I KO 14/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
Dnia 21 maja 2025 r.
w przedmiocie wniosku obrońcy skazanego I. P. o wznowienie z urzędu
postępowania o wznowienie zakończonego uprzednio postanowieniem Sądu
Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2025 r., sygn. akt II AKo 139/24, o
oddaleniu wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 24 listopada 2023 r.,
sygn. akt VII Ka 575/23, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z
dnia 7 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 488/20, na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw.
z art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 in fine k.p.k. w zw. z art. 540 § 1 k.p.k. oraz
art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 639 k.p.k. zarządził:
1. odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z
urzędu jako niedopuszczalnego z mocy ustawy;
2. zwrócić opłatę w kwocie 150 (sto pięćdziesiąt) złotych
wniesioną przez skazanego I. P.
UZASADNIENIE
W dniu 24 stycznia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo obrońcy
skazanego I. P. z dnia 20 stycznia 2025 r. zatytułowane jako "Wniosek o
wznowienie postępowania", w którym obrońca domaga się uchylenia postanowienia
Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2025 r., sygn. akt II AKo 139/24,
o oddaleniu wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 24 listopada 2023 r.,
I KO 14/25
2
sygn. akt VII Ka 575/23, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z
dnia 7 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 488/20, na podstawie art. 544 § 2 k.p.k. w zw.
z art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 540 § 3 k.p.k. i
uchwały (7) Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, ewentualnie uchylenia
postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 14 grudnia 2020 r., sygn. akt VII
KZ 452/20 i umorzenia postępowania lub ewentualnie uchylenia wyroku Sądu
Okręgowego w Opolu z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt VII Ka 575/23 i
przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Opolu.
Jednocześnie obrońca skazanego wniósł o wyłączenie od rozpatrywania wniosku
sędziów Sądu Najwyższego, którzy zostali powołani do pełnienia tego urzędu na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) w związku z punktem 6 i 7 uchwały (7)
Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22.
Pismo to zostało pierwotnie przekazane do Zespołu ds. Korespondencji
Sądu Najwyższego, skąd ponownie przekazano je do Izby Karnej Sądu
Najwyższego. Zostało ono tam zarejestrowane w repertorium "KO" pod sygn. I KO
14/25 jako sygnalizacja rozważania potrzeby wznowienia z urzędu postępowania
wobec zgłoszenia uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zarządzenie
Przewodniczącego Wydziału I Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2025
r.). Na podstawie zarządzenia Prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 13
lutego 2025 r. sprawa ta została przydzielona sędziemu referentowi,
wyznaczonemu do składu jednoosobowego (k. 30).
W uzasadnieniu sygnalizacji obrońca skazanego wskazał, że w
postanowieniu z dnia 8 stycznia 2025 r., sygn. akt II AKo 139/24, Sąd Apelacyjny
we Wrocławiu, w składzie SSA X. Y. (przewodnicząca), SSA X.1 Y.1, SSA X.2 Y.2,
oddalił wniosek I. P. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 24 listopada 2023 r.,
sygn. akt VII Ka 575/23, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z
dnia 7 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 488/20, uzasadniając to postanowienie
niestwierdzeniem naruszenia standardu bezstronności sądu, z czym się nie zgadza,
I KO 14/25
3
do czego odniósł się w dalszej części uzasadnienia wniosku (w punktach 2 i 3). W
ostatnim z punktów uzasadnienia zaznaczył, iż "[k]westia wznowienia postępowania,
w którym wydano postanowienie o oddaleniu wniosku o wznowienie postępowania
była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w sprawie II KO 73/22, który w
uzasadnieniu postanowienia z dnia 14.06.2023 r. stwierdził wprost, iż postępowanie
takie mieści się w formule 'postępowania sądowego zakończonego prawomocnym
orzeczeniem' wyrażonej w art. 540 § 1 kodeksu postępowania karnego. Teza ta
znalazła późniejszą akceptację w innych orzeczeniach Sądu Najwyższego – w
sprawie I KO 56/23, I KO 33/23, I KO 43/23 i II KO 84/21" (k. 4-7).
Wniosek obrońcy skazanego o wznowienie postępowania, stanowiący – z
uwagi na wskazanie uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 k.p.k. – sygnalizację
wznowienia z urzędu postępowania, jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Nie jest
bowiem dopuszczalne wznowienie (niezależnie od tego, czy miałoby to nastąpić na
wniosek strony, czy też z urzędu) samego postępowania o wznowienie,
zakończonego prawomocnym postanowieniem sądu o oddaleniu wniosku o
wznowienie, stwierdzającym brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu,
jak również odmawiającym przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności.
Dlatego też należało w oparciu o treść przepisów art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z
art. 429 § 1 in fine k.p.k. – odpowiednio stosowanych na etapie postępowania o
wznowienie postępowania (art. 545 § 1 k.p.k.) – odmówić jego przyjęcia.
Jedynie na marginesie – odnosząc się do twierdzeń wskazanych w
uzasadnieniu wniosku obrońcy skazanego o wznowienie z urzędu postępowania o
wznowienie – przypomnieć należy, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem
orzecznictwa i nauki procesu karnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 20 maja 2010 r., V KO 47/10, OSNKW 2010, z. 8, poz. 73; postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2011 r., III KO 99/10, LEX nr 736767;
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2016 r. LEX nr 206779 oraz D.
Świecki (w:) D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz
aktualizowany, art. 540, LEX/el. 2018; J. Grajewski (w:) L. Paprzycki (red.),
Komentarz aktualizowany do art. 425-673 Kodeksu postępowania karnego, art. 540,
LEX/el. 2015) wznowienie postępowania jest dopuszczalne w tych sprawach, które
I KO 14/25
4
zostały zakończone prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o przedmiocie
procesu (czyli o odpowiedzialności karnej oskarżonego, odpowiedzialności
odszkodowawczej Skarbu Państwa za niesłuszne skazanie, ukaranie, tymczasowe
aresztowanie i zatrzymanie oraz odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie
ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec
osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa
Polskiego) albo o dopuszczalności orzekania w tej kwestii, a więc tych postępowań,
które dotyczą głównego, zasadniczego przedmiotu procesu karnego.
Wbrew twierdzeniom obrońcy skazanego wyrażonym w pkt. 4 uzasadnienia
pisma sygnalizacyjnego, nie jest zatem możliwe, zarówno na wniosek strony, jak i z
urzędu, wznowienie samego postępowania o wznowienie, zakończonego uprzednio
prawomocnym orzeczeniem sądu o oddaleniu wniosku o wznowienie postępowania,
czyli tak jak w niniejszej sprawie zakończonego uprzednio postanowieniem Sądu
Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2025 r., sygn. akt II AKo 139/24, o
oddaleniu wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 24 listopada 2023 r.,
sygn. akt VII Ka 575/23, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z
dnia 7 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 488/20. Przedmiotem samego postępowania
o wznowienie nie jest bowiem odpowiedzialność karna oskarżonego, lecz
stwierdzenie zasadności wskazanych we wniosku podstaw wznowieniowych. W
tym znaczeniu nie ma ono charakteru autonomicznego i nie jest orzeczeniem
kończącym postępowanie karne. Wniosek o wznowienie postępowania może być
zresztą przez strony ponawiany bez żadnych ograniczeń temporalnych.
Nie można zgodzić się z twierdzeniami obrońcy skazanego dotyczącymi
możliwości wznowienia postępowania stwierdzającego brak podstaw do
wznowienia postępowania. Wprawdzie w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że
dopuszczalne jest wznowienie postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia
o stwierdzeniu braku podstaw do wznowienia postępowania (por. np.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010 r., sygn. III KO 96/09; z 14
czerwca 2018 r., III KK 235/18) to jednak Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska,
iż ta kategoria orzeczeń należy do rzędu rozstrzygnięć objętych regulacją Rozdziału
I KO 14/25
5
56-go Kodeksu postępowania karnego - Wznowienie postępowania. Trafnie
bowiem przyjmuje się w judykaturze, że cyt.: "[ni]e jest możliwe wznowienie,
zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, samego postępowania o wznowienie,
zakończonego uprzednio prawomocnym orzeczeniem sądu o oddaleniu wniosku
strony lub o braku podstaw do wznowienia ex officio" (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 20 maja 2010 r. V KO 47/10, oraz zaprezentowaną tam
szerzej argumentację; tak również ⎯ m. in. ⎯ postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 9 lipca 2013 r. II KO 17/13 czy zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego z
dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 46/22).
W konsekwencji twierdzenia obrońcy skazanego dotyczące możliwości
wznowienia postępowania, w którym wydano postanowienie o oddaleniu wniosku o
wznowienie postępowania (za czym przemawiać ma stanowisko Sądu
Najwyższego wyrażone m. in. w postanowieniach SN: z 14 czerwca 2023 r., II KO
73/22; z 6 listopada 2023 r., I KO 56/23; z 18 października 2023 r., I KO 33/23; z 18
lipca 2023 r., I KO 43/23 i z 19 października 2021 r., II KO 84/21) oraz
uwzględnienia w tym postępowaniu podstawy wymienionej w art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. (art. 542 § 3 k.p.k.) są w sposób oczywisty błędne. Notabene powołane przez
autora "wniosku o wznowienie postępowania" orzeczenia najwyższego organu
władzy sądowniczej nie wiedzieć czemu dotyczą całkowicie odmiennej konfiguracji
procesowej (tj. ewentualnej dopuszczalności wznowienia postępowania
zakończonego wydaniem orzeczenia o oddaleniu kasacji jako oczywiście
bezzasadnej ⎯ trzy pierwsze postanowienia Sądu Najwyższego zacytowane na s.
4-tej wniosku o wznowienie postępowania) albo też są to orzeczenia dotyczące
korzystania z tzw. właściwości delegacyjnej (art. 37 k.p.k., postanowienia SN z 18
lipca 2023 r., I KO 43/23 i z 19 października 2021 r., II KO 84/21).
Odnośnie postulowanego przez autora "wniosku o wznowienie
postępowania" uchylenia postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 14
grudnia 2020 r., sygn. akt VII KZ 452/20 i umorzenia postępowania, to brak jest w
uzasadnieniu pisma obrońcy jakichkolwiek danych pozwalających na
zdekodowanie woli procesowej profesjonalnego autora wniosku o wznowienie
postępowania i argumentów prawnych przemawiających za sformułowanym
I KO 14/25
6
stanowiskiem. Skoro jednak z pisma I. P. z dnia 28 czerwca 2024 r. (k. 21 i n. akt)
wynika, że chodzi o orzeczenie uchylające postanowienie o umorzeniu
postępowania i przekazujące sprawę do merytorycznego rozpoznania, to jest
rzeczą oczywistą, że także i ono nie może być uznane za prawomocne orzeczenie
kończące postępowanie sądowe w rozumieniu przepisów Rozdziału 56-go Kodeksu
postępowania karnego - Wznowienie postępowania, wszak postępowanie karne
(jak wynika z sekwencji procesowej zaprezentowanej w piśmie skazanego) ⎯ po
zapadnięciu postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 14 grudnia 2020 r.,
sygn. akt VII KZ 452/20 ⎯ toczyło się w dalszym ciągu i finalnie zakończyło się
prawomocnie wydaniem innego orzeczenia.
Kierując się powyższym zarządzono, jak w pkt. 1 sentencji zarządzenia.
"Wniosek o wznowienie" jest sygnalizacją potrzeby wznowienia
postępowania z urzędu. Dlatego też nie podlega on opłacie, a opłata wniesiona
podlega zwrotowi. Wobec tego ⎯ w oparciu o przepisy art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z
art. 639 k.p.k. ⎯ należało zwrócić wniesioną przez K. R. opłatę w kwocie 150
złotych (k. 32 akt).
Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 sentencji zarządzenia.
[PŁ]
[r.g.]
