V KK 82/23
POSTANOWIENIE
Dnia 29 marca 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
w sprawie D. R.,
skazanego z art. 156 § 1 pkt 2 i § 3 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 29 marca 2023 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt II AKa 108/22,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu
z dnia 20 grudnia 2021 r., sygn. akt II K 64/21,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. R. –Kancelaria
Adwokacka w G., kwotę 738 zł (siedemset trzydzieści osiem
złotych), w tym 23% VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji na
korzyść skazanego jako jego obrońca, ustanowiony z urzędu;
3. zwolnić skazanego od kosztów sądowych postępowania
kasacyjnego i poniesionymi w jego toku wydatkami obciążyć
Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
D. R. wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 grudnia 2021 r.,
sygn. akt II K 64/21, został uznany za winnego tego, że nieustalonego dnia w
okresie od dnia 22 grudnia 2020 r. do 02 stycznia 2021 r., w miejscowości K., woj.
V KK 82/23
2
[...], działając umyślnie, z zamiarem bezpośrednim spowodowania u
pokrzywdzonego A. M. ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, zadał uderzenie butelką
w głowę pokrzywdzonego oraz wielokrotnie uderzył pięściami w głowę
pokrzywdzonego, czym spowodował u niego obrażenia w postaci rany o długości
1,4 cm w okolicy potylicznej w linii środkowej ciała poniżej szczytu głowy oraz
wieloodłamowego złamania kości jarzmowej lewej, wieloodłamowego złamania
kości nosa, szczeliny złamania na dolnym brzegu oczodołu prawego, pionowego
złamania żuchwy nieco do przodu od kąta lewego oraz spowodował powstanie u
pokrzywdzonego lewostronnego krwiaka podtwardówkowego, stanowiącego ciężki
uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, w następstwie
czego pokrzywdzony zmarł na skutek pourazowego uszkodzenia centralnego
układu nerwowego, a oskarżony następstwo to powinien i mógł przewidzieć, przy
czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary co najmniej 6 miesięcy
pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, będąc skazanym
wyrokiem Sądu Rejonowego w Chełmnie Wydziału Zamiejscowego Karnego w
Wąbrzeźnie z dnia 30 maja 2014 r. w sprawie VII K 121/14 za przestępstwo z art.
207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę 2 lat
pozbawienia wolności, którą odbył w całości w okresie od dnia 28 lipca 2017 r. do
dnia 22 kwietnia 2019 r., z zaliczeniem okresu od dnia 07 lutego 2014 r. do dnia 30
kwietnia 2014 r. i od dnia 15 maja 2014 r. do dnia 30 maja 2014 r.,
tj. przestępstwa z art. 156 § 1 pkt 2 i § 3 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za które – na
podstawie art. 156 § 3 k.k. wymierzono mu karę 11 lat pozbawienia wolności, na
podstawie art. 62 k.k. wskazując, że oskarżony ma ją odbyć w systemie
terapeutycznym jej wykonania z uwagi na uzależnienie od alkoholu. Ponadto, na
podstawie art.46 § 1 k.k. zasądzono od oskarżonego na rzecz Ł. M. – brata
pokrzywdzonego, kwotę 30000 zł tytułem częściowego zadośćuczynienia za
krzywdę wynikłą ze śmierci A. M..
Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, który podniósł zarzut
obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu
przypisanemu oskarżonemu – art. 156 § 1 pkt 2 i § 3 k.k., a z ostrożności
procesowej także zarzut obrazy art. 46 § 1 k.k. i art. 62 k.k. oraz zarzuty naruszenia
V KK 82/23
3
przepisów prawa procesowego mającego wpływ na treść orzeczenia (art. 4 k.p.k.,
art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k.; art. 200 k.p.k.) oraz rażącej niewspółmierności kary.
Na podstawie tych zarzutów obrońca oskarżonego wniósł o zmianę
zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia
zarzucanego mu czynu, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej
części i orzeczenie wobec oskarżonego możliwie jak najniższej, łagodniejszej kary,
a zgodnie z wnioskiem oskarżonego – kary wolnościowej.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt II
AKa 108/22, zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o środku
kompensacyjnym w ten sposób, że obniżył kwotę zadośćuczynienia zasądzonego
na rzecz Ł. M. do kwoty 10000 złotych. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok
utrzymał w mocy.
Wyrok Sądu drugiej instancji został zaskarżony przez obrońcę skazanego,
który we wniesionej kasacji sformułował zarzut obrazy przepisów prawa
materialnego poprzez błędne przyjęcie, iż czyn skazanego D.R. wyczerpuje
znamiona czynu zabronionego z art. 156 § 1 pkt 2 i § 3 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
w sytuacji, gdy materiał dowodowy wskazuje jedynie na możliwość uznania, że
skazany mógł się dopuścić czynu wyczerpującego znamiona art. 157 § 1 k.k. w zb.
z art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., a ponadto zarzucił
mającą wynikać z rażącej obrazy prawa materialnego rażącą niewspółmierność
kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec D. R.
Autor kasacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę
kwalifikacji prawnej czynu przypisanego skazanemu na art. 157 § 1 k.k. w zb. z art.
155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i zmianę orzeczenia o karze
poprzez jej złagodzenie odpowiednio do łagodniejszego zagrożenia ustawowego.
Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja jest bezzasadna w stopniu oczywistym, co uprawniało do jej
oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Na wstępie należy zauważyć, że zarzut obrazy art. 156 § 1 pkt 2 i § 3 k.k.
został już wcześniej podniesiony w apelacji obrońcy skazanego i Sąd odwoławczy
V KK 82/23
4
odniósł się do tego zagadnienia na s. 3 i 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd
Apelacyjny nie bez podstaw przywołał stanowisko Sądu pierwszej instancji, w
którym stwierdzono, że „oskarżony, posiadając sprawny intelekt, uderzając
kilkukrotnie pięściami z siłą znaczną (tj. najwyższą w trójstopniowej skali) w tak
wrażliwą część ciała jaką jest głowa mógł przewidzieć, iż ich skutkiem będzie zgon
pokrzywdzonego. (…) Fakt, iż zadawanie uderzeń pięścią w głowę może
doprowadzić do tak daleko idących konsekwencji należało ocenić jako powszechnie
znany, nie wymagający wiedzy specjalnej” (s. 51 uzasadnienia wyroku Sądu a quo).
Wskazywanie w tym kontekście przez autora kasacji, iż: „brak jest podstaw, że
skazany D. R. przewidział lub mógł przewidzieć tak poważny skutek jak śmierć
osoby pokrzywdzonej”, oprócz swej ewidentnej bezzasadności, stanowi w istocie
kwestionowanie ustaleń faktycznych w sferze strony podmiotowej przypisanego
temu skazanemu przestępstwa, co zasadniczo pozostaje poza sferą rozważań w
postępowaniu kasacyjnym. Z tego względu, odnosząc się do argumentacji
wskazanej w kasacji, jedynie na marginesie wolno zauważyć, że dla przypisania
sprawcy ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej
życiu nie jest konieczne ustalenie, że zdawał on sobie sprawę z tego, jakie
konkretne obrażenia zadaje, co rzecz jasna może stwierdzić podmiot posiadający
specjalistyczna wiedzę, której przeciętny człowiek nie posiada. Wystarczające jest
natomiast ustalenie – tak jak w niniejszej sprawie – że sprawca chciał dotkliwie
pobić pokrzywdzonego i godził we wrażliwą a przy tym i istotną dla życia człowieka
część ciała.
W kontekście znaczenia samego pojęcia „choroby zagrażającej życiu” trafnie
skarżący wskazuje, że choroba ta ma zagrażać rzeczywiście a nie tylko
potencjalnie. Nie jest także bezzasadne odwoływanie się w tym miejscu do
kryterium wysokiego prawdopodobieństwa śmierci na skutek zadanych obrażeń.
Tyle tylko, że skoro w niniejszej sprawie ustalono, że w wyniku zadanych przez D.R.
obrażeń doszło do wieloodłamowego złamania kości twarzoczaszki oraz krwiaka
podtwardówkowego i następstwem tego urazu była śmierć pokrzywdzonego, to
jako oczywiste jawi się to, że w sprawie tej skazany spowodował u A.M. chorobę
realnie zagrażającą życiu.
V KK 82/23
5
Jeżeli zatem zostało w sprawie ustalone – a na co wskazuje wprost sentencja
wyroku Sądu Okręgowego – że skazany działając umyślnie, z zamiarem
bezpośrednim spowodowania u pokrzywdzonego A. M. ciężkiego uszczerbku na
zdrowiu, zadał uderzenie butelką w głowę pokrzywdzonego oraz wielokrotnie
uderzył pięściami w głowę pokrzywdzonego, czym spowodował u niego ciężki
uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, w następstwie
czego pokrzywdzony zmarł na skutek pourazowego uszkodzenia centralnego
układu nerwowego, a oskarżony następstwo to powinien i mógł przewidzieć, to o
żadnej obrazie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 i § 3 k.k.mowy być nie
może, gdyż tego rodzaju działanie wyczerpuje wprost znamiona przestępstywa,
jakie zostało D. R. przypisane. Skarżący w istocie rzeczy to ustalenie faktyczne
kwestionuje, ale sam zarzut błędu w ustaleniach faktycznych w postępowaniu
kasacyjnym jest niedopuszczalny, natomiast w kasacji nie podniesiono zarzutów w
zakresie obrazy prawa procesowego, której konsekwencją byłyby błędne ustalenia
faktyczne, co dopiero dawałoby podstawę do podważania stanowiska zajętego
najpierw przez Sąd Okregowy, a następnie podzielonego przez Sąd Apelacyjny.
Wskazywana w końcowej części petitum oraz uzasadnienia kasacji rażąca
niewspółmierność kary nie została powiązana z zarzutem obrazy prawa
materialnego, co lokuje tę część nadzwyczajnego środka zaskarżenia na granicy
dopuszczalności, wobec jednoznacznej treści art. 523 § 1 zd. II k.p.k. i czyni
zbędnym odnoszenie się do tej kwestii.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie
art. 624 § 1 k.p.k. zwalniając D. R. od ponoszenia kosztów sądowych postępowania
kasacyjnego i poniesionymi w jego toku wydatkami obciążając Skarb Państwa. O
kosztach pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu orzeczono na podstawie
§ 17 ust. 3 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z
dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j.
Dz.U.2019.18 ze zm.).
V KK 82/23
6
