I KO 48/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Kala
Dnia 3 lipca 2026 r.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 3 lipca 2026 r. na posiedzeniu
w sprawie A.K. skazanego za czyn z art. 148 § 1 k.k. i in.
kwestii przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu,
z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II AKa 77/13,
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt XVI K 235/11
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.
postanowił
odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec
jego oczywistej bezzasadności.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt
XVI K 235/11 A.K. został uznany za winnego popełnienia przestępstw z art. 148 §
1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. (punkt 1 wyroku) oraz z art. 263 § 2 k.k. (punkt 2
wyroku). Za czyny te wymierzono oskarżonemu odpowiednio: karę dożywotniego
pozbawienia wolności oraz karę dwóch lat pozbawienia wolności, na podstawie
których orzeczono karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności. W wyroku tym
orzeczono również wobec oskarżonego środek karny w postaci pozbawienia praw
publicznych na okres 10 lat oraz - tytułem zadośćuczynienie za doznaną krzywdę -
na rzecz A.K. kwotę 125 000 zł, Ł.K. kwotę 125 000 zł oraz Ł.O. kwotę 40 000 zł.
I KO 48/26
2
Wyrok zawiera również rozstrzygnięcia dotyczące zaliczenia na poczet orzeczonej
kary pozbawienia wolności okresu tymczasowego aresztowania oraz kosztów
procesu.
Po rozpoznaniu apelacji, wywiedzionej od tego orzeczenia przez obrońcę,
Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II AKa
77/13, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
- zmienił opis czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 1 tego orzeczenia;
- zmienił opis czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 2 tego orzeczenia i
obniżył wymierzoną za ten czyn karę do roku pozbawienia wolności;
- uchylił orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności i orzekł wobec
oskarżonego na podstawie wymierzonych mu ostatecznie kar jednostkowych karę
łączną dożywotnego pozbawienia wolności.
W pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny utrzymał zaskarżony wyrok w
mocy, a nadto orzekł o kosztach procesu.
Pismem z dnia 22 maja 2025 r., skazany złożył wniosek o wznowienie
postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II AKa 77/13 w związku z popełnieniem
przestępstwa przez zorganizowaną grupę przestępczą w wymiarze sprawiedliwości
i bezprawne skazanie go w celu bezprawnego pozbawienia go majątku oraz
czerpania korzyści i pozbawienia go emerytury.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Z treści wniosku o wznowienie postępowania wynika jego oczywista
bezzasadność, uzasadniająca odmowę przyjęcia tego wniosku bez wzywania do
usunięcia braków formalnych (art. 545 § 3 k.p.k.).
Na wstępie przypomnieć wypada, że instytucja wznowienia postępowania
należy do kręgu nadzwyczajnych środków zaskarżenia, których procesowe
uruchomienie może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek ściśle określonych
w ustawie (art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k., art. 542 § 3 k.p.k.).
W art. 545 § 3 k.p.k. ustawodawca nałożył na sąd wznowieniowy
obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania przez
pryzmat jego ewentualnej oczywistej bezzasadności. Powyższy przepis wskazuje,
że sąd odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od prokuratora, adwokata,
I KO 48/26
3
radcy prawnego albo radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, bez
wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w
szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w
postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność.
Katalog przyczyn, których zaistnienie może skutkować uznaniem wniosku za
oczywiście bezzasadny ma zatem - na co wyraźnie wskazuje użyty na gruncie art.
545 § 3 k.p.k. zwrot „w szczególności” - charakter otwarty. Oczywista
bezzasadność wniosku może wynikać m.in. z faktu, że oparto go na podstawach,
które nie są przewidziane w ustawie albo być konsekwencją niewskazania we
wniosku jakichkolwiek podstaw wznowieniowch. Na równi z ostatnio przywołanym
przykładem, należy również traktować sytuację, w której odwołanie się do
określonej podstawy wznowieniowej ogranicza się jedynie do formalnego jej
przywołania, bez wskazywania, jakie konkretnie okoliczności przemawiają za
wznowieniem postępowania, czy też do przytoczenia okoliczności, które w
oczywisty sposób nie mieszczą się we wskazywanej podstawie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy - w związku z
faktem, że wnioskodawca powołał się na popełnienie przestępstwa przez
zorganizowaną grupę przestępczą - należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art.
540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 541 k.p.k., aby wniosek o wznowienie
postępowania oparty na podstawie propter falsa („w związku z postępowaniem
dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że
mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia”) mógł okazać się zasadny,
wnioskodawca musiałby wykazać nie tylko to, że w związku z postępowaniem
dopuszczono się przestępstwa i istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że
mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.), ale nadto
potwierdzić fakt popełnienia przestępstwa prawomocnym wyrokiem skazującym
(art. 541 k.p.k.) lub orzeczeniem wskazującym, że rozstrzygnięcie takie nie może
zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k.
Przepis art. 541 § 2 k.p.k. wyraźnie stanowi bowiem, że wniosek o wznowienie
postępowania oparty na podstawie z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. powinien wskazywać
wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające
I KO 48/26
4
niemożność wydania wyroku skazującego. W przedmiotowej sprawie skarżący nie
wykazał, by tego rodzaju orzeczenie kiedykolwiek zapadło.
Przywołana przez niego argumentacja nie pozwala również na uznanie, by
po popełnieniu przestępstwa ujawniły się nowe fakty lub dowody wskazujące na to,
że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie
podlegał karze, czy też skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo
nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia
kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne
obostrzenie kary.
Co więcej, okoliczności przywołane przez wnioskodawcę w piśmie z dnia
22 maja 2025 r. były eksponowane we wcześniejszych, inicjowanych przez
skazanego postępowaniach wznowieniowych (zob. m.in. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I KZ 39/24). Powyższe
uzasadnia tezę, że odmowa przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie
postępowania z powodu oczywistej bezzasadności jest w tym przypadku
uzasadniona także zaktualizowaniem się w przedmiotowej sprawie przesłanki
swoistej rei iudicatae, wyartykułowanej wprost w treści przywołanego wyżej art. 545
§ 3 k.p.k.
Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[WB]
[a.ł]
