Art. 118.

1. Co dokładnie stanowi przepis

Art. 118 KPK określa, jak należy rozumieć czynności procesowe oraz pisma składane w postępowaniu karnym. Zgodnie z § 1 znaczenie czynności ocenia się według treści złożonego oświadczenia, a nie tylko według jego nazwy. Oznacza to, że organ powinien ustalić, czego osoba składająca pismo lub oświadczenie rzeczywiście żąda albo co chce nim zakomunikować. § 2 przewiduje, że niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej, w szczególności środka zaskarżenia, nie odbiera tej czynności znaczenia prawnego. § 3 nakazuje natomiast przekazanie pisma właściwemu organowi, jeżeli pismo dotyczące sprawy należącej do właściwości sądu, prokuratora, Policji albo innego organu dochodzenia skierowano do organu niewłaściwego.

2. Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 118 KPK ma znaczenie wtedy, gdy złożone oświadczenie lub pismo zostało nazwane nieprecyzyjnie albo trafiło do niewłaściwego organu. Przepis dotyczy czynności procesowych podejmowanych w sprawie karnej, a więc działań wywołujących skutki w toku postępowania. Przy ocenie na podstawie § 1 istotna jest treść przekazana przez składającego, ponieważ to ona pozwala ustalić charakter jego czynności. § 2 odnosi się zwłaszcza do sytuacji, w której osoba użyje niewłaściwej nazwy środka zaskarżenia. § 3 znajduje zastosowanie, gdy sprawa należy do właściwości wskazanych w nim organów, lecz pismo zostało skierowane do innego z tych organów.

3. Przykład w codziennej sytuacji

Osoba uczestnicząca w postępowaniu karnym składa pismo, w którym kwestionuje rozstrzygnięcie i wyraźnie wskazuje, dlaczego się z nim nie zgadza. W nagłówku pisma błędnie nazywa je inną czynnością procesową niż ta, którą wynika z jego treści. Na podstawie art. 118 § 1 i § 2 KPK organ powinien ocenić przede wszystkim faktyczną treść oświadczenia, a samo niewłaściwe oznaczenie nie pozbawia go znaczenia prawnego. Jeżeli to pismo zostanie skierowane do niewłaściwego organu, art. 118 § 3 KPK przewiduje jego przekazanie organowi właściwemu.

4. Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Częstym nieporozumieniem jest przekonanie, że każda pomyłka w nazwie pisma automatycznie powoduje utratę jego skutków. Art. 118 KPK nie pozwala na takie automatyczne podejście, ponieważ nakazuje uwzględnić treść złożonego oświadczenia. Nie oznacza to jednak, że nazwa pisma zawsze jest całkowicie bez znaczenia, gdyż przepis wskazuje przede wszystkim sposób oceny znaczenia konkretnej czynności. Błędem jest również założenie, że pismo skierowane do niewłaściwego organu powinno pozostać bez dalszego biegu, skoro § 3 przewiduje jego przekazanie właściwemu organowi. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, aby prawidłowo ocenić treść i skutki danej czynności procesowej.