka 550/23 nie budzi zastrzeżeń.

Na marginesie wolno jedynie zauważyć, że jeżeli D. K. dostrzega naruszenie swoich praw, które mogłyby stanowić podstawę do wniesienia kasacji,
‎to może zwrócić się do Rzecznika Praw Obywatelskich lub Prokuratora Generalnego, którzy nie są związani żadnym terminem w zakresie uprawnienia do wnoszenia kasacji na korzyść skazanego.

W tym stanie sprawy zażalenie D. K. na uwzględnienie nie zasługiwało, a zaskarżone zarządzenie podlegało utrzymaniu w mocy.

[PGW]

(r.g.)

‎