IV KS 9/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 6 maja 2026 r.
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca)
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie D. G.
oskarżonego z art. 202 § 4a k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
w dniu 6 maja 2026 r.
skargi prokuratora
na wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie
z dnia 11 grudnia 2025 r., sygn. akt VII Ka 714/25,,
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt IV K 895/24,
uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj. jego punktu pierwszego i
przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w
Częstochowie do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
Jacek Błaszczyk
Waldemar Płóciennik Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
IV KS 9/26
2
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. IV K 895/24, Sąd Rejonowy w
Częstochowie:
1. uznał oskarżonego D. G. za winnego tego, że w okresie od 22.05.2023 r. do
17.08.2023 r. w B. i S. woj. […] i nieustalonym miejscu w okolicach C. za
pośrednictwem systemu teleinformatycznego poprzez komunikator W.
nawiązał wielokrotnie kontakt z małoletnim poniżej lat 15, L.. M. urodzonym
[…].2012 roku składając mu propozycje poddania się innej czynności
seksualnej w postaci wykonania masażu w negliżu i zmierzał do jej
realizacji, to jest winnego popełnienia czynu wyczerpującego znamiona
przestępstwa określonego w art. art. 200a § 2 k.k. i za to na mocy art. 200a
§ 2 k.k. w zw. z art. 37 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności;
2. uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu
opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku po jego uzupełnieniu
wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 202 § 4a k.k. i za to na
podstawie art. 202 § 4a k.k. w zw. z art. 37 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 6
miesięcy pozbawienia wolności;
3. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. sąd połączył wymierzone
oskarżonemu kary pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną 3 lat
pozbawienia wolności, a na podstawie art. 62 k.k. orzekł system
terapeutyczny wykonania kary.
Ponadto Sąd orzekł o środkach karnych, obowiązku naprawienia szkody,
dowodach rzeczowych oraz kosztach procesu.
Apelacje od powyższego wyroku wywiedli prokurator oraz obrońca
oskarżonego. Prokurator zarzucił rozstrzygnięciu niewspółmierność orzeczonej kary
pozbawienia wolności i środka karnego wobec D. G.. Obrońca natomiast podniósł
zarzuty, w których kwestionował winę oskarżonego oraz wymiar orzeczonej kary.
Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2025 r., sygn. akt
VII Ka 714/25, uchylił zaskarżony wyrok w zakresie czynu zarzuconego oskarżonemu
D. G. w punkcie II (art. 202 § 4a k.k. – uwaga SN) i w tej części przekazał sprawę do
ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.
Sąd odwoławczy stanął na stanowisku, iż Sąd Rejonowy nie dokonał
prawidłowej oceny materiału dowodowego w postaci zabezpieczonych na
IV KS 9/26
3
urządzeniach należących do oskarżonego 169.820 zdjęć oraz 301 filmów i nie
określił charakteru zgromadzonego materiału poprzez brak określenia czy
zgromadzone materiały mają charakter pornograficzny, erotyczny, czy zawierający
podtekst seksualny dla osób z zaburzeniami pedofilnymi, lecz nie wyczerpujące
znamienia treści pornograficznych z udziałem małoletniego w ujęciu obiektywnym.
Sąd II instancji uznał, iż przeprowadzenie od nowo całego przewodu sądowego w
Sądzie meriti jest niezbędne, gdyż konieczne jest powtórzenie wszystkich czynności
procesowych.
Skargę na wyrok Sądu odwoławczego, w zakresie jego punktu pierwszego,
wniósł prokurator zarzucając obrazę przepisów postępowania, a to art. 437 § 2
zdanie drugie k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi potrzeba
przeprowadzenia przewodu na nowo w całości oraz nie rozpoznano istoty sprawy, a
w konsekwencji uchylenie wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania - w sytuacji, w której nie wystąpiła żadna z przewidzianych
tym przepisem przesłanek do wydania orzeczenia kasatoryjnego, co miało istotny
wpływ na treść orzeczenia, determinując jego treść, podczas gdy wystarczająca
byłaby ocena materiału dowodowego przez Sąd odwoławczy i wydanie orzeczenia
merytorycznego.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w Częstochowie w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga prokuratora jest zasadna.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego skargą wyroku Sądu Okręgowego w
Częstochowie nie potwierdziła, aby podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego
była którakolwiek z podstaw wskazanych w art. 437 § 2 k.p.k., w tym powołana jako
podstawa rozstrzygnięcia konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w
całości. Sąd Najwyższy wielokrotnie opowiedział się za ścisłą wykładnią podstawy
uchylenia orzeczenia, jaką jest "konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w
całości".
W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19 (OSNK
2019, z. 6, poz. 31), stwierdzono, że „konieczność przeprowadzenia na nowo
IV KS 9/26
4
przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k., jako
powód uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy
sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy
orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co
skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania
sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo)
wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie
pierwszej instancji”.
W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy jako przesłankę uchylenia zaskarżonego
wyroku, w części dotyczącej zarzutu popełnienia przez D. G. czynu z art. 202 § 4a
k.k., wskazał konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości.
Potrzebę taką Sąd ten dostrzegł w fakcie konieczności oceny zgromadzonego
materiału dowodowego w postaci 169.820 zdjęć oraz 301 filmów zabezpieczonych
na nośnikach należących do oskarżonego w celu ustalenia czy stanowią one treści
pornograficzne.
Tymczasem, jak słusznie dostrzega prokurator w skardze, podstawą
orzeczenia uchylającego wyrok Sądu a quo wydanego przez Sąd odwoławczy nie
może być wyłącznie odmienna ocena zgromadzonych w sprawie dowodów. W
niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy nie uległ zmianie, natomiast
zalecenia Sądu odwoławczego odnoszą się do dokonanej przez Sąd I instancji oceny
materiału dowodowego. Sąd Okręgowy wskazał w uzasadnieniu wyroku, iż brak
pogłębionej oceny materiału dowodowego doprowadził do braku rozpoznania istoty
sprawy. Zauważyć należy, iż - jak wskazał Sad ad quem - nie było możliwe ustalenie
stopnia społecznej szkodliwości tego rodzaju zachowania, a w konsekwencji
należetej oceny karygodności przypisanego czynu. Przy czym w innym miejscu
pisemnych motywów wydanego orzeczenia Sąd wskazał (uzasadnienie – s. 9 - 10),
iż „Seksuolog dostrzegł, że są też materiały o bardzo wysokim stopniu seksualizacji
małoletnich, precyzując, że chodzi o materiały przedstawiające dotykanie,
masturbację, seks oralny dzieci, a także materiały przedstawiające dzieci będące
ofiarami napaści seksualnej ze strony osoby dorosłej’’. Dokonane ustalenia faktyczne
wskazują, iż oskarżony posiadał treści o charakterze pornograficznym w rozumieniu
art. 202 § 4a k.k., natomiast „ciężar” posiadanej pornografii może mieć wyłącznie
IV KS 9/26
5
wpływ na stopień zawinienia i wymierzoną karę z uwzglednieniem oczywiście zakazu
reformationis in peius określonego w art. 434 § 1 k.p.k. Brak szczegółowego
pojedynczego rozróżnienia każdego z pliku nie przesądza więc o braku rozważenia
istoty sprawy, a może mieć wpływ na stopień społecznej szkodliwości. Tym samym
nie może stanowić podstawy do uchylenia wyroku w tym zakresie i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Okręgowy winien
dokonać własnej oceny dowodów i wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, które w
realiach niniejszej sprawy skupiałoby się przede wszystkim na kwestii kary, gdyż jak
wskazał sam Sąd odwoławczy, oskarżony posiadał materiały o charakterze
pornografii dziecięcej i jest to okoliczność wręcz bezsporna.
W obecnym stanie prawnym Sąd odwoławczy ma obowiązek
reformatoryjnego orzekania, a nie jedynie kontrolowania trafności zaskarżonego
rozstrzygnięcia. Przeprowadzenie jednego tylko dowodu, choć oczywiście może
mieć finalnie wpływ na konieczność dopuszczenia kolejnych dowodów, a także na
odmienne ustalenia co do sprawstwa oskarżonego, nie wypełnia przesłanki
konieczności przeprowadzenia przewodu na nowo w całości.
Biorąc pod uwagę merytoryczny charakter postępowania odwoławczego i
wynikające z tego obowiązki Sądu II instancji, Sąd Okręgowy zobowiązany był
wskazane w uzasadnieniu swojego wyroku wytyczne – zalecenia (s. 15 - 16)
samodzielnie zrealizować. Dopiero, gdyby w wyniku tak przeprowadzonego
postępowania ujawniła się jedna z podstaw uchylenia wyroku wskazana w art. 437 §
2 zd. 2 k.p.k., otwierałoby to drogę do wydania orzeczenia o charakterze
kasatoryjnym.
Mając na uwadze powyższe, zaszła konieczność uchylenia wyroku Sądu
Okręgowego w Częstochowie i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym w określonym w sentencji zakresie.
Sąd odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien kierować się
wskazanymi uwagami i wydać prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie.
[J.J.]
[r.g.]
IV KS 9/26
Jacek Błaszczyk
6
Waldemar Płóciennik Małgorzata Wąsek-Wiaderek
