V KK 142/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Adam Roch
Dnia 12 maja 2026 r.
w sprawie A.B.
o czyn z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
w dniu 12 maja 2026 r.
na posiedzeniu bez udziału stron w trybie art. 535 § 1 i 3 k.p.k.
kasacji wniesionej przez prokuratora na niekorzyść
od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku
z 12 grudnia 2025 r., sygn. V Ka 618/25,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Mławie
z 2 czerwca 2025 r., sygn. II K 161/23
na podst. art. 535 § 3 k.p.k.
postanowił:
1. oddalić kasację prokuratora jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć
Skarb Państwa.
[WB]
UZASADNIENIE
A.B. został oskarżony o to, że w dniu 19 maja 2022 r. w M.,
woj. […] nieumyślnie spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiu Z.L. w ten sposób,
że podczas kłótni popchnął pokrzywdzonego rękoma, w wyniku czego ten upadł na
plecy i uderzył głową w chodnik doznając obrażeń ciała w postaci: złamania
V KK 142/26
2
piramidy kości skroniowej prawej, złamania łuski kości potylicznej po stronie prawej,
krwiaka podskórnego w okolicy potylicznej prawej, obrzęku mózgu, stłuczenia
mózgu, krwawienia wewnątrzczaszkowego (krwiaki przymózgowe), które to
obrażenia spowodowały u pokrzywdzonego chorobę realnie zagrażającą życiu, tj. o
czyn z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. i art. 156 § 2 k.k.
Wyrokiem z 2 czerwca 2025 roku, sygn. II K 161/23, Sąd Rejonowy w
Mławie na podstawie art. 66 § 1 k.k. w zw. z art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne
wobec oskarżonego A.B. warunkowo umorzył na okres 2 lat próby.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniósł obrońca, zarzucając m. in.
naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na treść
orzeczenia, a to art. 25 § 1 k.k. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ocena
całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a także sytuacji i
okoliczności towarzyszących zdarzeniu z 19 maja 2022 r. z udziałem oskarżonego i
oskarżyciela posiłkowego, tj. agresywne i wyzywające zachowanie ze strony
oskarżyciela posiłkowego oraz fakt sprowokowania przez niego konfliktu pomiędzy
stronami, prowadzą do wniosku, że oskarżony A.B. działał w warunkach obrony
koniecznej.
Wyrokiem z 12 grudnia 2025 roku, sygn. V Ka 618/25, Sąd Okręgowy w
Płocku zmienił orzeczenie w ten sposób, że uniewinnił A.B. od popełnienia
zarzucanego mu czynu.
Kasację od powyższego rozstrzygnięcia wniósł prokurator, zarzucając
rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenia prawa materialnego, a
mianowicie art. 25 § 1 k.k. poprzez jego niesłuszne zastosowanie i przyjęcie, że w
ustalonym stanie faktycznym można mówić o działaniu oskarżonego w warunkach
kontratypu obrony koniecznej, co w konsekwencji doprowadziło do zmiany wyroku
Sądu Rejonowego w Mławie z dnia 2 czerwca 2025 r., sygn. II K 161/23, przez
uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu czynu, podczas gdy
prawidłowa ocena całokształtu istotnych okoliczności niniejszej sprawy prowadzi do
wniosku, że oskarżony swoim działaniem przekroczył granice obrony koniecznej w
dniu 19 maja 2022 r. podczas zdarzenia z udziałem pokrzywdzonego Z.L.
V KK 142/26
3
Podnosząc powyższy zarzuty prokurator wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w Płocku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja prokuratora jest bezzasadna w stopniu oczywistym, co uzasadniało
rozpoznanie jej na posiedzeniu w trybie przewidzianym w art. 535 § 1 i 3 k.p.k.
Tytułem wstępu przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. kasacja może
być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego
rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Co do
zasady może ona zostać złożona jedynie od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego
kończącego postępowanie (art. 519 k.p.k.). Jako środek zaskarżenia o wiele bardziej w
stosunku do apelacji sformalizowany musi spełniać restrykcyjne wymogi w zakresie
konstrukcji zarzutów, zaś nierespektowanie tych wymagań skutkuje bądź
niedopuszczalnością tego środka (art. 530 § 2 k.p.k.), bądź w fazie merytorycznej oceny
uznaniem jego oczywistej bezzasadności – art. 535 § 3 k.p.k. (por. postanowienie SN z 23
lutego 2022 r., IV KK 437/21).
W wywiedzionej kasacji prokurator zarzuca naruszenie prawa materialnego.
Podkreślić jednak już na wstępie należy, że obraza prawa materialnego polegać może na
wadliwym jego zastosowaniu (lub niezastosowaniu) w orzeczeniu opartym na
prawidłowych ustaleniach faktycznych. Nie ma obrazy prawa materialnego, gdy wadliwość
orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń przyjętych za jego podstawę.
Nadto, zarzut obrazy prawa materialnego może być zasadny tylko wówczas, gdy dotyczy
zastosowania lub niezastosowania przepisu zobowiązującego sąd do jego bezwzględnego
przestrzegania. Nie można mówić o tego rodzaju obrazie wówczas, gdy ustawa dopuszcza
tylko możliwość zastosowania bądź niezastosowania określonego przepisu.
W realiach niniejszej sprawy ustalenia faktyczne nie były kwestionowane. Sądy obu
instancji zajęły odmienne stanowiska jeśli chodzi o prawną ocenę krytycznego zdarzenia.
Dostrzec zatem należy, że w zakresie feralnego zdarzenia sąd I instancji ustalił, że „po
chwili Z.L. wyszedł z klatki bloku i zdenerwowany szedł w kierunku oskarżonego. Między
mężczyznami doszło do sprzeczki, mężczyźni zaczęli się kłócić. Po chwili z bloku wyszli
rodzice oskarżonego – B. i D.B. Z.L. próbował uderzyć oskarżonego, lecz ten we własnej
V KK 142/26
4
obronie odepchnął go”. Te właśnie zaakceptowane przez sąd odwoławczy ustalenia
doprowadziły go do powzięcia przekonania o działaniu A.B. w ramach obrony koniecznej.
Tymczasem w wywiedzionym nadzwyczajnym środku odwoławczym prokurator –
nie formułując zarzutu obrazy choćby art. 7 k.p.k. – dokonuje własnej analizy i oceny
poszczególnych dowodów, w szczególności zeznań E.B. i wyjaśnień A.B., przez co de facto
kwestionuje poczynione przez sąd odwoławczy ustalenia faktyczne. W kontekście
postawionego zarzutu obrazy prawa materialnego nie miało to szansy wywrzeć
zamierzonego skutku. Wskazane w art. 523 § 1 k.p.k. podstawy kasacyjne mają charakter w
pełni autonomiczny, zaś procedowanie kasacyjne dopuszcza kontrolę orzeczenia sądu ad
quem li tylko w kontekście rażącego naruszenia przepisów prawa, z wyłączeniem badania
ustaleń faktycznych, o ile nie zachodzą uchybienia określone w art. 439 § 1 k.p.k., których
Sąd Najwyższy w analizowanej sprawie nie ujawnił. W orzecznictwie od lat dominuje
jednolite stanowisko, iż orzekając w trybie kasacji Sąd Najwyższy nie jest władny
dokonywać ponownej oceny dowodów i na podstawie własnej ich analizy, kontrolować
poprawności dokonanych w sprawie ustaleń (vide wyrok SN z 6 września 1996 r., II KKN
63/96,
OSNKW
1997,
z.1-2,
poz. 11). Postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego, stanowił więc de facto próbę
obejścia ograniczeń kasacyjnych zawartych w art. 519 k.p.k. i art. 523 § 1 k.p.k. i
doprowadzenia do ponownej instancyjnej oceny wyroku. Mając jednak na uwadze
nadzwyczajny charakter kasacji, trzeba podkreślić, że skonstruowane przez ustawodawcę
jej podstawy nie mogą być traktowane instrumentalnie, stąd nietrafne nazwanie przez
skarżącego wadliwości, która mogłaby być rozważana jedynie w aspekcie błędnych ustaleń
faktycznych – „naruszeniem prawa materialnego” – nie może prowadzić do ignorowania
ustawowej regulacji podstaw kasacji (vide wyroki SN z dni: 30 maja 1996 r., V KKN 29/96,
OSNKW 1996, z. 7-8, poz. 44; 19 grudnia 1996 r., V KKN 116/96, OSNKW 1997, z. 3-4, poz.
34; 19 stycznia 2006 r., V KK 169/05, OSN Prok. i Pr. 2006, z. 9, poz.15).
Tym samym kasacja prokuratora, jako realnie kwestionująca ocenę dowodów i
wynikające z nich ustalenia faktyczne, w kontekście postawionego w niej zarzutu musiała
zostać uznana za oczywiście bezzasadną, a konsekwencją powyższego musiało być jej
oddalenie. W związku z takim rozstrzygnięciem, Sąd Najwyższy – po myśli art. 637a k.p.k. w
V KK 142/26
5
zw. z art. 636 § 1 k.p.k. – kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążył Skarb
Państwa.
[WB]
[a.ł]
Adam Roch
