I KK 477/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 maja 2025 r.
SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
SSN Eugeniusz Wildowicz
Protokolant Dominika Izdebska
przy udziale Prokuratora del. do Prokuratury Krajowej Krzysztofa Urgacza
w sprawie R. S.
skazanego z art. 279 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 29 maja 2025 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze
z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt VI Ka 387/24,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze
z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt II K 85/21,
1. uchyla zaskarżony wyrok w odniesieniu do skazanego
R. S., a na podstawie art. 536 k.p.k. w zw. z art. 435
k.p.k. również w odniesieniu do skazanego T. S. -
w części orzekającej wobec tych skazanych kary łączne
pozbawienia wolności (pkt. I. 1 i I. 2) - i w tym zakresie
sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do
ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;
I KK 477/24
2
2. w pozostałej części kasację obrońcy skazanego R.
S. oddala jako oczywiście bezzasadną;
3 . zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. W.
W. - Kancelaria Adwokacka w J.
kwotę 2361, 60 zł, w tym 23% VAT za sporządzenie i
wniesienie kasacji oraz obronę skazanego R. S.
przed Sądem Najwyższym jako jego obrońca ustanowiony z
urzędu,
4. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb
Państwa.
Kazimierz Klugiewicz
Marek Pietruszyński
Eugeniusz Wildowicz
[J.I.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 7 lutego 2024 r., sygn.
akt II K 85/21, zostali uznani za winnych i skazani, m.in.:
1. oskarżony R. S. został uznany za winnego popełnienia:
- ciągu przestępstw (w rozumieniu art. 91 § 1 k.k.) z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64
§ 2 kk i w zw. z art. 65 § 1 k.k., za które wymierzono mu karę 2 lat i 6 miesięcy
pozbawienia wolności,
-przestępstwa z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 29 lipca
2005 r., za które wymierzono mu karę 2 miesięcy pozbawienia wolności,
-przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., za które wymierzono mu karę 3 miesięcy
pozbawienia wolności
i na podstawie art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k., w miejsce orzeczonych kar
jednostkowych, Sąd Rejonowy orzekł wobec tego oskarżonego karę łączną 2 lat i 6
miesięcy pozbawienia wolności;
2. oskarżony T. S. został uznany za winnego popełnienia:
I KK 477/24
3
- ciągu przestępstw (w rozumieniu art. 91 § 1 k.k.) z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64
§ 2 kk i w zw. z art. 65 § 1 k.k., za które wymierzono mu karę 2 lat i 6 miesięcy
pozbawienia wolności,
- przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw.
z art. 12 § 2 k.k., za które wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności
i na podstawie art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k., w miejsce orzeczonych kar
jednostkowych, Sąd Rejonowy orzekł wobec tego oskarżonego karę łączną 2 lat i 6
miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd Rejonowy orzekł również wobec oskarżonych T. S. i R. S. m.in. o
obowiązku naprawienia szkód.
Apelację na niekorzyść oskarżonych R. S. i T. S. wniósł prokurator, który
podniósł zarzut obrazy art. 86 § 1 k.k. poprzez wymierzenie oskarżonym kar łącznych
równych najwyższej z kar jednostkowych podlegających łączeniu w sytuacji, gdy
wymierzone kary łączne powinny być wyższe od najwyższej z kar jednostkowych,
czyli od kar 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Prokurator podniósł również
zarzuty rażącej niewspółmierności kar jednostkowych za przypisane oskarżonym
ciągi przestępstw i w konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez
orzeczenie wobec oskarżonych R. S. i T. S. – za przypisane im ciągi przestępstw
kar po 5 lat pozbawienia wolności oraz kar łącznych w wymiarze 5 lat i 5 miesięcy
pozbawienia wolności wobec R. S. oraz kary 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności
wobec oskarżonego T. S. .
Obrońca oskarżonego T. S. podniósł w swojej apelacji zarzuty obrazy prawa
procesowego (art. 4 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k.), błędu w ustaleniach faktycznych oraz
rażącej niewspółmierności wymierzonych temu oskarżonemu kar i wniósł o jego
uniewinnienie od niektórych z przypisanych mu przestępstw oraz wymierzenie kar
jednostkowych w najniższej możliwej wysokości, ewentualnie kary łącznej w oparciu
o zasadę absorpcji.
Obrońca oskarżonego R. S. w apelacji podniósł zarzut obrazy art. 7 k.p.k.
poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że
I KK 477/24
4
oskarżony dopuścił się czynów opisanych w pkt. 1, 6 i 7 części wstępnej wyroku, i w
konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego
R. S. od popełnienia tych czynów, a w konsekwencji zmianę orzeczonych wobec
tego oskarżonego kary jednostkowej oraz kary łącznej pozbawienia wolności.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn.
akt VI Ka 387/24, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że orzeczoną wobec
oskarżonego R. S. karę łączną pozbawienia wolności podwyższył do lat 3, natomiast
karę łączną pozbawienia wolności orzeczoną wobec oskarżonego T. S. podwyższył
do 3 lat i 2 miesięcy oraz z podstawy prawnej wymiaru tych kar wyeliminował art. 86
§ 1 k.k. Zmienił również rozstrzygnięcia co do obowiązków naprawienia szkód, a w
pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze
wniósł obrońca skazanego R. S. , zarzucając:
- rażące naruszenie przepisu art. 438 pkt 2 k.p.k., mogące mieć istotny wpływ
na treść orzeczenia, poprzez niedokonanie zmiany lub uchylenia zaskarżonego
orzeczenia w sytuacji obrazy przez sąd I instancji przepisów postępowania, która
mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a polegającej na błędnej ocenie zebranego
w sprawie materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że oskarżony R. S.
dopuścił się czynów opisanych w pkt. 1, 6 i 7 części wstępnej wyroku Sądu
Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 07.02.2024r., sygn. akt II K 85/21, w sytuacji,
gdy poza wyjaśnieniami R. S. złożonymi w toku postępowania przygotowawczego,
gdzie początkowo przyznał się do ich popełnienia, następnie zmienionymi w toku
przewodu sądowego z uzasadnieniem, iż do wcześniejszych wyjaśnień został
nakłoniony przez przesłuchujących go funkcjonariuszy Policji, sąd nie dysponował
żadnymi innymi dowodami, które potwierdzałyby sprawstwo oskarżonego w zakresie
tych czynów,
1. rażące naruszenie przepisu art. 438 pkt 1a k.p.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k.
poprzez zmianę zaskarżonego wyroku w pkt IV i podwyższenie wobec
oskarżonego R. S. kary łącznej do 3 lat pozbawienia wolności, w sytuacji, gdy
I KK 477/24
5
suma kar jednostkowych wymierzonych oskarżonemu, a podlegających
łączeniu wynosiła 2 lata i 11 miesięcy.
Wskazując na powyższe zarzuty obrońca skazanego R. S. wniósł o uchylenie
wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze w zaskarżonej części i przekazanie
sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Prokurator Rejonowy w Jeleniej Górze w pisemnej odpowiedzi na kasację
obrońcy skazanego R. S. wniósł o jej uwzględnienie w części i uchylenie
rozstrzygnięcia co do wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej wobec
tego skazanego, a na podstawie art. 536 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k. także uchylenie
wyroku Sądu odwoławczego w części dotyczącej rozstrzygnięcia co do kary łącznej
wymierzonej skazanemu T. S. i przekazanie sprawy we wskazanym powyżej
zakresie Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja obrońcy skazanego R. S. w zakresie zarzutu obrazy art. 86 § 1 k.k.
z oczywistych względów zasługiwała na uwzględnienie, podobnie jak i postulat
prokuratora, aby Sąd Najwyższy w trybie art.536 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k. orzekł
z tych samych względów w odniesieniu do skazanego T. S. .
W tym bowiem zakresie już sam Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w
uzasadnieniu swojego orzeczenia wskazał, że „Sąd nie ustrzegł się jednak uchybień
w zakresie wymiaru kar łącznych, wymierzonych oskarżonym T. i R. S. . W przypadku
pierwszego z nich maksymalny wymiar kary łącznej pozbawienia wolności, to 3 lata.
Orzeczenie w wyroku Sądu Odwoławczego kary łącznej 3 lat i 2 miesięcy
pozbawienia wolności w oczywisty sposób narusza treść art. 86 § 1 kk. Taka sama
sytuacja zachodzi w przypadku R. S. . Suma wymierzonych mu, podlegających
łączeniu kar to 2 lata i 11 miesięcy co oznacza, że orzeczenie kary łącznej 3 lat
pozbawienia wolności także narusza treść wskazanego przepisu”.
Słusznie zatem również prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację
obrońcy skazanego R. S. wskazał, że „drugi z podnoszonych w kasacji zarzut, tj.
obraza art. 86 § 1 k.k., jest zasadny, albowiem Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
I KK 477/24
6
dopuścił się rażącego naruszenia prawa mającego wpływ na treść orzeczenia, co
doprowadziło do wydania wyroku, który nie może się ostać, jako że w aktualnym
brzmieniu jest sprzeczny z zasadami odpowiedzialności karnej obowiązującymi w
demokratycznym państwie prawa. Zgodnie z treścią naruszonego przepisu sąd
wymierzając karę łączną musi to uczynić w granicach powyżej najwyższej z kar
wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy. R. S. został skazany na
kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia, 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz 3 miesięcy
pozbawienia wolności, co oznacza, że maksymalny wymiar kary możliwy do
orzeczenia przez Sąd Okręgowy wynosił 2 lata i 11 miesięcy pozbawienia wolności.
Wymierzenie oskarżonemu kary łącznej 3 lat pozbawienia wolności nie znajduje
żadnej podstawy prawnej i bezspornie stanowi rażące naruszenie prawa. Sąd
Okręgowy dopuścił się tożsamego, rażącego naruszenia prawda mającego wpływ na
treść orzeczenia także w zakresie wymiary kary łącznej orzeczonej wobec T. S. ,
któremu wymierzono karę łączną 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, mimo że
jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone wobec niego wynosiły kolejno 2
lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 6 miesięcy pozbawienia wolności, a tym
samym mogła być wobec niego orzeczona kara łączna maksymalnie 3 lat
pozbawienia wolności”.
Nie ma zatem w przedmiotowej sprawie potrzeby prowadzić szerszych
wywodów, skoro obraza art. 86 § 1 k.k., jakiej dopuścił się Sąd Okręgowy, jest
oczywista i miała istotny wpływ na wymiar kar łącznych orzeczonych wobec
skazanych R. S. oraz T. S. . Treść przepisu art. 86 § 1 k.k. jest bowiem w omawianym
zakresie jasna i nie wymaga pogłębionej wykładni.
Ponieważ zgodnie z art. 435 k.p.k., stosowanym odpowiednio w toku
rozpoznawania kasacji przez Sąd Najwyższy (art. 536 k.p.k.), sąd odwoławczy
uchyla lub zmienia orzeczenie na korzyść współoskarżonych, choćby nie wnieśli
środka odwoławczego, jeżeli je uchylił lub zmienił na rzecz współoskarżonego,
którego środek odwoławczy dotyczył, gdy te same względy przemawiają za
uchyleniem lub zmianą na rzecz tamtych, to niezbędnym było również uchylenie
wyroku Sądu Okręgowego w zakresie kary łącznej orzeczonej wobec T. S. .
I KK 477/24
7
Jeżeli natomiast chodzi o pierwszy z zarzutów postawionych w kasacji
obrońcy skazanego R. S. , to z uwagi na oddalenie kasacji w tej części, jako
oczywiście bezzasadnej, Sąd Najwyższy jest zwolniony od pisemnego uzasadniania
swojego stanowiska w tym zakresie (art. 535 § 3 k.p.k.), a ustne motywy zostały
przedstawione na rozprawie kasacyjnej. Na marginesie więc jedynie wypada
zauważyć, że skarżący nie przedstawia w nim zarzutu obrazy przez Sąd Okręgowy
jakiegokolwiek konkretnego przepisu prawa procesowego (poza ogólnym przepisem
art. 438 pkt 2 k.p.k., który stanowi, że orzeczenie ulega uchyleniu lub zmianie w razie
stwierdzenia obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść
orzeczenia), a przecież w kasacji należy wskazać jaki konkretnie przepis prawa
został w sposób rażący naruszony, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na treść
orzeczenia (art. 523 § 1 k.p.k.) oraz podać, na czym polega zarzucone uchybienie
(art. 526 § 1 k.p.k.), czego trudno w przedmiotowej kasacji się doszukać. Gdyby
nawet – teoretycznie rzecz ujmując – przyjąć, że skarżący podnosi zarzut
nienależytej kontroli odwoławczej przez Sąd Okręgowy wyroku Sądu pierwszej
instancji (art. 433 § 2 k.p.k.), gdy w apelacji w skarżonym zakresie podniesiono zarzut
obrazy art. 7 k.p.k., to i taki zarzut należy ocenić jako bezzasadny, skoro Sąd
odwoławczy zarzut ten wnikliwie rozważył, odniósł się do niego w sposób
wyczerpujący, wskazał dlaczego podniesiony przez obronę zarzut nie zasługuje na
uwzględnienie, a swoje stanowisko należycie oraz logicznie umotywował w
pisemnym uzasadnieniu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[J.J.]
[a.ł]
Kazimierz Klugiewicz Marek Pietruszyński Eugeniusz Wildowicz
