Art. 171.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 171 KPK określa podstawowe reguły prowadzenia przesłuchania. Osoba przesłuchiwana powinna najpierw mieć możliwość swobodnego przedstawienia swojej wypowiedzi w granicach celu czynności. Dopiero potem można zadawać pytania służące uzupełnieniu, wyjaśnieniu albo kontroli tej wypowiedzi. Przepis wskazuje także osoby uprawnione do zadawania pytań, w tym strony, obrońców, pełnomocników i biegłych. Zakazuje jednocześnie pytań sugerujących odpowiedź, pytań nieistotnych oraz określonych pytań dotyczących życia seksualnego świadka.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 171 KPK stosuje się przy przesłuchiwaniu osób w postępowaniu karnym. Reguluje sposób zadawania pytań oraz granice dopuszczalnego oddziaływania na osobę przesłuchiwaną. Pytania co do zasady są zadawane bezpośrednio, chyba że organ przesłuchujący zarządzi inaczej. Organ ten ma obowiązek uchylić pytanie sugerujące, nieistotne albo pytanie o życie seksualne świadka, gdy nie jest ono niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Szczególne reguły dotyczą osoby, która nie ukończyła 18 lat, ponieważ jej przesłuchanie powinno, w miarę możliwości, odbywać się w obecności wskazanej osoby dorosłej, z wyjątkami określonymi w przepisie.

Przykład zastosowania w codziennej sytuacji

Świadek opisuje policji zdarzenie, które widział na ulicy. Najpierw powinien móc własnymi słowami opowiedzieć, co zauważył, bez narzucania mu kolejności odpowiedzi lub ich treści. Następnie organ może zapytać o szczegóły, na przykład o miejsce zdarzenia, osoby obecne lub kolejność zaobserwowanych wydarzeń. Nie powinien jednak pytać w sposób zakładający odpowiedź, przykładowo: „Czy sprawca na pewno miał czarną kurtkę?”. Gdy przesłuchiwana jest osoba poniżej 18 lat, przed pierwszym przesłuchaniem powinna otrzymać zrozumiałą informację o jego przebiegu, sposobie i warunkach, co do zasady co najmniej 3 dni przed terminem czynności.

Częste nieporozumienia lub błędy

Swobodna wypowiedź nie oznacza, że podczas przesłuchania nie można zadawać żadnych pytań. Pytania są dopuszczalne, ale powinny służyć wyjaśnieniu, uzupełnieniu lub kontroli wcześniejszej wypowiedzi i nie mogą sugerować jej treści. Art. 171 KPK bezwzględnie zakazuje wpływania na wypowiedź za pomocą przymusu lub groźby bezprawnej, a także stosowania hipnozy oraz środków chemicznych lub technicznych oddziałujących na procesy psychiczne. Wyjaśnienia, zeznania i oświadczenia uzyskane w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi albo z naruszeniem tych zakazów nie mogą stanowić dowodu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.