V KK 135/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 maja 2026 r.
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)
SSN Michał Laskowski
SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca)
w sprawie A. K.
wobec którego warunkowo umorzono postępowanie karne o czyn z art. 177 § 1 k.k.
w zw. z art. 178 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
na posiedzeniu w dniu 15 maja 2026 r.
kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt IV Ka 245/25,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Kępnie
z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt II K 4/25
uchyla zaskarżony wyrok w części orzekającej wobec
oskarżonego zakaz prowadzenia pojazdów rowerowych (pkt I
wyroku) i w tym zakresie sprawę przekazuje do ponownego
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Okręgowemu
w Kaliszu.
[J.J.]
V KK 135/26
2
Michał Laskowski Andrzej Stępka Zbigniew Puszkarski
UZASADNIENIE
A. K. został oskarżony o to, że w dniu 4 sierpnia 2024 r. w P. , woj. [...],
umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że
kierując rowerem po DK nie zachował szczególnej ostrożności przed zainicjowanym
manewrem skrętu w lewo i nie zasygnalizował zawczasu i wyraźnie zmiany kierunku
jazdy poprzez wyciągnięcie ręki w lewą stronę, czym doprowadził do zderzenia z
wyprzedzającym go motocyklem m-ki S. kierowanym przez K. M., na skutek czego
motocyklista przewrócił się na jezdni i doznał rany okolicy kolana lewego z ubytkiem
skóry oraz złamania dwukostkowego podudzia lewego, co spowodowało naruszenie
czynności narządów ciała na okres powyżej 7 dni, przy czym czynu tego dopuścił się
znajdując się w stanie nietrzeźwości - 0,63 promila alkoholu we krwi, tj. o czyn z art.
177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Kępnie wyrokiem z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt II K 4/25,
uznał, iż oskarżony A. K. dopuścił się czynu opisanego w części wstępnej wyroku,
czym wyczerpał dyspozycję art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. i na podstawie
art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie karne wobec A. K.
tytułem próby na okres 3 lat. Nadto:
- na podstawie art. 67 § 3 k.k. i art. 43a § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego
świadczenie pieniężne w kwocie 2000 zł płatne na rzecz Funduszu Pomocy
Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej,
- na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz
pokrzywdzonego K. M. nawiązkę w kwocie 100 zł;
- wydał orzeczenie w przedmiocie kosztów sądowych.
Apelację od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy. Zaskarżył wyrok w
całości na niekorzyść oskarżonego A. K., zarzucając „obrazę prawa materialnego w
postaci art. 115 § 2 k.p.k., polegającą na przyjęciu w wydanym wyroku, że przypisany
oskarżonemu czyn z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. charakteryzuje się
średnim stopniem społecznej szkodliwości, wskutek pominięcia przy tej ocenie
okoliczności popełnienia czynu, rodzaju i charakteru naruszonego dobra, rozmiaru
V KK 135/26
3
wyrządzonej szkody, wagi naruszonych przez sprawcę obowiązków, motywacji,
rodzaju naruszonych reguł ostrożności i stopnia ich naruszenia, co spowodowało
niezasadne i naruszające normę art. 66 § 1 k.k. warunkowe umorzenie postępowania
karnego wobec A. K.”.
Podnosząc powyższy zarzut, autor apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego
wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z
warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat, kary grzywny w wymiarze
200 stawek dziennych po 10 zł każda, orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich
pojazdów mechanicznych na okres lat 3 i zasądzenie kosztów sądowych.
Oskarżony A. K. w odpowiedzi na apelację poddał krytyce argumentację
przedstawioną przez oskarżyciela publicznego i wniósł o utrzymanie w mocy wyroku
Sądu Rejonowego w Kępnie.
Sąd Okręgowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt IV Ka
245/25, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, iż na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł
w stosunku do oskarżonego A. K. zakaz prowadzenia pojazdów rowerowych na
okres 3 lat (pkt I wyroku). W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok
(pkt II), wymierzył oskarżonemu opłatę za drugą instancję w kwocie 100 zł oraz
zasądził od niego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 20 zł tytułem pozostałych kosztów
sądowych za postępowanie odwoławcze (pkt III). Pisemne uzasadnienie wyroku nie
zostało sporządzone.
Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wniósł Prokurator
Generalny. Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok na korzyść oskarżonego
A. K. w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym w postaci zakazu prowadzenia
pojazdów rowerowych, zawartego w punkcie I. Zarzucił „rażące i mające istotny
wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art.
67 § 3 in fine k.k., polegające na orzeczeniu przez Sąd Okręgowy w Kaliszu,
dokonujący zmiany zaskarżonego apelacją prokuratora wyroku Sądu I instancji,
warunkowo umarzającego na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k. postępowanie
karne w odniesieniu do A. K. w sprawie o czyn z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 §
1 k.k. tytułem próby na okres 3 lat - środka karnego w postaci zakazu prowadzenia
pojazdów rowerowych na okres 3 (trzech) lat, podczas gdy zgodnie z powołanym
V KK 135/26
4
przepisem, w sytuacji warunkowego umorzenia postępowania, orzeczenie zakazu
prowadzenia pojazdów możliwe jest wyłącznie na okres do 2 lat”.
W oparciu o tak sformułowany zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie
wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia o środku karnym i przekazanie sprawy w
tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, zatem w trybie art. 535 § 5 k.p.k. została
uwzględniona w całości na posiedzeniu bez udziału stron. W skardze trafnie
podniesiono, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym i mającym istotny
wpływ na jego treść naruszeniem art. 67 § 3 k.k. Przepis ten, powołany przez Sąd ad
quem jako podstawa prawna orzeczenia wobec oskarżonego A. K. środka karnego
w postaci zakazu prowadzenia pojazdów rowerowych, stanowi, że „umarzając
warunkowo postępowanie karne, sąd nakłada na sprawcę obowiązek naprawienia
szkody w całości albo w części, a w miarę możliwości również obowiązek
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo zamiast tych obowiązków orzeka
nawiązkę; sąd może nałożyć na sprawcę obowiązki wymienione w art. 72 § 1 pkt 1-
3, 5-6b, 7a lub 7b, a ponadto orzec świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt
7 lub zakaz prowadzenia pojazdów, wymieniony w art. 39 pkt 3, do lat 2. Przepisy
art. 72 § 1a i 1b stosuje się odpowiednio”. Zatem, aprobując warunkowe umorzenie
postępowania wobec oskarżonego, ale orzekając wobec niego zakaz prowadzenia
pojazdów rowerowych na okres 3 lat, najwyraźniej przeoczył Sąd odwoławczy, że
ustawa nie dopuszcza orzeczenia tego środka karnego w takim wymiarze.
Sąd Najwyższy niejednokrotnie wskazywał, że okres na jaki w oparciu o
przepis art. 67 § 3 in fine k.k. orzeka się środek karny w postaci zakazu prowadzenia
pojazdów, jest ograniczony do 2 lat, co stanowi wyjątek od normy zawartej w art. 43
§ 1 k.k. przewidującej, że wspomniany zakaz orzeka się na okres od roku do lat 15
oraz że przepis art. 67 § 3 k.k. jest przepisem o charakterze szczególnym (lex
specialis) w stosunku do art. 42 § 2 k.k., który nakazuje sądowi orzec zakaz
prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata, jeżeli sprawca w czasie
popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji był – jak
oskarżony A. K. – w stanie nietrzeźwości (zob. np. wyroki: z dnia 30 maja 2022 r., I
V KK 135/26
5
KK 155/22; z dnia 29 czerwca 2023 r., I KK 490/22; z dnia 29 stycznia 2026 r., II KK
499/25).
W tym stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie wyroku w zaskarżonej
części, tj. zawierającej rozstrzygnięcie o środku karnymi i przekazanie sprawy w tym
zakresie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi
Okręgowemu w Kaliszu, który wyda prawidłowe orzeczenie.
[J.J.]
[r.g.]
Michał Laskowski Andrzej Stępka Zbigniew Puszkarski
