IV KZ 25/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 września 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Kazimierz Klugiewicz
SSN Jarosław Matras
w sprawie K. K.
w przedmiocie wznowienia postępowania,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 17 września 2025 r.
zażalenia skazanego
na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2025 r., IV KO 75/25,
o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z powodu jego
oczywistej bezzasadności,
na podstawie art. 105 § 2 zdanie drugie k.p.k. i art. 437 § 1 k.p.k.
postanowił:
1. sprostować oczywiste omyłki pisarskie w postanowieniu Sądu
Najwyższego z dnia 8 lipca 2025 r., IV KO 75/25, poprzez
zastąpienie na s. 1 postanowienia słów „K. 1. ” i „K. 1. ” słowami
„K.” i „K.”;
2. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie;
3. kosztami postępowania o wznowienie postępowania obciążyć
Skarb Państwa.
Kazimierz Klugiewicz
Tomasz Artymiuk
Jarosław Matras
UZASADNIENIE
IV KZ 25/25
2
K. K. wystąpił do Sądu Najwyższego z osobistym wnioskiem o wznowienie
postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w
Katowicach z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II AKa 180/22, utrzymującym w
mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt III
K 49/20.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2025 r., IV KO 75/25, Sąd Najwyższy odmówił
– w oparciu o przepis art. 545 § 3 k.p.k. – przyjęcia tego wniosku o wznowienie
postępowania jako oczywiście bezzasadnego.
Postanowienie to zaskarżył skazany.
W treści środka odwoławczego w pierwszym rzędzie wskazał na zawarte w
postanowieniu błędy dotyczące określenia jego tożsamość i zastąpienie jego
rzeczywistego imienia „K.” imieniem „K. 1. ”.
W kolejnych punktach zażalenia podniósł takie okoliczności jak:
1. nierozpoznanie przez Sąd Apelacyjny w Katowicach na rozprawie w dniu 18
stycznia 2023 r. jego wniosku dowodowego;
2. brak w zaskarżonym postanowieniu samodzielnego rozważenia przesłanek
wznowieniowych i powoływanie się na stanowisko Rzecznika Praw
Obywatelskich;
3. pozorność uzasadnienia i stosowanie metody kopiuj – wklej;
4. zatajenie przez prokuraturę dowodów podważających wiarygodność świadka
(J. P. );
5. rażące naruszenie prawa – skazanie za środki, których nie otrzymał;
6. zignorowanie przesłanki wznowienia z urzędu (art. 540 k.p.k.);
7. brak reakcji SN na fałszywe stwierdzenie w protokole z dnia 16.03.2023 r.;
8. sprzeczność stanowisk – oficjalne przyznanie uchybienia przez Prezesa
Sądu a zaprzeczanie temu faktowi przez sędziów;
9. manipulacja dowodami i zatajenie kluczowych faktów przez prokuraturę;
10. próba zastraszenia w reakcji na działania cywilne wobec sędziów;
11. podważanie wiarygodności świadka (J. P. ) i zignorowanie ewidentnych
sprzeczności;
12. systemowe blokowanie dostępu do akt i obawa ich zniszczenia.
IV KZ 25/25
3
W konkluzji wniósł o poważne, merytoryczne i pełne rozpoznanie sprawy
przez Sąd Najwyższy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie skazanego na uwzględnienie nie zasługuje.
Na wstępie wskazać wszelako należy, że faktycznie w zaskarżonym
postanowieniu, rozpoznając wniosek o wznowienie złożony przez K. K. , dwukrotnie
na s. 1 w miejsce jego rzeczywistego imienia „K.” wpisano imię „K. 1. ”. Rzecz w
tym, że nie było to, jak to sugeruje skarżący, spowodowane formalnym i pozornym
zbadaniem przez sąd wznowieniowy jego sprawy, lecz stanowiło oczywistą omyłkę
pisarską. W związku z tym, że postępowanie toczy się przed instancją odwoławczą
w pkt. 1 niniejszego postanowienia, z urzędu, omyłkę tę sprostowano w trybie art.
105 § 1 i 2 k.p.k.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania zażalenia zauważyć należy,
że podstawą wydanego przez Sąd Najwyższy postanowienia było stwierdzenie jego
oczywistej bezzasadności, o której mowa w art. 545 § 3 k.p.k.
Uznanie wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w art. 545 § 2
k.p.k. (sporządzonego i podpisanego przez adwokata klub radcę prawnego) o
wznowienie za oczywiście bezzasadny ma miejsce w sytuacjach, gdy w sposób
oczywisty, rzucający się w oczy, wniosek oparty zostanie na innych podstawach niż
te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania
karnego (zob. odpowiednio w przedmiocie interpretacji pojęcia „oczywistej
bezzasadności kasacji” postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2006
r., IV KK 330/06 oraz z dnia 22 października 2008 r., V KK 98/08). Zastosowanie
wskazanego przepisu uznać należy w związku z tym za konieczne w wypadkach, w
których sąd wznowieniowy w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzi, że żadna
ze wskazanych we wniosku okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek
zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie
wchodzić w grę działanie tego sądu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.) lub też wniosek w
ogóle nie będzie wskazywał okoliczności uzasadniających wszczęcie tego rodzaju
postępowania o charakterze nadzwyczajnym (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 25 września 2015, II KO 49/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 5; z
dnia 19 stycznia 2016 r., V KO 77/15; z dnia 20 maja 2016 r., V KO 39/16, OSNKW
IV KZ 25/25
4
2016, z. 9, poz. 59; z dnia 22 listopada 2016 r, IV KO 78/16; z dnia 14 grudnia 2016
r., III KO 72/16).
W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2025 r., IV KO 75/25
stwierdzono, że żadna z podnoszonych we wniosku K. K. , osobiście przez niego
sporządzonym, okoliczności nie mieści się w podstawach wznowieniowych
przewidzianych w Rozdziale 56 k.p.k. i z tym poglądem należy się zgodzić, a
zasadności wywodów Sądu Najwyższego zawartych w pisemnych motywach
zaskarżonego postanowienia aktor zażalenia w najmniejszym nawet aspekcie nie
podważył.
I tak, słusznie w orzeczeniu tym zauważono, że przedmiotem postępowania
o wznowienie postępowania nie jest badanie prawidłowości oceny materiału
dowodowego dokonanej przez sądy wyrokujące i czynienie odmiennych ustaleń
faktycznych, gdyż przedmiotem tego postępowania nie jest kwestia
odpowiedzialności karnej, tylko istnienia podstaw do wznowienia postępowania
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 lutego 2004 r., II KO 75/03 oraz
z dnia 13 maja 2009 r., II KO 31/08), takie natomiast w sprawie tej nie występują.
Oczywiste w związku z tym jest, że naruszenie prawa w postaci
nierozpoznania wniosku dowodowego w toku rozprawy apelacyjnej (zarzut z pkt. 1
zażalenia, według numeracji przyjętej na potrzeby niniejszego uzasadnienia), co
wynika z dokumentacji dołączonej przez wnioskodawcę do wniosku (wniosek
dowodowy z dnia 18 stycznia 2023 r. i protokół rozprawy Sądu Apelacyjnego w
Katowicach z dnia 16 marca 2016 r.), nie może być traktowane jako okoliczność
uzasadniająca wznowienie postępowania, bowiem takie uchybienie jest możliwe do
podniesienia wyłącznie w ramach innego postępowania nadzwyczajnego jakie
stanowi kasacja i to jedynie w wypadku stwierdzenia, że było to rażące naruszenie
prawa mające istotny wpływ na treść orzeczenia (art. 523 § 1 k.p.k.).
Odwołując się natomiast do bezspornego faktu odmowy przez terenowy
organ Rzecznika Praw Obywatelskich wniesienia kasacji na korzyść K.K. Sąd
Najwyższy nie rozważał czy była to decyzja trafna czy też nie (zarzut z pkt. 2
zażalenia), lecz jedynie skonstatował, że okoliczność taka miała miejsce, co jest
bezsporne.
IV KZ 25/25
5
Powołany we wniosku o wznowienie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14
maja 2019 r., II KK 284/18, z dołączonym jego odpisem (k.12 akt IV KO 75/25),
zawiera oczywiście trafny pogląd co do konsekwencji prawnych nierozpoznania
wniosku dowodowego, lecz jak to już zauważono wyżej, takie stanowisko wyrażone
zostało w toku postępowania kasacyjnego, a nie w postępowaniu o wznowienie
postępowania.
Powyższe ma też pełne odniesienie do zarzutu z pkt. 5 zażalenia, bowiem
kwestia poczynionych w sprawie przez sądy pierwszej i drugiej instancji ustaleń
faktycznych nie jest przedmiotem kontroli w postępowaniu wznowieniowym oraz do
zarzutu z pkt. 12 (blokowanie dostępu do akt), co również może być podnoszone
jako naruszenie prawa do obrony, lecz wyłącznie w postępowaniu kasacyjnym.
Trafnie też Sąd Najwyższy odniósł się do kwestii zatajenia – jak to podnosi
autor wniosku i zażalenia – przez prokuraturę materiałów podważających
wiarygodność świadka J. P. (zarzut z pkt 4). Zasadnie zauważył ten Sąd, że
zatajenie dowodów to przestępstwo (art. 236 § 1 k.k.), które musi być jednak
stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie
może zapaść z powodu przyczyn wskazanych w art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. lub w art. 22
k.p.k. – art. 541 § 1 k.p.k. – a obowiązek wskazania takiego wyroku lub orzeczenia
spoczywa na wnioskodawcy (art. 541 § 2 k.p.k.), czego K. K. w tej sprawie nie
uczynił.
Co więcej, wznowienie postępowania na podstawie przesłanki propter falsa
(popełnienie w związku z postępowaniem przestępstwa – art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.)
nie jest dokonywane przez sąd wznowieniowy z urzędu – zarzut z pkt. 6
(wznowienie z urzędu może mieć miejsce wyłącznie w wypadkach wskazanych w
art. 542 § 3 k.p.k.), lecz na wniosek i to wyłącznie w wypadku – jak to zauważono
wyżej – wskazania przez wnioskodawcę wyroku skazującego lub orzeczenia o
jakim mowa w art. 541 § 1 k.p.k. Powyższe odnieść należy również do kwestii
podnoszonych przez skarżącego w pkt. 7, 8, 9 i 10 zażalenia. W każdym wypadku
wskazywanym przez autora zażalenia w tych zarzutach można jedynie
hipotetycznie mówić o ewentualnym przestępstwie, jednak – podobnie jak i przy
zatajaniu dowodów niewinności – dla czynienia w tym zakresie merytorycznych
rozważań przez sąd w ramach postępowania o wznowienie postępowania, a więc
IV KZ 25/25
6
ustalenia istnienia uzasadnionej podstawy, że takie przestępstwo mogło mieć
wpływ na treść orzeczenia, konieczne jest wcześniejsze wskazanie rozstrzygnięcia
określonego organu stwierdzającego, że czyn taki miał miejsce (art. 541 § 1 k.p.k.),
czego w złożonym przez K.K. 1 wniosku zabrakło.
Nie jest wreszcie przedmiotem badania w ramach postępowania o
wznowienie postępowania ponowna ocena zeznań świadka (pkt 11), którego
depozycje były już przedmiotem analizy w ramach postępowania merytorycznego.
Ewentualne składanie przez taką osobę fałszywych zeznań nie jest przesłanką z art.
540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., lecz podstawą wznowieniową, o której mowa w
powoływanym już wielokrotnie w tym uzasadnieniu art. 541 § 1 k.p.k., pod
warunkiem potwierdzenia tej okoliczności w sposób wskazany w tym przepisie, po
przedstawieniu przez wnioskującego stosownego potwierdzenia tego faktu (odpis
wyroku lub orzeczenia).
Kwestia zeznań świadka J.P. była wszelako, w kontekście podstaw
wznowieniowych, przedmiotem szerokiej analizy Sądu Najwyższego w
zaskarżonym postanowieniu (s. 4 – 6), co przeczy tezie zażalenia o
bezrefleksyjności i całkowitym oderwaniu od fundamentalnych zasad
sprawiedliwości oraz pozorności rozpoznania jego wniosku i stosowaniu metody
kopiuj – wklej (zarzut z pkt. 3).
Wniesione zażalenie w znacznej części stanowi powielenie wcześniejszego
wniosku o wznowienie postępowania zawartego w piśmie inicjującym z dnia 14
kwietnia 2025 r. (data wpływu do SN), do której to argumentacji skazanego Sąd
Najwyższy odniósł się w sposób kompletny i rzeczowy w postanowieniu z dnia 8
lipca 2025 r.
Ponieważ zaskarżone postanowienie Sądu Najwyższego, co wykazano
wyżej, znajduje pełną podstawę prawną w treści art. 545 § 3 k.p.k., a stanowiska
tego nie podważyły wywody zawarte w zażaleniu, należało orzec o utrzymaniu w
mocy tego orzeczenia.
[J.J.]
[a.ł]
IV KZ 25/25
Kazimierz Klugiewicz
7
Tomasz Artymiuk
Jarosław Matras
