V KK 449/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 lutego 2025 r.
SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący)
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
SSN Waldemar Płóciennik
Protokolant Monika Zawadzka
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Marka Zajkowskiego
w sprawie M. K. i J. K.
uniewinnionych od zarzutów popełnienia czynów z art. 286 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 19 lutego 2025 r.,
kasacji wniesionych przez prokuratora na niekorzyść
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt V Ka 1023/23,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV K 467/21,
uchyla zaskarżony wyrok i
Okręgowemu w Łodzi do
postępowaniu odwoławczym.
przekazuje
ponownego
sprawę Sądowi
rozpoznania w
[J.J.]
V KK 449/24
2
Kazimierz Klugiewicz
Zbigniew Puszkarski
UZASADNIENIE
Waldemar Płóciennik
W sprawie złożonej podmiotowo Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV K 467/21:
1. uznał M. K. za winnego tego, że w dniu 14 lipca 2020 w Ł., działając w celu
osiągnięcia korzyści majątkowej i w zamiarze, aby J. K. poprzez uprzednie
wprowadzenie w błąd pracowników Powiatowego Urzędu Pracy dokonał czynu
zabronionego w postaci doprowadzenia Miasta Ł. do niekorzystnego rozporządzenia
mieniem w kwocie 29.500,00 złotych z tytułu wypłaty środków w ramach umowy o
refundację kosztów wyposażenia stanowiska pracy stanowiącej realizację
aktywizacji osób po 29 roku życia pozostających bez pracy w mieście Ł., ułatwił mu
jego popełnienie poprzez wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego
zatrudnionego w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. i działającego z upoważnienia
Prezydenta Miasta Ł. co do spełniania wymogów dla przyznania mu statusu osoby
bezrobotnej w postaci braku zatrudnienia i uzyskał w ten sposób decyzję numer […],
w wyniku czego J. K. uzyskał od pokrzywdzonego refundację kosztów wyposażenia
stanowiska pracy w ww. kwocie,
tj. przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., za które – na podstawie
art. 19 § 2 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 6 pkt 4 k.k. – wymierzono
mu karę grzywny w wysokości 20 stawek dziennych po 20 złotych każda;
II. uznał J. K. za winnego tego, że w dniu 17 lipca 2020 roku w Łodzi w celu
osiągnięcia korzyści majątkowej podpisując umowę o refundację kosztów
wyposażenia stanowiska pracy Nr […], wiedząc o warunkach jej obowiązywania i jej
celach, czyli aktywacją osób po 29 roku życia pozostających bez pracy w mieście Ł.,
złożył oświadczenie o posiadaniu kandydata do zatrudnienia w ramach umowy o
refundację, to jest M. K. , wiedząc, że jest on już osobą faktycznie pracującą w jego
firmie „E. " od dnia 6 lipca 2020 roku, a zatem nie spełniającą warunków wymaganych
do realizacji umowy, czym wprowadził reprezentującego Urząd Miasta p.o. Dyrektora
Powiatowego Urzędu Pracy w błąd co do zatrudnienia M. K. w ramach działalności
V KK 449/24
3
„E. ” w związku z przysługiwaniem mu statusu bezrobotnego oraz co do realizacji
warunków Umowy o refundację kosztów wyposażenia stanowiska pracy Nr […],
następnie podpisując z nim umowę o pracę w dniu 29 września 2020 roku po
uzyskaniu przez M. K. w dniu 24 września 2020 roku skierowania do pracodawcy na
wolne miejsca pracy zgłoszone w zapotrzebowaniu wynikającego z umowy […] do
zakładu pracy „E. ” z Powiatowego Urzędu Pracy w Ł., w konsekwencji doprowadził
Urząd Miasta w dniu 13 października 2020 roku do niekorzystnego rozporządzenia
mieniem w kwocie 29.500 złotych,
tj. przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., za które – na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z
art. 37 a § 1 k.k. – wymierzono mu karę 200 stawek dziennych po 100 złotych każda.
Ponadto, na podstawie art. 39 pkt 8 k.k. orzeczono wobec oskarżonego J. K. środek
karny w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie
przez okres 3 miesięcy na tablicy ogłoszeń Sądu Rejonowego dla Łodzi- Śródmieścia
w Łodzi.
Od wyroku Sądu I instancji apelacje wnieśli: prokurator na niekorzyść obu
oskarżonych oraz ich obrońcy.
Prokurator, podnosząc zarzut obrazy przepisów prawa materialnego (art. 272
k.k.), wniósł o zmianę wyroku poprzez uznanie M. K. za winnego popełnienia
przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 272 k.k. w zw. z
art. 11 § 2 k.k., a utrzymanie pozostałych rozstrzygnięć w dotychczasowym kształcie.
Obrońca J. K. , podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania, która
miała wpływ na treść wyroku (art. 6 k.p.k. w zw. z art. 175 k.p.k. w zw. z art. 171 § 1
k.p.k.; art. 424 § 1 pkt 1 - 2 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. oraz wielokrotnie - art. 7 k.p.k.
w zw. z 410 k.p.k.) oraz błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę
zaskarżonego wyroku, który miał wpływ na jego treść – wniósł o zmianę
zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu
czynu.
Obrońca M. K. , podnosząc zarzuty naruszenia przepisu prawa materialnego
(art. 18 § 3 k.k.; art. 286 § 3 k.k.) oraz przepisów prawa formalnego, które to
naruszenie miało wpływ na wynik postępowania (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k.
w zw. z art. 5 § 2 k.p.k.), a także wskazując na błąd w ustaleniach faktycznych,
wniósł o uniewinnienie od zarzucanego ww. oskarżonemu czynu, ewentualnie
V KK 449/24
4
zmianę kwalifikacji prawnej z art. 286 § 1 k.k. na art. 286 § 3 k.k. oraz dokonanie
zmiany opisu czynu i warunkowe umorzenie postępowania wobec oskarżonego.
Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt V Ka
1023/23, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił oskarżonych od
zarzucanych im czynów.
Od wyroku Sądu odwoławczego kasację wniósł prokurator, na niekorzyść obu
oskarżonych, podnosząc zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia
naruszenia prawa procesowego, tj. art. 457 § 3 k.p.k., art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k.,
poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli odwoławczej, polegającej na niezgodnej z
zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego
oceny zgromadzonych w przedmiotowej sprawie dowodów w postaci dokumentacji
związanej z realizacją umowy […] o refundację kosztów wyposażenia stanowiska pracy,
jak również zeznań świadków J. K. i M. K. w zakresie tego, iż złożone przez J. K.
oświadczenie o posiadaniu przez M. K. statusu bezrobotnego było okolicznością
nieistotną z punktu widzenia ww. umowy zawartej z Miastem Ł., z upoważnienia którego
działał p.o. Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Ł., co doprowadziło do wydania
wyroku reformatoryjnego skutkującego uniewinnieniem oskarżonych, podczas gdy
właściwie przeprowadzona ocena wskazanych dowodów prowadzi do wniosku, iż była to
okoliczność kluczowa dla przyznania wynagrodzenia, na co wskazuje w szczególności
treść samej umowy, korespondencja pomiędzy J. K. a Urzędem, jak również
wypowiedzenie przez Urząd umowy po ujawnieniu okoliczności związanych z faktycznym
zatrudnieniem M. K. , a co za tym idzie, iż M. K. uzyskując na polecenie J. K. decyzję o
uznaniu go za osobę bezrobotną w dniu 14 lipca 2020 roku pomógł mu w popełnieniu ww.
przestępstwa, co skutkowało uniewinnieniem oskarżonych i zawarciem błędnych
wniosków w uzasadnieniu orzeczenia.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi
odwoławczemu do ponownego rozpoznania
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja jest zasadna.
Trafnie bowiem zarzucono w niej wadliwość kontroli instancyjnej i popełniony w jej
ramach błąd subsumcyjny, który doprowadził do wydania wyroku reformatoryjnego i
uniewinnienia oskarżonych od zarzucanych im przestępstw.
V KK 449/24
5
Sąd ad quem uznał, że „jakkolwiek zachowanie oskarżonego J. K. wprowadziło w
błąd pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. jednakże trudno uznać, iż owo
wprowadzenie w błąd przez oskarżonego dotyczyło istotnych okoliczności. Innymi słowy
owo wprowadzenie w błąd przez oskarżonego pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w
Ł. nie miało charakteru istotnego bowiem nie miało ono znaczenia dla podjęcia decyzji w
zakresie rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonego” (pkt 4.1. uzasadnienia wyroku
Sądu ad quem). U podstaw takiego stanowiska Sądu II instancji leżało przekonanie, że
nawet, gdyby Urząd Pracy w Ł. wiedział, że M. K. nie jest osobą bezrobotną, to
skierowałby inną osobę figurującą w rejestrze osób bezrobotnych, a przedmiotem umowy
nie było utworzenie miejsca pracy dla konkretnej osoby, ale dla osoby bezrobotnej
spełniającej określone kryteria. Co więcej Sąd ad quem uznał, że zachowanie
oskarżonego J. K. nie doprowadziło pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia
mieniem. Zaprezentowane stanowisko Sądu odwoławczego nie jest prawidłowe,
albowiem opiera się na wadliwym postrzeganiu pojęcia istotności błędu w realiach
faktycznych sprawy, a ponadto zdaje się nie dostrzegać całokształtu zachowania
oskarżonych.
Trafnie prokurator w kasacji podnosi, że z poczynionych przez Sąd I instancji
ustaleń faktycznych wynika, iż przed zawarciem umowy J. K. utworzył w swoim zakładzie
pracy stanowisko kolorysty i zatrudnił na nim M. K. . Ten, na polecenie swego faktycznego
pracodawcy w dniu 14 lipca 2020 r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna, a 17 lipca
2020 r. J. K. oświadczył, że ma wiedzę na temat osoby bezrobotnej zarejestrowanej w
Urzędzie, która spełnia wszelkie wymogi wniosku o dofinansowanie na planowane
stanowisko pracy, którego to realizacja od dnia jego złożenia (10 lutego 2020 r.)
napotykała istotne problemu z uwagi na brak osób spełniających określone wymagania.
Jeśli chodzi o zasadniczą kwestię – pojęcie istotności błędu, to ocenia się ją w
kontekście wpływu na decyzję o rozporządzeniu mieniem. Niewątpliwie zatem wadliwie
Sąd odwoławczy uznał wprowadzenie w błąd PUP w Ł. przez J. K. za błąd nieistotny,
skoro to właśnie złożenie przez niego oświadczenia o posiadaniu kandydata na
stanowisko pracy, który faktycznie był już u niego zatrudniony, stanowiło warunek dla
realizacji umowy i przysporzenia po stronie ww. oskarżonego, a w wyniku zgłoszenia się
M. K. i oświadczenia J. K. doszło do rozporządzenia mieniem, które – wobec
niezgodności obiektywnego stanu rzeczy z warunkami umowy – było niekorzystne dla
V KK 449/24
6
pokrzywdzonego, skoro nie prowadziło do aktywizacji zawodowej bezrobotnego, tylko
wzbogacało pracodawcę już zatrudniającego daną osobę. Na płaszczyźnie znamion
czynu zabronionego nic w tej sprawie nie zmienia to, że potencjalnie umowa taka mogłaby
być zrealizowana poprzez skierowanie do pracy u J. K. innej osoby faktycznie
bezrobotnej, skoro zachowanie tego oskarżonego zasadzało się właśnie na
współdziałaniu z M. K. , który wbrew złożonej deklaracji w PUP w Ł., nie był osobą
bezrobotną. Z tego względu całość realizowanych czynności należy uznać za oszukańcze
zabiegi, stanowiące istotę przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. Dla bytu
przestępstwa oszustwa istotne jest to, czy w wyniku m.in. wprowadzenia pokrzywdzonego
w błąd doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Jeżeli takie powiązanie
kauzalne występuje, to oczywiste jest, że takie wprowadzenie w błąd było istotne z punktu
widzenia zrealizowania znamion tego przestępstwa.
W świetle powyższych rozważań nie budzi wątpliwości to, że Sąd odwoławczy
przeprowadził wadliwą kontrolę instancyjną w zakresie weryfikacji oceny istotności błędu,
w który za sprawą działań oskarżonych, został wprowadzony Powiatowy Urząd Pracy w
Ł., co w konsekwencji doprowadziło do rażącego naruszenia art. 286 § 1 k.k.,
skutkującego bezzasadnym uniewinnieniem oskarżonych. Konieczne stało się zatem
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego
rozpoznania. Sąd ten dokona ponownie rzetelnego rozpoznania wniesionych apelacji,
mając na względzie zaprezentowane zapatrywanie prawne i w zależności od wyniku
przeprowadzonej kontroli instancyjnej wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[J.J.]
[a.ł]
Kazimierz Klugiewicz
Zbigniew Puszkarski
Waldemar Płóciennik
