V KS 16/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 czerwca 2026 r.
SSN Michał Laskowski
w sprawie P.K., M.K. i M.S.
oskarżonych za popełnienie czynu z art. 189 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu bez udziału stron (art. 539e § 1 k.p.k.),
w dniu 17 czerwca 2026 r.,
skargi Prokuratura Rejonowego w Gdyni
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt V Ka 2515/24,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni
z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 851/22,
i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania,
p o s t a n o w i ł:
I. oddalić skargę;
II. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gdańsku, wyrokiem z 29 października 2025 r., uchylił
zaskarżony apelacją obrońców wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z 20 grudnia
2023 r., mocą którego P.K., M.K. i M.S. zostali uznani za winnych popełnienia
szeregu przestępstw: przeciwko wolności z Rozdziału XXIII Kodeksu Karnego tj. z
art. 189 § 1 k.k. i z art. 190 § 1 k.k., przeciwko życiu i zdrowiu z Rozdziału XIX
Kodeksu Karnego tj. z art. 158 § 1 k.k. i z art. 157 § 2 k.k., a M.S. także z art. 159
V KS 16/26
2
k.k.; a P.K. i M.S. - przeciwko mieniu z Rozdziału XXXV Kodeksu Karnego tj. z art.
280 § 1 k.k., przy czym przyjęto, że zarzucane trzem oskarżonym czyny,
stanowiące zbieg przepisów ustawy, P.K. popełniła w ramach recydywy zwykłej a
M.K. w ramach multi recydywy i za to P.K. i M.K. skazano na karę 4 lat i sześciu
miesięcy pozbawienia wolności a M.S. na karę 2 lat i sześciu miesięcy pozbawienia
wolności oraz na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzeczono wobec nich solidarny
obowiązek zapłacenia nawiązki. Po rozpoznaniu apelacji obrońców Sąd Okręgowy
w Gdańsku uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji.
Od orzeczenia Sądu odwoławczego skargę wniósł oskarżyciel publiczny w
trybie art. 539a k.p.k. Podniósł w niej uchybienie przepisowi art. 437 § 2 k.p.k. przez
bezzasadne przyjęcie, że w sprawie zachodziła bezwzględna przesłanka
odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. i wniósł o uchylenie zaskarżonego
orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
W myśl art. 437 § 2 k.p.k. wyrok kasatoryjny przed sądem odwoławczym
może zapaść wyłącznie w ściśle określonych trzech wypadkach: a) zaistnienia
uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.; b) wystąpienia przeszkody w postaci reguły ne peius
z art. 454 § 1 k.p.k.; c) konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
(art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.).
Analiza pisemnych motywów orzeczenia Sądu Okręgowego w Gdańsku
pozwoliła na stwierdzenie, że powodem uchylenia zaskarżonego apelacjami na
korzyść wyroku Sądu Rejonowego było przyjęcie, iż podczas kontroli instancyjnej
ujawniono bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10
k.p.k. Powyższa konkluzja Sądu odwoławczego, który po nabraniu uzasadnionych
wątpliwości co do poczytalności sprawczyni diagnozowanej w kierunku schizofrenii
już w postępowaniu przygotowawczym oraz leczonej farmakologicznie w związku z
występowaniem u niej objawów wskazujących na to zaburzenie, przeprowadził
własne postępowanie dowodowe dopuszczając opinię biegłych w tym zakresie.
Opierając się na wnioskach opinii ekspertów z zakresu psychiatrii wskazujących
wprost na to, że w sprawie w grę wchodziły okoliczności, o których mowa w art. 31
V KS 16/26
3
k.k., uznał, że pominięcie przesłanek z przepisu art. 79 § 1 pkt 3 i pkt 4 k.p.k. przez
Sąd meriti nie mogło się ostać. Idąc tym śladem w pełni uzasadnione było wydanie
wyroku kasatoryjnego i zobowiązanie Sądu pierwszej instancji, aby przeprowadzić
od nowa przewód sądowy z zachowaniem prawidłowych ustaleń w zakresie strony
podmiotowej czynu oskarżonej oraz zapewnieniem jej prawa do obrony w postaci
obrońcy z urzędu. Sam fakt, na który powołuje się skarżący, że oskarżona,
stosownie do postanowienia z 30 kwietnia 2025 r., była poddana badaniu sądowo –
psychiatrycznemu, które wykluczyło występowania warunków z art. 31 § 1 i 2 k.k.,
nie przesądzał z góry o odrzuceniu potrzeby zastosowania przepisów statuujących
niepoczytalność bądź poczytalność ograniczoną. Takie postępowanie polegające
na bezrefleksyjnym przyjęciu wniosków jedynej opinii razi zbyt daleko posuniętym
formalizmem, co potwierdza stan faktyczny w niniejszej sprawie, w której wnioski
kolejnej opinii biegłych stały w opozycji do pierwotnej ekspertyzy a jednocześnie
potwierdzały odczucia organów prowadzących postępowanie przygotowawcze i
sądowe, u których pojawiły się wątpliwości, co do stanu psychicznego P.K.
Wydając orzeczenie o charakterze kasatoryjnym Sąd Okręgowy zdecydował,
że będzie ono dotyczyło wszystkich trzech oskarżonych. Już samo to, że nie
przeszedł nad tym faktem do porządku dziennego, ale zaznaczył w uzasadnieniu,
że reguła obiektywizmu wymagała takiego postąpienia wystarczyło, aby skargę w
zakresie w jakim kwestionowano to orzeczenie, uznać za bezzasadną. Dość
przytoczyć, że po pierwsze wyjaśnienia P.K., których ocena na chwile obecną nie
jawi się jako rzetelna, obciążały także pozostałych sprawców, a po drugie w
apelacjach skutecznie podważono jakość przesłuchania głównego świadka w
sprawie – pokrzywdzonego D.S., którego stan psychiczny także wzbudził
wątpliwości, co będzie skutkowało tym, że w ponownym procedowaniu zostanie on
przesłuchany z uwzględnieniem art. 192 § 2 k.p.k. Dopiero rzetelne
przeprowadzenie materiału dowodowego pozwoli na ustalenie stanu faktycznego w
sprawie w stosunku do wszystkich trzech oskarżonych.
W zaistniałym stanie rzeczy, zachowując w polu widzenia art. 437 § 2 k.p.k.,
należy stwierdzić, że skoro kontrola apelacyjna ujawniła, że w poczytalność
sprawczyni została ustalona błędnie a przewód sądowy wymaga przeprowadzenia
V KS 16/26
4
go w całości od nowa, to Sądowi odwoławczemu nie pozostawało nic innego jak
wydać wyrok o charakterze kasatoryjnym.
Dlatego orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku (art. 539e § 2 k.p.k.).
[WB]
[a.ł]
Michał Laskowski
